Advertisement

Encounters with Christianity in the North Moluccas (Sixteenth–Nineteenth Centuries)

  • Jos. D. M. Platenkamp
Chapter

Abstract

Jos Platenkamp discusses the historical introduction of ‘religion’ in North Moluccan societies. The chapter first describes the significances attributed to this category by Iberian Catholic priests entering the region in the early 1600s and by the Muslim sultans of Ternate and Tidore. It then analyses how the Dutch United East India Company subsequently interacting with the sultans assessed the role of Reformed Protestantism relative to its ideology of Natural Law and Free Trade. Finally, it examines the perceptions by the non-Muslim societies in the region of the ‘religion’ introduced by Dutch Protestant missionaries from the 1860s onwards. The chapter reveals how during the entire period studied Christianity was locally valued for representing foreign sources of authority relative to the autochthonous origins of life.

Keywords

North Moluccas Dutch United East India Company Platenkamp colonialColonial Roman CatholicCatholic 
These keywords were added by machine and not by the authors. This process is experimental and the keywords may be updated as the learning algorithm improves.

References

  1. Abdurrachman, P.R. 1978. Moluccan responses to the first intrusions of the West. In Dynamics of Indonesian History, ed. H. Soebadio, and C.H. du Marchie Sarvaas, 161–188. Amsterdam: North-Holland Publishing Company.Google Scholar
  2. Alderley, Lord Stanley. 1874. The first voyage around the world by Magellan. Translated from the accounts of Pigafetta, and other contemporary writers. The Hakluyt Society, First Series, No. LII. New York: Burt Franklin Publisher.Google Scholar
  3. Baarda, M.J. van. 1895. Woordenlijst Galèlareesch-Hollandsch; met ethnologische aantekeningen op de woorden die daartoe aanleiding geven. Den Haag: Martinus Nijhoff.Google Scholar
  4. Baarda, M.J. van. 1905. Zendeling H. van Dijken. Zijn leven en arbeid op Halmahera. Nijmegen: P. J. Milborn.Google Scholar
  5. Barnes, R.H. 1974. Kédang: A study of the collective thought of an eastern Indonesian people. Oxford: Oxford University Press.Google Scholar
  6. Barnes, R.H. 1985. The Leiden version of the comparative method in Southeast Asia. Journal of the Anthropological Society of Oxford 16 (2): 87–110.Google Scholar
  7. Barraud, C. 1979. Tanebar-Evav.Une société de maisons tournée vers le large. Paris: École des Hautes Études en Sciences Sociales & Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  8. Barraud, C., and J.D.M. Platenkamp. 1990. Rituals and the Comparison of societies. In Rituals and Socio-Cosmic Order in Eastern Indonesian Societies, Part II: Maluku, ed. C. Barraud, and J.D. M. Platenkamp. Special Anthropological Issue, Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 146 (1): 103–123.Google Scholar
  9. Boetzelaer van Asperen [en Dubbeldam], C.W. Th. Van. 1906. De Gereformeerde Kerken in Nederland en de Zending in Oost-Indië. PhD dissertation. Utrecht: P. Den Boer.Google Scholar
  10. Bosscher, C. 1859. Memorie van Overgave van het bestuur der Residentie Ternate van den aftredenden Resident C. Bosscher aan den benoemden Resident C. I. Bosch. Reprinted as: Penerbitan Sumber-sumber Sejarah No. 11, 98–249. Jakarta 1980, Arsip Nasional Republik Indonesia.Google Scholar
