Advertisement

„Wir geben das Land unserer Väter nicht preis“. Polens prekäre Grenzen und ihre Rolle bei der Konstruktion nationaler Identität im europäischen Einigungsprozess

  • Thorsten Möllenbeck
Chapter

Auszug

Der Sozialgeograf Tomasz Zarycki hat - ausgerechnet in einem Artikel über das Fortbestehen politischer cleavages entlang der ehemaligen polnischen Teilungsgrenzen des 19. Jahrhunderts - eine provokante These vorgeschlagen: Die instabile territoriale Basis, die Erfahrung der Staatenlosigkeit, habe Polen zu einer Nation ‘Fliegender Holländer’ gemacht:

„The experience of sustaining a country erased from the political maps for over a century allowed the Poles to learn how to survive without clearly defined political borders. In this way, Poland has joined the group of nations which are able to exist without their own states and not only survive but even develop their high culture and be active in economics“ (Zarycki 1999).

Preview

Unable to display preview. Download preview PDF.

Unable to display preview. Download preview PDF.

Literatur

  1. Alemann, U. von (1999): Grenzen schaffen Frieden. Gegen die Ungebundenheit in der Politik. Ein Versuch über das wohltätig Trennende In: Die Zeit, 04.02.1999: 39Google Scholar
  2. Anderson, B. (1998): Die Erfindung der Nation. Zur Karriere eines folgenreichen Konzepts. Berlin: UllsteinGoogle Scholar
  3. Baudrillard, J. (1978): Agonie des Realen. Berlin: MerveGoogle Scholar
  4. Bauman, Z. (1992): Moderne und Ambivalenz. Das Ende der Eindeutigkeit. Hamburg: JuniusGoogle Scholar
  5. Bhabha, H. K. (1994): The location of culture. London/New York: RoutledgeGoogle Scholar
  6. Brednikova, O./Voronkov, V. (1999): Nomadic borders. St. Petersburg: CISR Working Papers 7Google Scholar
  7. Broszat, M. (1972): Zweihundert Jahre deutsche Polenpolitik. Frankfurt a. M.: SuhrkampGoogle Scholar
  8. Bundestag (1998): Vertriebene, Aussiedler und deutsche Minderheit sind eine Brücke zwischen den Deutschen und ihren östlichen Nachbarn. Deutscher Bundestag, Drucksache 13/10845, 27.05.1998Google Scholar
  9. CBOS (1990a): Serwis Informacyjny 9Google Scholar
  10. CBOS (1990b): Serwis Informacyjny 3Google Scholar
  11. CBOS (2002a): Stosunek do załozeń ustawy o obrocie ziemi/ca rolną. Komunikat 5. <http://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2002/KOM005/KOM005.HTM>
  12. CBOS (2003a): Preferencje partyjne w czerwcu. Komunikat 97. <http://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2003/K_097_03.PDF>
  13. Cyrus, N. (2000): Mobile Migrationsmuster. Zuwanderung aus Polen in die Bundesrepublik Deutschland. In: Berliner Debatte —Initial 11: 95–103Google Scholar
  14. Davies, N. (1981): God’s playground. A history of Poland (2 Bde). Oxford/New York: Oxford University PressGoogle Scholar
  15. Davies, N. (1986): Heart of Europe. A short history of Poland, Oxford/New York: Oxford University PressGoogle Scholar
  16. Dralle, L. (Hg.) (1983): Preußen, Deutschland, Polen im Urteil polnischer Historiker. Bd. 1. Berlin: ColloquiumGoogle Scholar
  17. Fuchs, P. (1997): Adressabilität als Grundbegriff der soziologischen Systemtheorie. In: Soziale Systeme 3: 57–79Google Scholar
  18. Gadomski, W. (2000a): Po co nam ta rura? In: Gazeta Wyborcza, 06.11.2000: 20–22Google Scholar
  19. Gadomski, W. (2000b): Rura strachu. In: Gazeta Wyborcza, 16.11.2000: 22Google Scholar
