Advertisement

Licheń Sanctuary: Practicing Aspirations of the Polish Church Community

  • Helena Chmielewska-Szlajfer
Chapter

Abstract

The chapter explores the narrative of exceptionality of the Catholic-Polish nation in the eyes of God, in a reality in which the Church needs to justify its own diminishing authority. Focus is laid on the sanctuary in Licheń, famous for its huge new basilica. The site presents the Polish Catholic Church as fundamentally tied with the Polish nation. It attracts visitors by mixing faux-baroque architecture and painting with familiar folk-like art, which are used to present the role of the Church as key in the historical victories of the Polish nation. However, to accommodate visitors, the site offers non-religious features—from playgrounds to New Year’s Eve parties.

Holy Land Experience, a Christian theme park in Orlando, Florida, offers a mirror of sorts for the Licheń sanctuary. It reveals shared patterns of religious shortcuts and simplified mythologies in a recreational environment, which provide easy, uplifting narratives on God’s chosen nation.

References

  1. Anderson, B. (1983). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism. London: Verso.Google Scholar
  2. Baniak, J. (2012). Kościół rzymskokatolicki i jego medialny obraz w demokratycznym społeczeństwie obywatelskim w Polsce w ujęciu i ocenach katolików świeckich. In J. Baniak (Ed.), Religia i Kościół w społeczeństwie demokratycznym i obywatelskim w Polsce (pp. 37–74). Poznan: UAM.Google Scholar
  3. Baudrillard, J. (1998). The consumer society: Myths and structures. Thousand Oaks/London: Sage.Google Scholar
  4. Beal, T. K. (2005). Roadside religion: In search of the sacred, the strange, and the substance of faith. Boston: Beacon Press.Google Scholar
  5. Berger, P. (1990). The sacred canopy. Elements of a sociological theory of religion. New York: Anchor Books.Google Scholar
  6. Berger, P., & Luckmann, T. (1967). The social construction of reality: A treatise in the sociology of knowledge. London: Penguin Press.Google Scholar
  7. Bielecka, B. (2004). Świątynia Matki Bożej Licheńskiej. Wrocław: ZET.Google Scholar
  8. Boniecki, A. (2004, October 31). Licheń pod lupą. Tygodnik Powszechny, 44. Retrieved from https://www.tygodnikpowszechny.pl/lichen-pod-lupa-124480
  9. Boorstin, D. J. (1992). The image: A guide to pseudo-events in America. New York: Vintage Books.Google Scholar
  10. Borowik, I. (1994). Religion in Postcommunist countries: A comparative study of religiousness in Byelorussia, Ukraine, Lithuania, Russia, and Poland. In W. H. Swatos Jr. (Ed.), Politics and religion in central and Eastern Europe (pp. 37–46). Westport: Praeger.Google Scholar
  11. Borowik, I. (2000). Odbudowywanie pamięci: przemiany religijne w Środkowo-Wschodniej Europie po upadku komunizmu. Kraków: Nomos.Google Scholar
  12. Borowik, I. (2002). The Roman Catholic Church in the process of democratic transformation: The case of Poland. Social Compass, 49(2), 239–252.CrossRefGoogle Scholar
  13. Borowik, I. (Ed.). (2006). Religions, churches and religiosity in post-communist Europe. Kraków: Nomos.Google Scholar
  14. Bourdieu, P. (1998). Distinction: A social critique of the judgment of taste. Cambridge, MA: Harvard University Press.Google Scholar
  15. Branham, J. R. (2009). The temple that won’t quit. Constructing sacred space in Orlando’s holy land experience theme park. CrossCurrents, 59(3), 358–382.CrossRefGoogle Scholar