  11. Boxer, C.R. 1969. The Portuguese Seaborne Empire: 1415–1825. New York: Alfred A. Knopf.Google Scholar
  12. Brandes, J. (ed.). 1902. Nâgarakretâgama. Lofdicht van Prapantja op koning Rasadjanagara, Hajam Wuruk, van Madjapahit. Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap LIV, 1e stuk, 70 pp.Google Scholar
  13. BUZ (Berigten van de Utrechtsche Zendingsvereeniging). 1866. Almaheira, Berigten van de Utrechtsche Zendingsvereeniging Deel 7: 169–174.Google Scholar
  14. BUZ (Berigten van de Utrechtsche Zendingsvereeniging). 1869. Almaheira, Berigten van de Utrechtsche Zendingsvereeniging Deel 10: 33–42, 49–58, 137–151.Google Scholar
  15. BUZ (Berigten van de Utrechtsche Zendingsvereeniging). 1871. Almaheira, Berigten van de Utrechtsche Zendingsvereeniging Deel 12: 53–68.Google Scholar
  16. BUZ (Berigten van de Utrechtsche Zendingsvereeniging). 1874. Almaheira, Berigten van de Utrechtsche Zendingsvereeniging Deel 15: 49–61, 65–79, 133–143, 181–191.Google Scholar
  17. BUZ (Berigten van de Utrechtsche Zendingsvereeniging). 1880. Almaheira, Berigten van de Utrechtsche Zendingsvereeniging Deel 21: 49–61, 69–77, 151–159.Google Scholar
  18. BUZ (Berigten van de Utrechtsche Zendingsvereeniging). 1887. Almaheira, Berigten van de Utrechtsche Zendingsvereeniging Deel 28: 33–43, 65–79,117–125, 197.Google Scholar
  19. BUZ (Berigten van de Utrechtsche Zendingsvereeniging). 1908. Berichten van de Utrechtsche Zendingsvereeniging Nieuwe Serie. Deel 21: 2–146.Google Scholar
  20. Corpus Diplomaticum Neerlando-Indicum. 1907. Verzameling van Politieke contracten en verdere Verdragen door de Nederlanders in het Oosten gesloten, van Privilegebrieven, aan hen verleend, enz, ed. J. E. Heeres. Eerste Deel (1596–1650), Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde van Nederlandsch-Indië 54.Google Scholar
  21. Corpus Diplomaticum Neerlando-Indicum. 1931. Verzameling van Politieke contracten en verdere Verdragen door de Nederlanders in het Oosten gesloten, van Privilegebrieven, aan hen verleend, enz, ed. J. E. Heeres. Tweede Deel (1650–1675), Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde van Nederlandsch-Indië 87.Google Scholar
  22. Durkheim, E., and M. Mauss. 1903. De quelques formes primitives de classification. Année sociologique 6: 1–72.Google Scholar
  23. Duyvendak, J.P. 1926. Het Kakean-Genootschap van Seran. Almelo: N.V.W. Hilarius WZN.Google Scholar
  24. Ellen, G.J. 1920. Uit mijne ervaring. Oegstgeest: Zendingsbuerau.Google Scholar
  25. Feenstra, R. (ed.). 2009. Hugo Grotius’ Mare Liberum 1609–2009. Original Latin text (1609) and modern English translation. Leiden: E.J. Brill.Google Scholar
  26. Fortgens, J. 1911. Bijdrage tot de kennis van de naamgeving onder de Tobelo. Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde 68: 88–116.CrossRefGoogle Scholar
  27. Fortgens, J. 1917. Zending en bestuur in de Onderafdeeling Djailolo. Mededeelingen van het Nederlandsch Zendingsgenootschap 61: 47–77.Google Scholar
  28. Fox, J.J. 1980. Models and metaphors. Comparative research in Eastern Indonesia. In The Flow of Life. Essays on Eastern Indonesia, ed. J.J. Fox, 327–333. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  29. Fraassen, Ch. F. van. 1981. Historical introduction. In The North Moluccas. An annotated bibliography, ed. K. Polman, 1–38. The Hague: Martinus Nijhoff.Google Scholar
