Advertisement

Historical Dialectology: West Frisian in Seven Centuries

  • Arjen VerslootEmail author
Reference work entry

Abstract

Descriptions of late nineteenth-century Germanic dialects suggest or even explicitly claim that they were shaped in the Late Middle Ages or the Early Modern period. This implies that nineteenth-century dialects represented a language that had been nearly frozen for at least 300 years. The presumed stable character of the dialects was deliberately confirmed in the twentieth century by selecting old and conservative informants.

This archaic perception of the nineteenth-century dialects is difficult to verify due to the lack of reliable dialectal data from the preceding centuries. West Frisian seems to be a sole exception to this. A moderate but fairly continuous flow of Frisian texts since ca. 1400, written in a language that did not develop a standardized form until the nineteenth century, opens a window on 600 years of language history. A series of ten case studies from various linguistic domains shows an ongoing dynamism over the centuries and no sign of early “frozen” dialects. The changes are either the result of language contact with Dutch or language internal pressure, and the geographical sources and directions of change reflect the shifting configurations in economy and demography through the centuries.

Keywords

Dialectology Methodology Historical dialects West Frisian 

Notes

Publisher’s note:

Springer Nature remains neutral with regard to jurisdictional claims in published maps and institutional affiliations.

References

  1. Bakker, F., & Kruijsen, J. (2007). Het Limburgs onder Napoleon: achttien Limburgse en Rijnlandse dialectvertalingen van “De verloren zoon” uit 1806–1807: met uitgebreide besprekingen van het Maastrichts en Venloos uit 1807 en contemporaine correspondentie over dit oudste dialectonderzoek aan Maas en Rijn. Utrecht: Gopher.Google Scholar
  2. Bandle, O. (2012). Die Gliederung des Nordgermanischen (Reprint der Erstauflage (1973) mit einer Einführung von Kurt Braunmüller. Beiträge Zur Nordischen Philologie 47). Tübingen: A. Francke Verlag.Google Scholar
  3. Barbiers, S., & Lambertus, C. J. (2008). Syntactische atlas van de Nederlandse dialecten = SAND. Amsterdam: Amsterdam University Press.CrossRefGoogle Scholar
  4. Berg, I., Bugge, E., Røyneland, U., & Sandøy, H. (2018). Kapittel 3: Geografisk og sosial variasjon. In B. Mæhlum (Ed.), Norsk språkhistorie. II. Praksis (pp. 163–256). Oslo: Novus Forlag.Google Scholar
  5. Besch, W. (1967). Sprachlandschaften und Sprachausgleich im 15. Jahrhundert (Studien zur Erforschung der spätmittelhochdeutschen Schreibdialekte und zur Entstehung der neuhochdeutschen Schriftsprache). München: Francke.Google Scholar
  6. Besch, W., Knoop, U., Putschke, W., & Wiegand, H. E. (1982). Dialektologie: ein Handbuch zur deutschen und allgemeinen Dialektforschung, 1. Halbband (Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft 1, Vol. 1). Berlin: de Gruyter.Google Scholar
  7. Besch, W., Knoop, U., Putschke, W., & Wiegand, H. E. (1983). Dialektologie: ein Handbuch zur deutschen und allgemeinen Dialektforschung, 2. Halbband (Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft 1, Vol. 2). Berlin: de Gruyter.Google Scholar
  8. Boelens, K., & van der Woude, G. (1955). Dialect-atlas van Friesland (Nederlandse en Friese dialecten). Antwerpen: De Sikkel.Google Scholar
