Advertisement

Connections Between Natural and Cultural Diversities in the Landscape of the Małopolski Vistula Gorge and the Nałęczów Plateau (Eastern Poland)

  • Barbara BożętkaEmail author
Chapter
Part of the Environmental History book series (ENVHIS, volume 5)

Abstract

The study focuses on interconnections between natural and cultural spheres of the landscape constituted by the Małopolski Vistula Gorge and the Nałęczów Plateau, eastern Poland. The relations between a man-made impact, physical structure of the area and biological diversity are analysed. Additionally, the issues of traditionality and cultural richness of the area are explored. A special character of interrelations between natural and cultural spheres of the landscape is revealed in the present work. A distinctive landscape pattern showing high diversity has evolved as the reaction to natural conditions and historic, traditional land use. In consequence, the area is featured by a special combination of different habitats, including thermophilous grasslands and river islands, and it is characterized by high biodiversity. The analysis of spatial structure is supported by an insight into the theme of co-evolution of natural and cultural in the landscape. Furthermore, cultural implications involving the role of natural values for national heritage are regarded. In conclusion, the importance of knowledge about natural–cultural interspersion is emphasized.

Keywords

Nature Biocultural diversity Values Eastern Poland 

Notes

Acknowledgments

I thank warmly the staff of The Head Office of the Lubelski Landscape Parks, in particular to Maria Straka and Piotr Deptuś, for generous help in conducting the study on biodiversity values of the Kazimierski Landscape Park. Special thanks should go to Tomasz Furtak for enriching the knowledge about the Lublin Upland, its landscape functions and amenities.