  30. Fraassen, Ch. F. van. 1987. Ternate, de Molukken en de Indonesische Archipel. Van soa-organisatie en vierdeling: een studie van traditionele samenleving en cultuur in Indonesië, 2 vols., PhD dissertation. Leiden: Leiden University.Google Scholar
  31. Fraassen, Ch. F. van. 2005. Dynamiek in een gespleten wereld. In Een vakkracht in het koninkrijk. Kerk- en zendingshistorische opstellen, ed. Chr. G.F. de Jong, 54–66. Heereveen: Groen.Google Scholar
  32. Frijhoff, W., and M. Spies. 1990. 1650. Bevochten eendracht. Den Haag: Sdu.Google Scholar
  33. Geirnaert-Martin, D. 1992. The Woven Land of Laboya. Socio-Cosmic Ideas and Values in West Sumba, Eastern Indonesia. Leiden: Centre for Non-Western Studies.Google Scholar
  34. Gerrits, E.J. 1912. Memorie van Overgave van de Residentie Ternate. The Hague: Nationaal Archief, Collectie Ministerie van Koloniën, 59, microfiche nr. 322.Google Scholar
  35. Grotius, H. [Hugo de Groot]. 1609. Mare Liberum, sive de iure quod Batavis competit ad Indicana commercia dissertatio. Leiden: Elzevier.Google Scholar
  36. Hammer-Purgstall, J. von. 1827. Geschichte des osmanischen Reichs. Pest: C. A. Harleben.Google Scholar
  37. Henley, D. 2002. Jealousy and Justice. The indigenous roots of colonial rule in Northern Sulawesi. Amsterdam: Free University Press.Google Scholar
  38. Hueting, A. 1908. Tobeloreesch-Hollandsch woordenboek. Den Haag: Martinus Nijhoff.Google Scholar
  39. Jacobs, S.J., H. 1971. A Treatise on the Moluccas (c. 1544). Probably the preliminary version of António Galvão’s lost História das Moluccas. Edited, annotated and translated into English from the Portuguese manuscript in the Archivo General de Indias, Seville. Sources and Studies for the History of the Jesuits, Vol. III. Rome: Jesuit Historical Institute.Google Scholar
  40. Jacobs, S.J., H. 1974. Documenta Malucensia Vol. I (1542–1577). Rome: Institutum Historicum Societatis Iesu.Google Scholar
  41. Jacobs, S.J., H. 1980. Documenta Malucensia Vol. II (1577–1606). Rome: Jesuit Historical Institute.Google Scholar
  42. James, K.A. 1918. Vervolg Memorie van Overgave van de Residentie Ternate. The Hague: Nationaal Archief, Collectie Ministerie van Koloniën, 59, microfiche nr. 325.Google Scholar
  43. Josselin de Jong, J.P.B. 1977a. The Malay Archipelago as a field of ethnological study. In Structural Anthropology in the Netherlands, ed. P.E. de Josselin de Jong, 164–182. The Hague: Martinus Nijhoff [1935].Google Scholar
  44. Josselin de Jong, P.E. de. 1977b. Introduction: Structural anthropology in the Netherlands: creature of circumstance. In Structural Anthropology in the Netherlands, ed. P.E. de Josselin de Jong, 1–29. The Hague: Martinus Nijhoff.Google Scholar
  45. Kamma, F.C. 1982. The incorporation of foreign culture elements and complexes by ritual enclosure among the Biak-Nomfurese. In Symbolic Anthropology in the Netherlands, ed. P.E. de Josselin de Jong, and E. Schwimmer, 543–584. The Hague: Martinus Nijhoff.Google Scholar
  46. Karsen, K.M.H. 1918. Memorie van Overgave van Onderafdeling Tobelo. The Hague: Nationaal Archief, Collectie Ministerie van Koloniën, 59, microfiche nr. 1245.Google Scholar
  47. Lewis, E.D. 1988. People of the Source. The social and ceremonial order of Tana Wai Brama on Flores. Dordrecht: Foris Publications.Google Scholar