  9. de Boer, B. (1950). Studie over het dialect van Hindeloopen. Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  10. Bosworth, J., & Toller, T. N. (1898). An Anglo-Saxon dictionary, based on the manuscript collections of the late Joseph Bosworth. Oxford: Clarendon Press. http://www.bosworthtoller.com/Google Scholar
  11. Christen, H., Glaser, E., & Friedli, M. (2010). Kleiner Sprachatlas der deutschen Schweiz. Frauenfeld: Huber Frauenfeld.Google Scholar
  12. Dahl, Ö. (2015). Grammaticalization in the North: Noun phrase morphosyntax in Scandinavian vernaculars (Studies in diversity linguistics). Berlin: Language Science Press. http://langsci-press.org//catalog/book/73
  13. Damsma, L., & Versloot, A. P. (2015). Vowel epenthesis in early Germanic runic inscriptions. Futhark: International Journal of Runic Studies, 6, 21–64.Google Scholar
  14. De Caluwe, J., & Van Renterghem, E. (2011). Regiolectisering en de opkomst van tussentaal in Vlaanderen. Taal en Tongval, 63(1), 61–77.  https://doi.org/10.5117/TET2011.1.DECA.CrossRefGoogle Scholar
  15. De Vogelaer, G., & Heeringa, W. (2011). Regiolectisering: impulsen voor verder onderzoek. Taal en Tongval, 63(1), 1–11.  https://doi.org/10.5117/TET2011.1.DEVO.CrossRefGoogle Scholar
  16. Debus, F. (1983). Dialektgebiete in älterer Zeit: Probleme und Ergebnisse ihrer Rekonstruktion. In W. Besch, U. Knoop, W. Putschke, & H. E. Wiegand (Eds.), Dialektologie: ein Handbuch zur deutschen und allgemeinen Dialektforschung, 2. Halbband. (Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft 1, Vol. 2, pp. 930–960). Berlin: de Gruyter.Google Scholar
  17. DeCamp, D. (1958). The genesis of the old English dialects: A new hypothesis. Language, 34(2), 232–244.CrossRefGoogle Scholar
  18. van Dijk, H. (1994). De modernisering van Europa: twee eeuwen maatschappijgeschiedenis. Utrecht: Het Spectrum.Google Scholar
  19. Dyk, S. (2011). Palatalization of the glide in Frisian raising diphthongs as a case of shift. ESUKA – JEFUL, 2–1, 125–139.CrossRefGoogle Scholar
  20. Ehrentraut, H. G., & Versloot, A. P. (1996). Mittheilungen aus der Sprache der Wangeroger. Ljouwert: Fryske Akademy/Ostfriesische Landschaft.Google Scholar
  21. Firmenich-Richartz, J. M. (1846). Germaniens Völkerstimmen: Sammlung der deutschen Mundarten in Dichtungen, Sagen, Mährchen, Volksliedern u.s.w. (3 Vols.). Berlin: Schlesinger.Google Scholar
  22. Gluth, K., Lompa, M., & Smolka, H.-H. (1982). Verfahren dialektologischer Karteninterpretation und ihre Reichweite. In W. Besch, U. Knoop, W. Putschke, & H. E. Wiegand (Eds.), Dialektologie: ein Handbuch zur deutschen und allgemeinen Dialektforschung, 1. Halbband (Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft 1, Vol. 1, pp. 485–500). Berlin: de Gruyter.Google Scholar
  23. Goeman, T. (2000). Naast NORMs ook MYSFs in het veranderende dialectlandschap en het regiolect. In H. Bennis, H. Ryckeboer, & J. Stroop (Eds.), De toekomst van de variatielinguïstiek: bundel artikelen aangeboden aan Jo Daan bij gelegenheid van haar negentigste verjaardag. Gent: Universiteit Gent, Vakgroep Nederlandse Taalkunde; P.J. Meertens-Instituut. http://www.meertens.knaw.nl/jo_daan/05Goeman.pdfGoogle Scholar
  24. Goeman, A. C. M., Taeldeman, J., & van Reenen, P. (1980). MAND database. http://www.meertens.knaw.nl/mand/database/
  25. Goossens, J. (1977). Deutsche Dialektologie. Berlin: W. de Gruyter.CrossRefGoogle Scholar
  26. Halbertsma, J. H. (1981). LEXICON FRISICUM A-D. Grins, ms.Google Scholar
  27. Halbertsma, J. H., Halbertsma, T. H., & Halbertsma, E. H. (1822). De Lape Koer fen Gabe Skroor. Deventer: De Lange.Google Scholar