References

  1. Antrop M (2005) Why landscapes of the past are important for the future. Landscape Urban Plan 70:21–34CrossRefGoogle Scholar
  2. Barańska K, Jermaczek A (2009) Poradnik utrzymania i ochrony siedliska przyrodniczego 6210- murawy kserotermiczne. Wydawnictwo Klubu Przyrodników, ŚwiebodzinGoogle Scholar
  3. Baran-Zgłobicka B, Zgłobicki W (2006) Geomorfologiczne uwarunkowania struktury użytkowania ziemi w krajobrazach lessowych Polski SE. Probl Landscape Ecol 18:483–490Google Scholar
  4. Chmielewski TJ, Chmielewski S, Jakubaszek S, Krawczyk A (2004) Zmiany struktury użytkowania ziemi i cech fizjonomicznych obszaru Kazimierskiego Parku Krajobrazowego w II połowie XX wieku. In: Kucharczyk M (ed) Współczesne problemy ochrony krajobrazu. Zarząd Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych, Lublin, pp 67–76Google Scholar
  5. Costa A, Madeira M, Santos JL, Plieninger T (2014) Recent dynamics of evergreen oak-wood pastures in south-western Iberia. In: Hartel T, Plieninger T (eds) Ecological wood-pastures in transition, a socio-ecological approach. Routledge, Oxon, New York, pp 70–89Google Scholar
  6. Council Directive 92/43/EEC (1992) of 21 May 1992 on the conservation of natural habitats and wild fauna and flora. Official J L206:7–50Google Scholar
  7. Directive 2009/147/EC (2010) of the European parliament and the council of 30 November 2009 on the conservation of wild birds. Official J L20:7–25Google Scholar
  8. Ellenberg H (1963) Vegetation Mitteleuropas mit den Alpen. In: Walter H (ed) Einfuhrung in die Phytologie. Ulmer, StuttgartGoogle Scholar
  9. Faliński JB (1969) Zbiorowiska autogeniczne i antropogeniczne. Próba określenia i klasyfikacji. Dyskusje fitosocjologiczne 4. Ekologia Polska 15(2):173–182Google Scholar
  10. Faliński JB (1991) Kartografia geobotaniczna, cz. 3: Kartografia geobotaniczna i stosowana, PPWK. Warszawa, WrocławGoogle Scholar
  11. Folk Artists of the Land of Puławy (2011) Wydawnictwo informacyjne Starostwa Powiatowego w Puławach, PuławyGoogle Scholar
  12. Forman RTT (1995) Some general principles of landscape and regional ecology. Landscape Ecol 10(3):133–142CrossRefGoogle Scholar
  13. Forman RTT, Godron M (2006) Land mosaics: the ecology of landscapes and regions. Cambridge University Press, CambridgeGoogle Scholar
  14. Gacka-Grzesikiewicz E (ed) (1995) Vistula as an ecological corridor. State-functioning-threats. IUCN Foundation, WarsawGoogle Scholar
  15. Gacka-Grzesikiewicz E (2006) Ochrona walorów turystycznych krajobrazu doliny Środkowej Wisły szansą na rozwój regionu. In: Kucharczyk M (ed) Współczesne problemy ochrony krajobrazu. Zarząd Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych, Lublin, pp 99–105Google Scholar
  16. Gardziel Z, Harasimiuk M, Jezierski W, Pawłowski A, Zgłobicki W (2006) Erozja wąwozowa w zachodniej części Płaskowyżu Nałęczowskiego. Przegląd Geologiczny 54(9):768–776Google Scholar
  17. Gauda A (ed) (2001) Dziedzictwo kulturowe Lubelszczyzny. Kultura ludowa. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, LublinGoogle Scholar
  18. Górecka M (2004) Możliwości rozwoju agroturystyki w Małopolskim Przełomie Wisły (jako forma rewitalizacji terenów nadwiślańskich). In: Kucharczyk M (ed) Współczesne problemy ochrony krajobrazu. Zarząd Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych, Lublin, pp 117–125Google Scholar
  19. Harasimiuk M, Henkiel A (1978) Wpływ budowy geologicznej i rzeźby podłoża na ukształtowanie pokrywy lessowej w zachodniej części Płaskowyżu Nałęczowskiego. Annales Univ. M. Curie-Sklodowska, sectio B., 30/31:55–80Google Scholar
  20. Interpretation manual of European Union habitats, July 2007, EUR 27Google Scholar
  21. Kondracki J (1994) Geografia Polski. Mezoregiony fizycznogeograficzne, PWN, WarszawaGoogle Scholar