  20. Geiss, I. (1960): Der polnische Grenzstreifen 1914–1918: Ein Beitrag zur deutschen Kriegszielpolitik im Ersten Weltkrieg. Lübeck: MatthiesenGoogle Scholar
  21. Giddens, A. (1990): Consequences of modernity. Stanford, CA: Stanford University PressGoogle Scholar
  22. Hardt, M./Negri, A. (2000): Empire. Cambridge, MA: Harvard University PressGoogle Scholar
  23. Harvey, D. (1989): The condition of postmodernity. Cambridge, MA: Basil BlackwellGoogle Scholar
  24. Hechter, M. (1975): Internal colonialism. The Celtic fringe in British national development, 1536–1966. Berkeley, CA: University of California PressGoogle Scholar
  25. Henzler, M. (1991): Zaliczka na integrację. Czy powstanie Oderland? In: Polityka 4: 7Google Scholar
  26. Herz, J. H. (1957): Rise and demise of the territorial state. In: World Politics 9: 473–493CrossRefGoogle Scholar
  27. Janicki, L./Koszel, B./Wilczyński, B. (Hg.) (1996): Zjednoczenie Niemiec. Studia politologiczno-ekonomiczno-prawne. Poznań: Instytut ZachodniGoogle Scholar
  28. Labuda, G. (1964): A historiographic analysis of the German „Drang nach Osten“. In: Polish Western Affairs 5: 221–265Google Scholar
  29. Labuda, G. (2003): Polacy i Niemcy: dialog głuchych (Interview mit Paweł Wroński). In: Gazeta Wyborcza, 30.06.2003. <http://www1.gazeta.pl/metroon/1,0,905906.html>
  30. Kiwerksa, J. (1996): Mi/cedzynarodowe uwarunkowania zjednoczenia Niemiec. In: Janicki (Hg.) (1996): 97–134Google Scholar
  31. Kisiel, J. (2000): „Nic o nas bez nas“, czyli o polskiej polityce wschodniej w perspektywie integracji z Unią Europejską. In: Rubikon 4/2000. <http://venus.ci.uw.edu.pl/~rubikon/Nr11/jacek.htm>
  32. Kiesielewski, S. (1988): Z innej planety? In: Tygodnik Powszechny, 22.01.1989. 8Google Scholar
  33. Kleer, J./Krzemiński, A. (1993): W sosie własnym czy obcym. In: Polityka 22: 8–9Google Scholar
  34. Kowalski, M./Pleśniak, R. (2002): Ziemia za rozwój! In: Wprost 1009: 18–22Google Scholar
  35. Krekeler, N. (1973): Revisionsanspruch und geheime Ostpolitik der Weimarer Republik. Die Subventionierung der deutschen Minderheit in Polen 1919–1933. Stuttgart: EnkeGoogle Scholar
  36. Kuczyńska, T. (1998): Cudzoziemców apetyt na ziemię. In: Tygodnik Solidarnośé 45: 10–11Google Scholar
  37. Kuczyńska, T. (1999): Kaliningrad chce do Europy. In: Tygodnik Solidarnośé 44: 10Google Scholar
  38. Ludwig, M. (Hg.) (1991): Polen und die deutsche Frage. Mit einer Dokumentation zum deutschpolnischen Vertrag vom 17. Juni 1991. Bonn: Europa-Union-VerlagGoogle Scholar
  39. Łoziński, K. (2002): Zrobieni w ziemiće. Dziewię mitów o polskiej ziemi. In: Wprost 1033: 30–31Google Scholar
  40. Mach, Z. (1998): Niechciane miasta. Migracja i tozsamośé społeczna. Kraków: UniversitasGoogle Scholar
  41. Mensing, H. P./Ruchniewicz, K. (Hg.) (2001): Konrad Adenauer. Człowiek, polityk i mąz stanu. Warszawa: Fundacja Konrada Adenauera Przedstawicielstwo w PolsceGoogle Scholar
  42. Meyer, H. C. (1957): Der „Drang nach Osten“ in den Jahren 1860–1914. In: Die Welt als Geschichte 17: 1–8Google Scholar
  43. Meyer, H. C. (1996): Drang nach Osten. Fortunes of a slogan-concept in German Slavic relations, 1849–1990. Bern u.a.: Peter LangGoogle Scholar
  44. Möllenbeck, T. (2001): „Bardzo dobre wiadomości z Poznania, Herr Dulles!“ Konrad Adenauer i Niemcy w polskiej satyrze politycznej 1949–1963. In: Mensing/Ruchniewicz (Hg.) (2001): 140–174Google Scholar