  28. Heinrichs, H.M. (1961). “Wye grois dan dyn andait eff andacht is ... ”: Überlegungen zur Frage der sprachlichen Grundschicht im Mittelalter. Zeitschrift für Mundartenforschung 28, 97–153.Google Scholar
  29. Heinzle, M. M. (2014). Die schwachen Verben der dritten Klasse im Altfriesischen – eine Spurensuche. Amsterdamer Beiträge zur älteren Germanistik, 73(1), 145–184.  https://doi.org/10.1163/9789401211918_007.CrossRefGoogle Scholar
  30. Hoekema, T. (1970). Siebs’ forgetten optekeningen (1886) en de fonology. In Y. Poortinga, J. J. Spahr van der Hoek, & T. Hoekema (Eds.), Flecht op ’e koai: Stúdzjes oanbean oan prof. dr. W. J. Buma ta syn sechsrichste jierdei (pp. 193–199). Grins: Wolters-Noordhoff.Google Scholar
  31. Hof, J. J. (1933). Friesche Dialectgeographie. Gravenhagen: Nijhoff.Google Scholar
  32. Hof, J. J., van der Veen, K. F., Versloot, A. P., & Rypma, W. (2001). Dialektgeografyske oantekens fan J. J. Hof. Ljouwert: Fryske akademy.Google Scholar
  33. Hogg, R. M. (2008). English in Britain. In R. M. Hogg & D. Denison (Eds.), A history of the English language (pp. 352–383). Cambridge, UK: Cambridge University Press.Google Scholar
  34. Jahr, E. H. (1990). Den Store dialektboka. Oslo: Novus.Google Scholar
  35. Jansz, D., & Gerbenzon, P. (1960). Het aantekeningenboek van Dirck Jansz. Met inleidingen van J.A. Faber [and others] ... en met registers ... en een woordenlijst ... uitgegeven door P. Gerbenzon. Grins: Frysk Ynstitút oan de R.U. to Grins.Google Scholar
  36. König, W. (2001). Dtv-Atlas Deutsche Sprache. München: Deutscher Taschenbuch Verlag.Google Scholar
  37. Löffler, H. (1980). Probleme der Dialektologie: eine Einführung. Darmstadt: Wiss. Buchgesellsch.Google Scholar
  38. McMahon, A. M. S., & Maguire, W. (2012). Quantitative historical dialectology. In D. Denison, R. Bermúdez-Otero, C. McCully, & E. Moore (Eds.), Analysing older English (pp. 140–158). Cambridge, UK: Cambridge University Press.Google Scholar
  39. Miedema, H. T. J. (1983). Het molkwerums dialect van A. Heeroma’s woordenlijst uit 1856 en van een eeuw later. Taal en tongval, 35, 72–75.Google Scholar
  40. Nerbonne, J. (2009). Data-driven dialectology. Language and Linguistics Compass, 3(1), 175–198.CrossRefGoogle Scholar
  41. Nielsen, H. F. (2000). The early runic language of Scandinavia: Studies in Germanic dialect geography. Heidelberg: C. Winter.Google Scholar
  42. Nijdam, H., Versloot, A. P., & Meijering, H. D. (2012). Kodeks Siccama. Spoaren fan in ferdwûn Aldwestfrysk rjochtshânskrift. Us Wurk, 61(1–2), 1–56.Google Scholar
  43. Oppewal, T., Meerburg, B. G., Krol, J., & Steenmeijer-Wielenga, T. (2006). Zolang de wind van de wolken waait: geschiedenis van de Friese literatuur. Amsterdam: Bert Bakker.Google Scholar
  44. Rem, M. (2003). De taal van de klerken uit de Hollandse grafelijke kanselarij (1300–1340): naar een lokaliseringsprocedure voor het veertiende-eeuws Middelnederlands. Amsterdam: Stichting Neerlandistiek VU.Google Scholar
  45. Ringmar, M., & Steensland, L. (2011). Johan Eenbergs två uppsatser om dalmålet: JE-1693 och JE-1702 Bilaga till Rapport från Oðer råðstemną um övdalskų, Andra konferensen om älvdalska. Lund. http://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:uu:diva-155282
  46. Schmeller, J. A. (1821). Die Mundarten Bayern’s grammatisch dargestellt. Beygegeben ist eine Sammlung von Mundart-Proben, d. i. kleinen Erzählungen ... in den verschiedenen Dialekten des Königreichs. München: Karl Thienemann.Google Scholar
  47. Siebs, T. (1889). Zur Geschichte der Englisch-friesischen Sprache. Halle a/d Saale: Max Niemeyer. http://www.archive.org/details/zurgeschiehtede00siebgoogGoogle Scholar
