Advertisement

Suïcidaliteit in de huisartsenpraktijk

De POH-GGZ is gatekeeper bij uitstek
  • Martin Steendam
  • Jos de Keijser
  • Derek de Beurs
  • Harold Wenning
Chapter

Samenvatting

Niet alle suïcidale mensen zoeken hulp. En wanneer ze hulp zoeken en naar de huisarts gaan, dan betekent dat nog niet dat de suïcidaliteit als klacht duidelijk verwoord wordt. Suïcidaliteit wordt door de patiënt vaak niet als klacht gezien, maar als oplossing voor de problemen. Dat betekent dat een huisarts of een POH-GGZ zich voor de taak geplaatst ziet om alert om te gaan met patiënten die voorzichtig iets laten horen van de wanhoop die in hen leeft, en actief moeten doorvragen naar suïcidaliteit wanneer het vermoeden bestaat dat de patiënt suïcidale gedachten heeft. In dit hoofdstuk staat de POH-GGZ centraal. Hoe gaat hij om met de uitdaging contact te maken met suïcidale patiënten? Wanneer moet hij doorvragen naar suïcidale gedachten, hoe doet hij dat, en wanneer moet hij verwijzen voor behandeling in de ggz? De POH-GGZ staat aan het begin van de zorgketen en is daarmee een echte gatekeeper, iemand die de deur naar hulp en behandeling kan openen voor patiënten die radeloos en wanhopig zijn.

Literatuur

  1. Beurs, D. P., et al. (2016). Trends in suicidal behaviour in Dutch general practice 1983–2013: a retrospective observational study. BMJ, 6.5, e010868.Google Scholar
  2. Bool, M., Blekman, J., Jong, S. de, Ruiter, M., & Voordouw, I. (Red.). (2007). Verminderen van suïcidaliteit: Beleidsadvies. Utrecht: Trimbos-instituut.Google Scholar
  3. Crawford, M. J., Thana, L., Methuen, C., Ghosh, P., Stanley, S.V., Ross, J., Gordon, F., Blair, G., & Bajaj P. (2011). Impact of screening for risk of suicide: randomised controlled trial. Br J Psychiatry, 198, 379–384.Google Scholar
  4. Dhingra, K., Boduszek, D., & O’Connor, R.C. (2015). Differentiating suicide attempters from suicide ideators using the Integrated Motivational–Volitional model of suicidal behaviour. Journal of affective disorders, 186, 211–218.Google Scholar
  5. Dijk, C. van, Korevaar, J., Jong, J. de, Koopmans, B., Dijk, M. van, & Bakker, D. de. (2013). Ruimte voor substitutie? Verschuiving van tweedelijnszorg naar eerstelijnszorg. Utrecht: NIVEL.Google Scholar
  6. Groot, M. H. de, & Keijser, J. de. (2005). Verlies door suïcide. Werkboek voor nabestaanden. Kampen: Ten Have.Google Scholar
  7. Have, M. ten, Graaf, R. de, Dorsselaer, S. van, Verdurmen, J., Land, H. van ’t, & Vollebergh, W. (2006). Suïcidaliteit in de algemene bevolking: Gedachten en pogingen. Resultaten van de ’Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study’ (NEMESIS). Utrecht: Trimbos-instituut.Google Scholar
  8. Hemert, A. van, Kerkhof, A. F. J. M., Keijser, J. de, Verwey, B., Boven, C. van, Hummelen, J., et al. (2012). Multidisciplinaire richtlijn voor diagnostiek en behandeling van suïcidaal gedrag. Utrecht: de Tijdstroom.Google Scholar
  9. Hermens, M., Wetten, H. van, & Sinnema, H. (2010). Kwaliteitsdocument Ketenzorg suïcidaliteit: Aanbevelingen voor zorgvuldige samenwerking in de keten. Utrecht: Trimbos-instituut.Google Scholar
  10. Ilgen, M. A., Czyz, E. K., Welsh, D. E., Zeber, J. E., Bauer, M. S., & Kilbourne, A. M. (2009). A collaborative therapeutic relationship and risk of suicidal ideation in patients with bipolar disorder. Journal of Affective Disorders, 115, 246–251.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  11. Kerkhof, A. J. F. M., & Spijker, B. A. J. van. (2012). Piekeren over zelfdoding. Amsterdam: Boom.Google Scholar
  12. Krijgsman, J., Peeters, J., Burghouts, A., Brabers, A., Jong, J. de, Beenkens, F., et al. (2014). Op naar meerwaarde! eHealth-monitor. Den Haag/Utrecht: Nictiz, NIVEL.Google Scholar
  13. LHV. (2014). Functie- en competentieprofiel POH-GGZ 2014.Google Scholar
  14. Magnée, T., Beurs, D. de, & Verhaak, P. (2015). Consulten bij de huisarts en de POH-GGZ in verband met psychosociale problematiek. Een analyse van NIVEL Zorgregistraties gegevens van 2010–2014. Utrecht: NIVEL.Google Scholar
  15. Marquet, R. L., Bartelds, A. I., Kerkhof, A. J. F. M., Schellevis, F. G., & Zee, J. van der. (2005). The epidemiology of suicide and attempted suicide in Dutch general practice 1983–2003. BMC Family Practice, 6, 45. doi: 10.1186/1471-2296-6-45.
  16. Shea, S, C. (1998). The chronological assessment of suicide events: A practical interviewing strategy for the elicitation of suicidal ideation. Journal of Clinical Psychiatry, 59, 58–72.Google Scholar
  17. Spijker, B. A. J. van, Straten, A. van, & Kerkhof, A. (2014). Effectiveness of online self-help for suicidal thoughts: Results of a randomised controlled trial. PLoS One, 9(2), e90118. doi: 10.1371/journal.pone.0090118.
  18. Stanley, B., & Brown, G. K. (2012). Safety planning intervention: A brief intervention to mitigate suicide risk. Cognitive and Behavioral Practice, 19, 256–264.CrossRefGoogle Scholar
  19. Steendam, M. (2010a). Angst voor je suïcidale patiënt. Maandblad Geestelijke Volksgezondheid, 65, 467–473.Google Scholar
  20. Steendam, M. (2010b). Familie van suïcidale patiënten. Maandblad Geestelijke Volksgezondheid, 65, 515–523.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2016

Authors and Affiliations

  • Martin Steendam
    • 1
  • Jos de Keijser
    • 1
  • Derek de Beurs
    • 2
  • Harold Wenning
    • 3
  1. 1.GGZ FrieslandPolikliniek Angst en stemmingLeeuwardenThe Netherlands
  2. 2.Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL)GGZUtrechtThe Netherlands
  3. 3.GGZ FrieslandDenkLeeuwardenThe Netherlands

Personalised recommendations