  22. Kondracki J, Ostrowski J (1994) Typy krajobrazu naturalnego i jednostki fizycznogeograficzne 1:2000000. In: Kondracki J (ed) Geografia Polski. Mezoregiony fizyczno-geograficzne. PWN, WarszawaGoogle Scholar
  23. Kopciowski D (2013) Ochrona zabytkowych wartości Kazimierza Dolnego. Przestrzeń i forma 13:99–115Google Scholar
  24. Kosiński W (2010) Zespół krajobrazowy Kazimierz Dolny-Janowiec. Ochrona genius loci wobec aktualnych zagrożeń. Architektura, Czasopismo Techniczne 3 5:149–177Google Scholar
  25. Kucharczyk M (2003) Phytogeograpical roles of lowland rivers on the example of the middle Vistula. Univ. M. Sklodowska-Curie Press, LublinGoogle Scholar
  26. Kucharczyk M, Wójciak J (1995) Ginące i zagrożone gatunki roślin naczyniowych Wyżyny Lubelskiej, Roztocza, Wołynia Zachodniego i Polesia Lubelskiego. Ochrona Przyrody 52:33–46Google Scholar
  27. Kucharczyk M, Kucharczyk H, Wójciak J, Rafałowski K (1998) Operat ochrony przyrody ożywionej, adaptacja “Planu zagospodarowania obszaru funkcjonalnego Kazimierskiego Parku Krajobrazowego” do „Planu Ochrony”. Lubelska Fundacja Ochrony Środowiska Naturalnego, LublinGoogle Scholar
  28. Litwin J (2007) Szkutnictwo w okolicy Kazimierza Dolnego. In: Życie między dwoma brzegami, katalog wystawy fotografii (5.08.-31.10.2007). Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym, Muzeum-Zamek w Janowcu, JanowiecGoogle Scholar
  29. Łoboda K, Sobczyk W (2006) Rozwój sadownictwa oraz jego wpływ na współczesne przekształcenia w krajobrazach rolniczych w zachodniej części Wyżyny Lubelskiej. In: Kałamucka W (ed) Krajobraz kulturowy zachodniej części Wyżyny Lubelskiej. Zakład Ochrony Środowiska Univ. M. Curie-Skłodowska w Lublinie, Lublin, pp 52–61Google Scholar
  30. Malawska J (1980) Kultura materialna Kazimierza-tradycyjne zajęcia ludowe. Katalog wystawy, Galeria Letnia, Kazimierz DolnyGoogle Scholar
  31. Maruszczak H (1972) Wyżyny Lubelsko-Wołyńskie. In: Klimaszewski M (ed) Geomorfologia Polski. PWN, Warszawa, pp 340–384Google Scholar
  32. Maruszczak H (1973) Erozja wąwozowa we wschodniej części pasa wyżyn południowopolskich. Zeszyty Naukowe Postępów Nauk Rolniczych 151:15–30Google Scholar
  33. Maruszczak H (1988) Zmiany środowiska przyrodniczego kraju w czasach historycznych. In: Starkel L (ed) Przemiany środowiska przyrodniczego Polski. Ossolineum, Wrocław, pp 109–135Google Scholar
  34. Matuszkiewicz W (ed) (1995) Potential natural vegetation of Poland, general map 1:300000, sheet no 7. PAN, IGiPZ, WarsawGoogle Scholar
  35. Matuszkiewicz JM (2001a) Geobotanical regions, 1:2500000. In: Matuszkiewicz JM (ed) Zespoły leśne Polski. PWN, WarszawaGoogle Scholar
  36. Matuszkiewicz JM (2001b) Zespoły leśne Polski. PWN, WarszawaGoogle Scholar
  37. Matuszkiewicz W (2014) Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. PWN, WarszawaGoogle Scholar
  38. Mazur-Hanaj R, Baliszewska M (2014) Rewizja raportu 2011 “Muzyka ludowa od tradycyjnej do folkowej”. In: Grozdew-Kołacińska W (ed) Raport o stanie tradycyjnej kultury muzycznej. Instytut Muzyki i Tańca, Warszawa, pp 54–65Google Scholar
  39. Meeus JHA (1995) Pan-European landscapes. Landscape Urban Plan 31:57–79CrossRefGoogle Scholar
  40. Naveh Z (2000) Introduction to the theoretical foundations of multifunctional landscapes and their application in transdisciplinary landscape research. In: Brandt J, Tress B, Tress G (eds) Multifunctional landscapes: interdisciplinary approaches to landscape research and management. Centre for Landscape Research, Roskilde, pp 27–43Google Scholar
  41. Nogaj-Chachaj J (2000) W epoce kamienia. In: Banasiewicz-Szykuła E (ed) Archeologiczne odkrycia na obszarze Kazimierskiego Parku Krajobrazowego. Wojewódzki Konserwator Zabytków w Lublinie, Lublin, pp 15–16Google Scholar
  42. Odorowski W (1991) Malarze Kazimierza nad Wisłą. Krajowa Agencja Wydawnicza, WarszawaGoogle Scholar