  16. Brzeziecki, A., & Flak, M. (2003, February 2). Zagwarantować zagwarantowane. Tygodnik Powszechny, 5. Retrieved from http://www.tygodnik.com.pl/numer/279505/brzeziecki.html
  17. Bukalska, P. (2007). Złota kopuła i mały obrazek. Tygodnik Powszechny, 37. Retrieved from https://www.tygodnikpowszechny.pl/zlota-kopula-i-maly-obrazek-137695
  18. Bystroń, J. S. (1980). Tematy, które mi odradzano. Warsaw: PIW.Google Scholar
  19. Calhoun, C. (1994). Nationalism and civil society: Democracy, diversity and self-determination. In C. Calhoun (Ed.), Social theory and the politics of identity (pp. 304–336). Cambridge, MA: Blackwell.Google Scholar
  20. CBOS. (2015). Jan Paweł II w pamięci Polaków po dziesięciu latach od śmierci. Warsaw: Author.Google Scholar
  21. Chaciński, B. (2003, October 20). Gargamele. Gazeta Wyborcza – Duży Format, 43, p. 13.Google Scholar
  22. Chałasiński, J. (1938). Młode pokolenie chłopów. Procesy i zagadnienia kształtowania się warstwy chłopskiej w Polsce. Warsaw: Pomoc Oświatowa.Google Scholar
  23. Chmielewska-Szlajfer, H. (2017). “Authentic experience” and manufactured entertainment: Holy Land Experience religious theme park. Polish Sociological Review, 200(4), 545–558.Google Scholar
  24. Chmielewski, P., & Jaworski, A. (2016, January 12). Tak, Polska jest bastionem chrześcijańskiej tożsamości Europy. Fronda. Retrieved from http://www.fronda.pl/a/andrzej-jaworski-dla-frondy-tak-polska-jest-bastionem-chroniacym-katolicka-tozsamosc-europy,63820.html
  25. Cieśla, W. (2013). Pedofil ważniejszy niż Bóg. Reportaż z Dominikany. Newsweek Polska, 39, 16–23.Google Scholar
  26. Ciupak, E. (1961). Kultura religijna wsi. Warsaw: Iskry.Google Scholar
  27. Ciupak, E. (1965). Kult religijny i jego społeczne podłoże. Studia nad katolicyzmem polskim. Warsaw: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.Google Scholar
  28. Ciupak, E. (1973). Katolicyzm ludowy w Polsce. Warsaw: Wiedza Powszechna.Google Scholar
  29. Czapiński, J., & Panek, T. (Eds.). (2015). Social diagnosis 2015. Warsaw: The Council for Social Monitoring.Google Scholar
  30. Czarnowski, S. (1956). Kult bohaterów i jego społeczne podłoże. Święty Patryk: bohater narodowy Irlandii. Warsaw: PWN.Google Scholar
  31. Czarnowski, S. (1958). Kultura. Warsaw: PWN.Google Scholar
  32. Dombek, K. (2007). Murder in the theme park. Evangelical animals and the end of the world. The Drama Review, 51(1), 138–153.CrossRefGoogle Scholar
  33. Dubrowska, M. (2009, October 17). Express Licheński, czyli sanktuarium jak park rozrywki. Gazeta Wyborcza. Retrieved from http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,54420,7155799,Express_Lichenski__czyli_sanktuarium_jak_park_rozrywki.html
  34. Durkheim, É. (1965). The elementary forms of the religious life. New York: Free Press.Google Scholar
  35. Dzienisiewicz, I. (2002). Wizerunek Lichenia w mediach i w oczach pielgrzymów. Polska Sztuka Ludowa – Konteksty, 56(1-2), 149–158.Google Scholar
  36. Eco, U. (1986). Travels in hyperreality. San Diego: Harcourt, Brace & Jovanovich.Google Scholar
  37. Eliade, M. (1963). Patterns in comparative religion. Cleveland: Meridian.Google Scholar
  38. Elias, N. (1998). The kitsch style and the age of kitsch. In J. Goudsblom & S. Mennell (Eds.), The Norbert Elias reader (pp. 26–38). Malden: Blackwell.Google Scholar
  39. Feldman, S. (2002). Mickey Mouse, Donald Duck—And the Bible? Bible Review, 18(6), 18–19.Google Scholar