  45. Mroziewicz, K. (1990): Polacy, Niemcy i my. Z Leonidem Pocziwałowem, korespondetentem „Literaturnoj Gazety“, rozmawia Krzysztof Mroziewicz. In: Polityka 2: 13Google Scholar
  46. Nowakowski, J.M./Wozniak, P. (2005): Gazowe okrązenie Polski. In: Wprost 1179. <http://www.wprost.pl/ar/?O=78242>
  47. Niedźwiedzki, D. (2000): Odzyskiwanie miasta. Władza i tozsamośé społeczna. Kraków: Universitas.Google Scholar
  48. Piński, J. (2005): Pakt Putin-Schroeder. In: Wprost 1189. <http://www.wprost.pl/ar/?O=80802&C=57>
  49. Presscott, J.R.V. (1972): Political geography. London: MethuenGoogle Scholar
  50. Pries, L. (1999): Transnational social spaces: Do we need a new approach in response to new phenomena? Vortrag auf der Konferenz “The Emergence of Transnational Social Spaces”, ZENS Göttingen, 04./05.03.1999. <http://www.zens.uni-goettingen.de/transnational/transnational_040599._html.>
  51. Richter, D. (1996): Nation als Form. Opladen: Westdeutscher VerlagCrossRefGoogle Scholar
  52. Sejm (1998): Oświadczenie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 lipca 1998 r. w sprawie rezolucji Bundestagu „Wypędzeni, przesiedleńcy i mniejszości niemieckie są pomostem między Niemcami i ich wschodnimiąs siadami“ z dnia 29 maja 1998 r. Druk nr 456. <http://isip.sejm.gov.pl/PRAWO.nsf/Wszystkie/WMP19980230332>
  53. Simmel, G. (1908): Soziologie. Untersuchungen über die Formen der Vergesellschaftung. Berlin: Duncker & HumblotGoogle Scholar
  54. Smith, A. D. (1986): The ethnic origins of nations. New York: Basil BlackwellGoogle Scholar
  55. Solska, J. (2001): Trzęsienie ziemi. In: Polityka 50: 3–9Google Scholar
  56. Stadtmüller, E. (1998): Granica lęku i nadziei. Polacy wobec Niemiec latach dziewięćdziesiątych. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu WrocławskiegoGoogle Scholar
  57. SZ (1989): Wałęsa: Polen wollen garantierte Grenzen. In: Süddeutsche Zeitung, 09.09.1989Google Scholar
  58. Sztompka, P. (2003): O konstruktywnej suwerenności. Interview, Polskie Radio BIS, 06.05.2003. <http://www.radio.com.pl/nauka/wywiad.asp?id=99>
  59. Trochimczyk, M. (2000): Sacred versus secular: The convoluted history of Polish anthems. In: Trochimczyk (2000)Google Scholar
  60. Trochimczyk, M. (Hg.) (2000): After Chopin. Essays in Polish Music. Los Angeles: Friends of Polish Music at USCGoogle Scholar
  61. Urbanek, M. (2002): Ziemia wyzyskana. In: Polityka 6: 68–71Google Scholar
  62. Virilio, P. (1990): Rasender Stillstand. Frankfurt a. M.: FischerGoogle Scholar
  63. Wrzesiński, W. (1992): Sąsiad. Czy wróg? Ze studiów nad kształtowaniem obrazu Niemca w Polsce w latach 1795–1939. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu WrocławskiegGoogle Scholar
  64. Zarycki, T. (1999): The persistence of borders on the territory of Poland. In: Brednikova/Voronkov (1999): <http://www.indepsocres.spb.ru/zarits_e.htm>
  65. Ziemkiewicz, R. A. (2001): Ucieczka do Europy. In: Wprost 991: 18–21Google Scholar
  66. Zientara, B. (1983): Zum Problem des geschichtlichen Terminus ‚Drang nach Osten‘. In: Dralle (Hg.) (1983): 171–181Google Scholar

Copyright information

© VS Verlag für Sozialwissenschaften | GWV Fachverlage GmbH, Wiesbaden 2007

Authors and Affiliations

  • Thorsten Möllenbeck

There are no affiliations available

Personalised recommendations