Advertisement

De patiënt met dwangklachten

  • K. Gilio
  • K. R. J. Schruers
Chapter

Samenvatting

De diagnose obsessief-compulsieve stoornis (OCS) wordt meestal laat gesteld omdat patiënten zich schamen voor hun klachten en gedrag. Patiënten hebben geen controle over hun dwanggedachten en trachten hun negatieve emoties (angst, walging of onrust) te neutraliseren door het uitvoeren van hun fysieke of mentale dwanghandelingen. Dit neemt een groot deel van de dag in beslag. OCS veroorzaakt bij patiënten en hun omgeving vaak een sterk verminderde levenskwaliteit. Huisartsen dienen OCS-klachten gericht uit te vragen bij signalen hiervan door de patiënt zelf of diens omgeving. Hoe vroeger in de aandoening de diagnose gesteld en de behandeling ingesteld wordt, des te gunstiger is de prognose. Directe verwijzing naar ervaren en erkende GGZ-hulpverleners in eerste of tweede lijn is noodzakelijk. Behandeling van eerste keus is exposure in vivo met responspreventie, daarna cognitieve gedragstherapie. In afwachting van gespecialiseerde hulpverlening kunnen huisarts en POH-GGZ goede psycho-educatie en ondersteunende gesprekken bieden. In overleg met een psychiater kan bij ernstige klachten en een comorbide depressie met een SSRI gestart worden. OCS kent geen spontaan herstel en heeft ondanks vaak effectieve behandeling een slechte prognose, waardoor de aandoening meestal chronisch recidiverend is. Ook daarin hebben de huisarts en POH-GGZ een belangrijke rol door het vroegtijdig signaleren van therapieontrouw tijdens het eerste jaar na herstel, een recidief en het monitoren door minimaal halfjaarlijkse contacten met deze kwetsbare patiëntengroep.

Literatuur

  1. Geres, J. H., Barelds, D. P. H., & Meesters, Y. (2012). Vancouver obsessive compulsive inventory. Gedragstherapie, 45, 315–338.Google Scholar
  2. Kraaimaat, F. W., & Dam-Baggen, C. M. J. van (1976). Ontwikkeling van een zelfbeoordelingslijst voor obsessief-compulsief gedrag. Nederlands Tijdschrift Voor de Psychologie, 3(1), 201–211.Google Scholar
  3. Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling GGZ (2013). Multidisciplinaire Richtlijn Angststoornissen (3e revisie). GGZ-Richtlijnen. Utrecht: Trimbos-instituut.Google Scholar

Aanbevolen literatuur

  1. Arts, W., & Haan, E. de (2004). De dwangstoornis. Hoofdstuk 3.2 Assessment en meetinstrumenten. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.Google Scholar
  2. Bak, M., Domen, P., & Os, J. van (2017). Persoonlijke psychiatrie. Hoofdstuk 8.4 Dwangsyndroom. Leusden: Diagnosis Uitgevers.Google Scholar
  3. Denys, D., & Geus, F. de (2007). Handboek obsessieve-compulsieve stoornissen. Utrecht: De Tijdstroom.Google Scholar
  4. Grootheest, D. S. van, Heuvel, O. A. van den, Cath, D. C., et al. (2008). Obsessieve-compulsieve stoornis. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 152(43), 2325–2329.Google Scholar
  5. Hassink-Franke, L., Terluin, B., Heest, F. van, Hekman, J., Marwijk, H. van, & Avendonk, M. van (2012). NHG-Standaard Angst (tweede herziening). Huisarts en Wetenschap, 55(2), 68–77. URL: www.nhg.org/standaarden.
  6. Hengeveld, M. W., et al. (2014). Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen (DSM-5), American Psychiatric Association. Nederlandse vertaling van Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5e druk). Amsterdam: Boom.Google Scholar
  7. Hirschtritt, M. E., Bloch, M. H., & Mathews, C. A. (2017). Obsessive-compulsive disorder: Advances in diagnosis and treatment. JAMA, 317(13), 1358–1367.CrossRefGoogle Scholar
  8. Oppen, P. van (1992). Obsessions and compulsions: Dimensional structure, reliability, convergent and divergent validity of the Padua Inventory. Behaviour Research and Therapy, 30(6), 631–637.CrossRefGoogle Scholar
  9. Sanavio, E. (1988). Obsessions and compulsions: The Padua Inventory. Behaviour Research and Therapy, 26(2), 169–177.CrossRefGoogle Scholar
  10. Storch, E. A., Rasmussen, S. A., Price, L. H., et al. (2010). Development and psychometric evaluation of the Yale-Brown obsessive-compulsive scale-second edition. Psychological Assessment, 22(2), 223–232.CrossRefGoogle Scholar
  11. Weel-Baumgarten, E. M. van, Gelderen, M. G. van, Grundmeijer, H. G. L. M., LichtStrunk, E., Marwijk, H. W. J. van, Rijswijk, H. C. A. M. van, et al. (2012). NHG-standaard depressie (tweede herziening). Huisarts en Wetenschap, 55(6), 252–259. URL: www.nhg.org/standaarden.

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2019

Authors and Affiliations

  • K. Gilio
    • 1
  • K. R. J. Schruers
    • 2
  1. 1.Huisartsopleiding Opleidingsinstituut Universiteit MaastrichtMaastrichtNederland
  2. 2.MaastrichtNederland

Personalised recommendations