  48. Meilink Roelofsz, M.A.P. 1962. Asian Trade and European Influence in the Indonesian Archipelago between 1500 and about 1630. The Hague: Martinus Nijhoff, pp. 173–206 and 272–383; Reprinted as The coming of the Northern Europeans to the Malay-Indonesian Archipelago, in Paul H. Kratoska, ed. 2001, South East Asia. Colonial History, 229–268. London: Routledge.Google Scholar
  49. Oosten, Jarich G. 2006. ‘A privileged field of study’: Marcel Mauss and structural anthropology in Leiden. Inuit Studies 30 (2): 51–71.CrossRefGoogle Scholar
  50. Ossenbruggen, F.D.E. van. 1977. Java’s monca-pat: Origins of a primitive classification system. In Structural Anthropology in the Netherlands, ed. P. E. de Josselin de Jong, 32–63. The Hague: Martinus Nijhoff [1918].Google Scholar
  51. Palmer van den Broek, Ch. L.J. 1915. Memorie van Overgave van de Residentie Ternate. The Hague: Nationaal Archief, Collectie Ministerie van Koloniën, 59, microfiche nr. 323.Google Scholar
  52. Parry, J., and M. Bloch. 1989. Introduction. In Money and the morality of exchange, ed. J. Parry, and M. Bloch, 1–32. New York: Cambridge University Press.Google Scholar
  53. Pigafetta, A. 1874. Navigation et Descouvrement de la Indie Superieure faicte par moy Anthoyne Pigapheta, Vincentin, Chevalier de Rhodes. In Lord Stanley of Alderley, The first voyage around the world by Magellan. Translated from the accounts of Pigafetta, and other contemporary writers. The Hakluyt Society, First Series, No. LII. New York: Burt Franklin Publisher [1524].Google Scholar
  54. Pigafetta, A. 1995. The First Voyage Around the World (1519–1522). An account of Magellan’s expedition, ed. J. Cachey Jr. New York: Marsilio Publishers [1522].Google Scholar
  55. Pigeaud, Th. G. Th. 1977. Javanese divination and classification. In Structural Anthropology in the Netherlands, ed. P.E. de Josselin de Jong, 64–82. The Hague: Martinus Nijhoff [1928].Google Scholar
  56. Platenkamp, J.D.M. 1988. Tobelo. Ideas and values of a North Moluccan society. Leiden: Repro Psychologie.Google Scholar
  57. Platenkamp, J.D.M. 1990. North Halmahera: Non-Austronesian languages, Austronesian cultures? Selected Lecture published by Het Oosters Genootschap in Nederland. Leiden: E.J.Brill.Google Scholar
  58. Platenkamp, J.D.M. 1993. Tobelo, Moro, Ternate. The cosmological valorization of historical events. Cakalele 4: 61–89.Google Scholar
  59. Platenkamp, J.D.M. 2013. Sovereignty in the North Moluccas: Historical transformations. History and Anthropology 24 (2): 206–232.CrossRefGoogle Scholar
  60. Platenkamp, J.D.M. 2015. On the confrontation between perennial models in 19th-century Halmahera. In Representing the Future. Zur kulturellen Logik der Zukunft, ed. A. Hartmann, and O. Murawska, 61–98. Bielefeld: Transcript Verlag.Google Scholar
  61. Prager, M. (unpublished). Strukturale Anthropologie in Leiden, 1916–1982. Ursprung und Entwicklung eines wissenschaftlichen Forschungsprogramms. PhD dissertation. University of Heidelberg.Google Scholar
  62. Prierias, S. 1596. Sylvestrinae Summae, Verbo Papa. 2 vols. Antwerpiae.Google Scholar
  63. Renard-Clamagirand, B. 1982. Marobo, une société ema de Timor. Paris: Selaf.Google Scholar
  64. Roos, K.H.F. 1909. Memorie van Overgave van de Residentie Ternate. The Hague: Nationaal Archief, Collectie Ministerie van Koloniën, 59, microfiche nr. 322.Google Scholar