  48. Smith, N. (2012). Nordstrand North Frisian: A puzzling problem in dialect geography. In H. van der Liet & M. Norde (Eds.), Language for its own sake: Essays on language and literature offered to Harry Perridon (pp. 395–412). Amsterdam: Scandinavisch Instituut.Google Scholar
  49. Stausland Johnsen, S. (2015). Dialect change in South-East Norway and the role of attitude in diffusion. Journal of SocioLinguistics, 19(5), 612–642.  https://doi.org/10.1111/josl.12156.CrossRefGoogle Scholar
  50. Steenmeijer-Wielenga, T. (1972). Ds. J. S. Bakker en het Westerschellingers: Terschellinger gedichten van J.S. Bakker (1802–1863) met de woordenlijst die hij voor J.H. Halbertsma heeft ingevuld. Ljouwert: Fryske Akademy.Google Scholar
  51. Stefan, N, Klinkenberg, E., & Versloot, A. P. (2015). Frisian sociological language survey goes linguistic: Introduction to a new research component. In H. Brand, E. Hoekstra, J. Spoelstra, & H. van de Velde (Eds.), Philologia Frisica Anno 2014. Lêzings fan it tweintichster Frysk Filologekongres fan de Fryske Akademy op 10. 11 en 12 desimber 2014, pp. 240–257. Fryske Akademy; Afûk.Google Scholar
  52. Taeger, B. (1981). Das Straubinger ›Heliand‹-Fragment, Philologische Untersuchungen II: (Fortsetzung). Beiträge zur Geschichte der deutschen Sprache und Literatur (PBB) 1981(103) (pp. 402–424).Google Scholar
  53. Tiersma, P. M. (1982). Local and general markedness. Language, 58(4), 832–849.CrossRefGoogle Scholar
  54. Tiersma, P. M. (1999). Frisian reference grammar. Ljouwert: Fryske Akademy.Google Scholar
  55. Van der Sijs, N. (Ed.). (2011). Dialectatlas van het Nederlands. Amsterdam: Bert Bakker.Google Scholar
  56. Van der Veen, K. F. (1978). Skriftlike enkêts Fryske Akademy 1978–1996. Ljouwert, ms.Google Scholar
  57. Van der Veen, K. F. (1986). Yndieling en relative ôfstân fan Fryske plattelânsdialekten. Philologia Frisica anno 1984, 10–60.Google Scholar
  58. Van der Veen, K. F. (2001). West Frisian dialectology and dialects. In H. H. Munske (Ed.), Handbuch des Friesischen/Handbook of Frisian Studies (pp. 98–115). Tübingen: Max Niemeyer.Google Scholar
  59. Veenstra, D. H. (1989). /D/-Rotasisme yn it Frysk, Fonetyske en fonologyske aspekten fan de oergong ynterfokalyske /d/ > /r/. Tydskrift foar Fryske Taalkunde, 5, 41–67.Google Scholar
  60. Versloot, A. P. (2004). Why old Frisian is still quite old. Folia Linguistica Historica, 25(1–2), 253–304.  https://doi.org/10.1515/flih.2004.25.1-2.253.CrossRefGoogle Scholar
  61. Versloot, A. P. (2008). Mechanisms of language change: Vowel reduction in 15th century West Frisian. Utrecht: LOT. http://www.lotpublications.nl/mechanisms-of-language-change-mechanisms-of-language-change-vowel-reduction-in-15th-century-west-frisianGoogle Scholar
  62. Wakelin, M. F. (1977). English dialects an introduction. London: Athlone Press.Google Scholar
  63. Winkler, J. (1874a). Algemeen Nederduitsch en Friesch Dialecticon (Vol. I). Gravenhage: Martinus Nijhoff. http://www.dbnl.org/tekst/wink007alge01_01/CrossRefGoogle Scholar
  64. Winkler, J. (1874b). Algemeen Nederduitsch en Friesch Dialecticon (Vol. II). Gravenhage: Martinus Nijhoff. http://www.dbnl.org/tekst/wink007alge02_01/CrossRefGoogle Scholar
  65. Ziesemer, W. (1922). Nordfriesischer Katechismus in Strander und Föhringer Mundart. Niederdetusches Jahrbuch, 48, 53–74.Google Scholar

Copyright information

© Springer Nature Switzerland AG 2020

Authors and Affiliations

  1. 1.Faculty of HumanitiesUniversity of AmsterdamAmsterdamThe Netherlands

Personalised recommendations