  40. Frankiewicz, S. (2012, November 17). Były redaktor naczelny “Więzi”: Dlaczego polski Kościół milczy w najważniejszych sprawach. Gazeta Wyborcza. Retrieved from http://wyborcza.pl/1,76842,12874020,Byly_redaktor_naczelny__Wiezi____Dlaczego_polski_Kosciol.html
  41. Głuchowski, P., & Kowalski, M. (2007, April 9). Gusto polacco. Gazeta Wyborcza – Duży Format. Retrieved from http://wyborcza.pl/duzyformat/1,127290,4043349.html
  42. Grabowska, M. (2004). Podział postkomunistyczny: Społeczne podstawy polityki w Polsce po 1989 roku. Warsaw: Scholar.Google Scholar
  43. GUS. (2017). Population in Poland. Size and structure by territorial division as of June 30, 2017. Warsaw: Author.Google Scholar
  44. Hobsbawm, E. (2000). Introduction: Inventing traditions. In E. Hobsawbm & T. Ranger (Eds.), The invention of tradition (pp. 1–14). Cambridge, UK: Cambridge University Press.Google Scholar
  45. Hołub, J. (2013, November 14). Polska w trzecim tysiącleciu. Gazeta Wyborcza. Retrieved from http://wyborcza.pl/piatekekstra/1,129155,14950577,Polska_w_trzecim_tysiacleciu.html
  46. ISKK. (2011). Dominicantes 2011. Warsaw: Author.Google Scholar
  47. ISKK. (2017). Annuarium statisticum ecclesiae in Polonia ad 2017. Warsaw: Author.Google Scholar
  48. Jackowski, A., & Sołjan, I. (2000). Szlaki pielgrzymkowe Europy. Kraków: Znak.Google Scholar
  49. Jamniak, B. (2012). Przejawy desakralizacji kultu religijnego i świąt religijnych w parafiach wiejskich na Pomorzu Środkowym. In J. Baniak (Ed.), Religia i Kościół w społeczeństwie demokratycznym i obywatelskim w Polsce (pp. 191–206). Poznan: UAM.Google Scholar
  50. Klekot, E. (2008). Sąd smaku, czyli nierówni w społeczeństwie równych. Murator, 7, 40–42.Google Scholar
  51. Kłoczowski, J. (2000). A history of Polish Christianity. Cambridge, UK: Cambridge University Press.Google Scholar
  52. Kłodecka, M. (2012, August 31). Zamiast odnowiony i zrelaksowany wrócisz z zaciągniętym kredytem ponad twoje możliwości i stertą niepotrzebnych garnków. Metro.Google Scholar
  53. Kołakowski, L. (2010). Herezja. Kraków: Znak.Google Scholar
  54. Korduba, P. (2012, February 1). Cepelię widzę ogromną. Gazeta Wyborcza – Wysokie Obcasy. Retrieved from http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,96856,11033648,Cepelie_widze_ogromna.html
  55. Krochmal, Z. (2010a). Profanum w służbie sacrum sanktuarium licheńskiego. Peregrinus Cracoviensis, 21, 133–149.Google Scholar
  56. Krochmal, Z. (2010b). Wybrane metafory organizacyjne jako narzędzia interpretacji organizacji. Studium przypadku Domu Pielgrzyma Arka w świetle metafory organizmu i metafory kultury. Współczesne zarządzanie, 3, 139–148.Google Scholar
  57. Krochmal, Z. (2011). Zintegrowany system zarządzania a wartość dla klienta w działalności gospodarczej sanktuariów Kościoła katolickiego w Polsce. Unpublished doctoral dissertation. Faculty of Management, University of Warsaw, Poland.Google Scholar
  58. Florian, K. (2006). Akcja apostazja. Niedziela, 28, 19.Google Scholar
  59. Kubiak, H. (1970). Polsko-narodowy kościół katolicki w Stanach Zjednoczonych Ameryki w latach 1897–1965. Wrocław: Ossolineum.Google Scholar
  60. Kula, A. (2002). Licheńska Golgota jako przykład wznowienia tradycji oraz popularności nabożeństwa drogi krzyżowej. Polska Sztuka Ludowa – Konteksty, 56(1–2), 126–134.Google Scholar
  61. Lewicka, K. (2016, February 2). Dlaczego Kaczyński straszy Niemcami?. Newsweek. Retrieved from http://www.newsweek.pl/opinie/kaczynski-i-niemcy-fascynacja-i-niechec-analiza-w-newsweeku,artykuly,378760,1.html