  43. Pawłowski A (2004) Kształtowanie się krajobrazu kulturowego w dolinie Wisły Środkowej. In: Kucharczyk M (ed) Współczesne problemy ochrony krajobrazu. Zarząd Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych, Lublin, pp 51–66Google Scholar
  44. Pawłowski A (2006a) Kazimierz Dolny- symbol w krajobrazie (krajobraz historyczny, rozwój przestrzenny, funkcje miasta). In: Kałamucka W (ed) Krajobraz kulturowy zachodniej części Wyżyny Lubelskiej. Zakład Ochrony Środowiska Univ. M. Curie-Skłodowska w Lublinie, Lublin, pp 87–96Google Scholar
  45. Pawłowski A (2006b) Okres prosperity szlaku wodnego jako apogeum znaczenia nadwiślańskich miast- konsekwencje dla krajobrazu Małopolskiego Przełomu Wisły. Probl Landscape Ecol 18:329–343Google Scholar
  46. Pinto-Correia T (1993) Threatened landscape in Alentejo, Portugal: the ‘montado’ and other ‘agro-silvo-pastoral’ systems. Landscape Urban Plan 24(1–4):43–48CrossRefGoogle Scholar
  47. Plan Ochrony Kazimierskiego Parku Krajobrazowego-operat generalny (1998) Zakład Planowania Przestrzennego. Pracownia w Lublinie, LublinGoogle Scholar
  48. Polish Red Data Book of Animals, Invertebrates (2004) In: Głowaciński Z, Nowacki J (ed) Instytut Ochrony Przyrody PAN, KrakówGoogle Scholar
  49. Polish Red Data Book of Animals, Vertebrates (2001) In: Głowaciński Z (ed) Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, WarszawaGoogle Scholar
  50. Pożaryski W, Maruszczak H, Lindner L (1994) Chronostratygrafia osadów plejstoceńskich i rozwój doliny Wisły środkowej ze szczególnym uwzględnieniem przełomu przez wyżyny południowopolskie. Prace Państwowego Instytutu Geologicznego 147, WarszawaGoogle Scholar
  51. Pretty J, Adams B, Berkes F, Ferreira de Athayde S, Dudley N, Hunn E, Maffi L, Milton K, Rapport D, Robbins P, Samson C, Sterling E, Stolton S, Takeuchi K, Tsing A, Vintinner E, Pilgrim S (2008) How do biodiversity and culture intersect? Plenary paper for conference ‘sustaining cultural and biological diversity in a rapidly changing world: lessons for global policy’. IUCN, 2-5.04.2008Google Scholar
  52. Reder J (2006) Środowiskowe uwarunkowania rozwoju osadnictwa prehistorycznego w zachodniej części Wyżyny Lubelskiej. In: Kałamucka W (ed) Krajobraz kulturowy zachodniej części Wyżyny Lubelskiej. Zakład Ochrony Środowiska Univ. M. Curie-Skłodowska w Lublinie, Lublin, pp 62–75Google Scholar
  53. Regionalna Encyklopedia Kultury Ludowej. www.regiony.kulturaludowa.pl. Accessed on 10 May 2014
  54. Rodzik J (2006) Wąwozy- naturalne czy kulturowe elementy krajobrazu? Probl Landscape Ecol 18:457–464Google Scholar
  55. Rodzik J, Gardziel Z (2004) Układy krajobrazowe wąwozów kazimierskich (geneza i warunki rozwoju). In: Kucharczyk M (ed) Współczesne problemy ochrony krajobrazu. Zarząd Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych, Lublin, pp 85–92Google Scholar
  56. Scott J, Marshall G (eds) (2009) Dictionary of sociology. Oxford University Press, Oxford, New YorkGoogle Scholar
  57. Śnieszko Z (1995) Ewolucja obszarów lessowych Wyżyn Polskich w czasie ostatnich 15000 lat. Prace Naukowe Uniw, Śląskiego w Katowicach 1496Google Scholar
  58. Standard register of data for Natura 2000 area PLH 060015 Płaskowyż Nałęczowski, 2013 Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w WarszawieGoogle Scholar
  59. Standard register of data for Natura 2000 area PLH 060045 Przełom Wisły w Małopolsce, 2013 Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w WarszawieGoogle Scholar
  60. Teodorowicz-Czerepińska J (1981) Kazimierz Dolny. Monografia historyczno-urbanistyczna. Towarzystwo Przyjaciół Kazimierza, Kazimierz DolnyGoogle Scholar
  61. Tymochowicz M (2014) Lubelszczyzna-kulturowe zróżnicowanie regionu. In: Regionalna Encyklopedia Kultury Ludowej. www.regiony.kulturaludowa.pl/publikacja/73. Accessed on 10 May 2014