  65. Sahlins, M. 1995. How “Natives” Think. About Captain Cook, for example. Chicago: University of Chicago Press.Google Scholar
  66. Sahlins, M. 2008. The stranger-king, or elementary forms of the politics of life. Indonesia and the Malay world 36 (105): 177–199.Google Scholar
  67. Schulte Nordholt, H.G. 1971. The Political System of the Atoni of Timor. The Hague: Martinus Nijhoff.Google Scholar
  68. Schurhammer, S.J.G. 1963. Franz Xavier, sein Leben und seine Zeit, Vol. 2, Part.1, Indien und Indonesien 1541–1547. Freiburg: Herder Verlag.Google Scholar
  69. Schutte, G.J. 2002a. De Gereformeerde kerk in de Republiek. In Het Indisch Sion. De Gereformeerde Kerk onder de Verenigde Oost-Indische Compagnie, ed. G.J. Schutte, 15–23. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  70. Schutte, G.J. 2002b. De kerk onder de Compagnie. In Het Indisch Sion. De Gereformeerde Kerk onder de Verenigde Oost-Indische Compagnie, ed. G.J. Schutte, 43–64. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  71. Tiele, P.A. 1875. De vestiging der Portugeezen in Indië. De Gids 13: 177–238.Google Scholar
  72. Tiele, P.A. 1879. De Europeërs in den Maleischen Archipel, Deel. 2, 1529–1540. Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde van Nederlandsch-Indië 26: 1–69.Google Scholar
  73. Tip, L. 1918. Memorie van Overgave van de Residentie Ternate, The Hague: Nationaal Archief, Collectie Ministerie van Koloniën, 59, microfiche nr. 326.Google Scholar
  74. Tobias, J.H. 1980. Memorie van Overgave van het bestuur van de Residentie Ternate van den aftredenden Resident J.H. Tobias aan den benoemden Resident C. Bosscher 1857. Penerbitan Sumber-sumber Sejarah No. 11, 1–97. Jakarta: Arsip Nasional Republik Indonesia.Google Scholar
  75. Verbeke, E. 1917. Memorie van Overgave van de Residentie Ternate. The Hague: Nationaal Archief, Collectie Ministerie van Koloniën, 59, microfiche nr. 324.Google Scholar
  76. Villiers, J. 1983. The Jesuit mission in Moro 1546–1571. In Halmahera dan Raja Ampat sebagai kesatuan majemuk: Studi-studi terhadap suatu daerah transisi, ed. E.K.M. Masinambow, 277–288. Jakarta: Leknas-Lipi.Google Scholar
  77. Villiers, J. 2004. ‘A truthful pen and an impartial spirit’: Bartolomé Leonarda de Argensola and the Conquista de las Islas Malucas. In Asian Travel in the Renaissance, ed. Daniel Carey, 124–148. London: Blackwell.Google Scholar
  78. Wessels, C. 1935. De katholieke missie in de Molukken, Noord Celebes en de Sanghir eilanden, gedurende de Spaanse bestuursperiode 1606–1677, Historisch Tijdschrift, Serie Studies No. 3. Tilburg: Bergmans.Google Scholar
  79. Wils, J. 1960. Het werk der missie. In Balans van beleid. Terugblik op de laatste eeuw van Nederlands-Indië, ed. H. Baudet and I.-J. Brugmans, 311–328. Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  80. Wouden, F.A.E. 1968. Types of Social Structure in Eastern Indonesia. The Hague: Martinus Nijhoff [1935].Google Scholar
  81. Zoetmulder, P.J. 1982. Old Javanese-English Dictionary, 2 Vols. s-Gravenhage: Martinus Nijhoff.Google Scholar

Copyright information

© The Author(s) 2017

Authors and Affiliations

  • Jos. D. M. Platenkamp
    • 1
  1. 1.Westfaelische Wilhelms-Universitaet MuensterInstitut Fuer EthnologieMuensterGermany

Personalised recommendations