  62. Makulski, E. (2009). Opowieści Księdza Kustosza: 40 lat pracy w Licheniu wspomina Eugeniusz Makulski. Wrocław: ZET.Google Scholar
  63. Marciniak, K. (1999). Licheń i jego świat. Poznań: eMPi2.Google Scholar
  64. Marciniak, K. (2010). Oblicza wielkopolskiego pielgrzymowania. Studium etnologiczne na przykładzie sanktuariów maryjnych. Poznań: UAM.Google Scholar
  65. Mariański, J. (2011). Katolicyzm polski: ciągłość i zmiana. Studium socjologiczne. Kraków: Wydawnictwo WAM.Google Scholar
  66. Michel, P. (2011). Religia i jej związki z pluralizmem w pokomunistycznej Polsce. In M. Bucholc, S. Mandes, T. Szawiel, & J. Wawrzyniak (Eds.), Polska po 20 latach wolności (pp. 263–273). Warsaw: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.Google Scholar
  67. Michnik, A. (1995). Market, religion and nationalism: Fundamentalisms in the new European order. Journal of Politics, Culture, and Society, 8(4), 525–542.CrossRefGoogle Scholar
  68. Moore, S. F., & Myerhoff, B. G. (1977). Introduction. Secular ritual: Forms and meanings. In S. F. Moore & B. G. Myerhoff (Eds.), Secular ritual (pp. 3–24). Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  69. Morawski, J. (2002, February 23). Grzech w pałacu arcybiskupim. Rzeczpospolita. Retrieved from http://archiwum.rp.pl/artykul/374618-Grzech-w-Palacu-Arcybiskupim.html
  70. Olsen, D., & Timothy, D. (2006). Tourism and religious journeys. In D. Olsen & D. Timothy (Eds.), Tourism, religion and spiritual journeys (pp. 1–22). New York: Routledge.Google Scholar
  71. Omilanowska, M. (2008). Od piramid do gusto polacco. Murator, 7, 34–39.Google Scholar
  72. Pisarzak, M. (1981–1982). Maryjna specyfika Zgromadzenia Marianów: aspekt teologiczno-praktyczny. Częstochowskie Studia Teologiczne, 9-10, 281–294.Google Scholar
  73. Piwowarski, W. (1971). Religijność wiejska w warunkach urbanizacji. Studium socjologiczne. Kraków: Znak.Google Scholar
  74. Piwowarski, W. (1987). Polish Catholicism as an expression of national identity. In L. S. Graham & M. K. Ciechocińska (Eds.), The Polish dilemma: Views from within (pp. 81–92). Boulder: Westview.Google Scholar
  75. Piwowarski, W. (1996). Od „Kościoła ludu” do „Kościoła wyboru”. In I. Borowik & W. Zdaniewicz (Eds.), Od Kościoła ludu do Kościoła wyboru. Religia a przemiany społeczne w Polsce (pp. 9–16). Kraków: Nomos.Google Scholar
  76. Podgórska, J. (2008). Wyznanie niewiary. Polityka, 6, 82–86.Google Scholar
  77. Potkaj, T. (2004). Twarze Lichenia. Tygodnik Powszechny, 25. Retrieved from https://www.tygodnikpowszechny.pl/twarze-lichenia-123432
  78. Radosh, D. (2008). Rapture ready! Adventures in the parallel universe of Christian pop culture. New York: Scribner.Google Scholar
  79. Ramet, S. P., & Borowik, I. (Eds.). (2017). Religion, politics, and values in Poland. Continuity and change since 1989. New York: Palgrave Macmillan.Google Scholar
  80. Ritzer, G., & Liska, A. (1997). McDisneyization and post-tourism. Complementary perspectives on contemporary tourism. In C. Rojek & J. Urry (Eds.), Touring cultures. Transformations of travel and theory (pp. 96–112). London: Routledge.Google Scholar
  81. Ryczan, K. (1992). Wartości katolików a typ środowiska miejskiego. Lublin: Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.Google Scholar
  82. Sarzyński, P. (2012). Wrzask w przestrzeni. Dlaczego w Polsce jest tak brzydko? Warsaw: Polityka.Google Scholar
  83. Scruton, R. (2007). Kitsch. Palgrave Macmillan dictionary of political thought. New York: Palgrave Macmillan.Google Scholar