  62. Vidal de la Blache P (1911–1912) Les genres de vie dans la géographie humaine. Annales de géographie 20:193–212, 289–304Google Scholar
  63. Warowna J (2004) Naturalna i antropogeniczna ewolucja Wisły Lubelskiej w aspekcie możliwości jej renaturyzacji. In: Kucharczyk M (ed) Współczesne problemy ochrony krajobrazu. Zarząd Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych, Lublin, pp 93–97Google Scholar
  64. Warowna J (2006) Naturalna i antropogeniczna ewolucja krajobrazu doliny Wisły w odcinku przełomowym. In: Kałamucka W (ed) Krajobraz kulturowy zachodniej części Wyżyny Lubelskiej. Zakład Ochrony Środowiska Univ. M. Curie-Skłodowska w Lublinie, Lublin, pp 29–34Google Scholar
  65. Wilk T, Jujka M, Krogulec J, Chylarecki P (2010) Important bird areas of international importance in Poland. Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, MarkiGoogle Scholar
  66. Wójciak J, Szewczyk P, Urban M (2010) Małopolski Przełom Wisły (96). In: Wilk T, Jujka M, Krogulec J, Chylarecki P (eds) Important bird areas of international importance in Poland. Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, Marki, pp 331–332Google Scholar
  67. Wojciechowski KH (1996) Krajobrazy-elementy dziedzictwa kulturowego i ich ewolucja. Annales Univ. M.curie-Sklodowska, Lublin, sectio B, vol LI, p 19Google Scholar
  68. Wojciechowski KH (2006) Historia zagospodarowania Powiśla Chodelskiego. In: Kałamucka W (ed) Krajobraz kulturowy zachodniej części Wyżyny Lubelskiej. Zakład Ochrony Środowiska Univ. M. Curie-Skłodowska w Lublinie, Lublin, pp 48–51Google Scholar
  69. Wołoszyn W, Skowronek E (2007) Tourism planning and management in Kazimierz landscape park, Poland. In: Roca Z, Spek T, Terkenli T, Plieninger T, Höchtl F (eds) European landscapes and lifestyles: the mediterranean and beyond. Edic. Universitảrias Lusofỏnas, Lisboa, pp 375–383Google Scholar
  70. World Heritage Cultural Landscapes 1992–2002 (2003) In: Fowler PJ (ed) World heritage papers 6. UNESCO World Heritage Centre, ParisGoogle Scholar
  71. Zagadnienia ochrony środowiska w gminie Janowiec (1991a) In: Wilgat T (ed) Zarząd Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych w Lublinie, Lublin, manuscriptGoogle Scholar
  72. Zagadnienia ochrony środowiska w gminie Kazimierz Dolny (1991b) In: Wilgat T (ed) Zarząd Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych w Lublinie, Lublin, manuscriptGoogle Scholar
  73. Zagadnienia ochrony środowiska w gminie Wąwolnica (1991c) In: Wilgat T (ed) Zarząd Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych w Lublinie, Lublin, manuscriptGoogle Scholar
  74. Zagadnienia ochrony środowiska w gminie Wilków (1991d) In: Wilgat T (ed) Zarząd Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych w Lublinie, Lublin, manuscriptGoogle Scholar
  75. Zgłobicki W (2006) Wąwozy jako zapis działalności człowieka w zachodniej części Wyżyny Lubelskiej. In: Kałamucka W (ed) Krajobraz kulturowy zachodniej części Wyżyny Lubelskiej. Zakład Ochrony Środowiska Univ. M. Curie-Skłodowska w Lublinie, Lublin, pp 35–40Google Scholar
  76. Zgłobicki W, Rodzik J, Schmitt A, Schmidtchen G, Dotterweich M, Zamhöfer S, Bork HR (2003) Fazy erozji wąwozowej w okolicach Kazimierza Dolnego. In: Waga JM, Kocel K (ed) Człowiek w środowisku przyrodniczym-zapis działalności, Polskie Towarzystwo Geograficzne, Oddział Katowicki, Sosnowiec, pp 234–238Google Scholar
  77. Żurawski J (1986) Kazimierz Dolny. In: Zin W (ed) Zabytki urbanistyki i architektury w Polsce. Odbudowa i konserwacja 1: Miasta historyczne, Warszawa, pp 187–211Google Scholar

Copyright information

© Springer International Publishing Switzerland 2016

Authors and Affiliations

  1. 1.Institute of GeographyGdańsk UniversityGdańskPoland

Personalised recommendations