  84. Shackley, M. (2006). Empty bottles at sacred sites. Religious retailing at Ireland’s national shrine. In D. Olsen & D. Timothy (Eds.), Tourism, religion and spiritual journeys (pp. 94–103). New York: Routledge.Google Scholar
  85. Smith, V. (1992). Introduction: The quest in guest. Annals of Tourism Research, 19, 1–17.CrossRefGoogle Scholar
  86. Stępnik, K. (1997). Wymiar religijny poezji niepodległościowej. In M. Jasińska-Wojtkowska & J. Święch (Eds.), Religijne aspekty literatury polskiej XX wieku (pp. 81–116). Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.Google Scholar
  87. Stevenson, J. (2013). Sensational devotion evangelical performance in twenty-first-century America. Ann Arbor: The University of Michigan Press.CrossRefGoogle Scholar
  88. Surmiak-Domańska, K. (1998). Złote podkowy jadą do Lichenia. Gazeta Wyborcza: Magazyn, 23, p. 38.Google Scholar
  89. Tańska, J. (2011, December 9). Apostata: Wyjście z Kościoła to droga przez piekło. Newsweek. Retrieved from http://www.newsweek.pl/polska/apostata--wyjscie-z-kosciola-to-droga-przez-pieklo,85603,1,1.html
  90. Thomas, W. I., & Thomas, D. S. (1928). The child in America. Behavior problems and programs. New York: A. A. Knopf.Google Scholar
  91. Thomas, W. I., & Znaniecki, F. (1927). The Polish peasant in Europe and America. New York: Alfred A. Knopf.Google Scholar
  92. TOK FM. (2010, October 6).“Unia była warta mszy” –Leszek Miller w TOK FM o relacjach SLD z Kościołem. Retrieved from http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,8470479,_Unia_byla_warta_mszy____Leszek_Miller_w_TOK_FM_o.html
  93. Turner, T. (1977). Transformation, hierarchy and transcendence: A reformulation of Van Gennep’s model of the structure of rites de passage. In S. F. Moore & B. G. Myerhoff (Eds.), Secular ritual (pp. 53–72). Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  94. Turner, V., & Turner, E. (1978). Image and pilgrimage in Christian culture. New York: Columbia University Press.Google Scholar
  95. TVN 24. (2011, November 3). Ks. Boniecki “wprowadza zamęt”. Retrieved from http://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/ks-boniecki-wprowadza-zamet,189518.html
  96. Weber, M. (1978). Economy and society. An outline of interpretive sociology. Berkeley: University of California Press.Google Scholar
  97. Wiśniewska, K. (2009, June 2). Polak katolik uratuje Europę. Gazeta Wyborcza. Retrieved from http://wyborcza.pl/1,75398,6675320,Polak_katolik_uratuje_Europe.html
  98. Wiśniewski, L. (2013). Gdzie my jesteśmy?. Tygodnik Powszechny, 10. Retrieved from https://www.tygodnikpowszechny.pl/gdzie-my-jestesmy-18807
  99. Zanussi, K. (1999). Las Vegas w Licheniu. Polityka, 30, 89.Google Scholar
  100. Zasada, S. (2004). Największa! – poświęcenie bazyliki w Licheniu. Ekai.pl. Retrieved from http://ekai.pl/wydarzenia/x7392/najwieksza-poswiecenie-bazyliki-w-licheniu/
  101. Żak, S. (1997). Wątek maryjny w powojennej poezji polskiej. In M. Jasińska-Wojtkowska & J. Święch (Eds.), Religijne aspekty literatury polskiej XX wieku (pp. 81–116). Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.Google Scholar
  102. Żuchowicz, J. (2012, September 20). Uczniowie: całowaliśmy kolana księdza tak jak sygnet biskupa. Gazeta Wyborcza. Retrieved from http://wyborcza.pl/1,76842,12515421,Uczniowie__calowalismy_kolana_ksiedza_tak_jak_sygnet.html

Copyright information

© The Author(s) 2019

Authors and Affiliations

  • Helena Chmielewska-Szlajfer
    • 1
  1. 1.Koźmiński UniversityWarsawPoland

Personalised recommendations