Advertisement

The Institutionalization of SSH Disciplines in the Netherlands: 1945–2015

  • Rob Timans
  • Johan Heilbron
Chapter
Part of the Socio-Historical Studies of the Social and Human Sciences book series (SHSSHS)

Abstract

The institutionalization of seven SSH disciplines in the Netherlands is analysed against the backdrop of two long-term processes. The first is the increasing centralization of policymaking regarding higher education. This had a substantial impact upon institutional diversity in the field of higher education, and gradually shifted the balance of power between the state and the academic field, which affected the SSH in particular. The second process concerns the increasing intellectual orientation towards the US. This has led to a cognitive convergence within a number of disciplines, especially economics and psychology, and a loss of national distinctiveness.

Keywords

Academic field Central interfaculty (of philosophy) Indology Ministry of Education (the Netherlands) Phenomenological psychology Private universities, schools Scientific field Seventh faculty (University of Amsterdam) Sociography Sociology of Non Western people (SNW) 

References

  1. Abma, R. 2001. Afscheid van Psychologie en Maatschappij. Academische Boekengids 29: 9–10.Google Scholar
  2. Bak, P. 2013. Gedonder in de Sociale: Vijftig Jaar Sociaal-Culturele wetenschappen aan de Vrije Universiteit, 1963–2013. Zoetermeer: Meinema.Google Scholar
  3. Barents, J. 1948. De Wetenschap der Politiek: Een Terreinverkenning. The Hague: Stols.Google Scholar
  4. Bijleveld, G. 1996. Geleerd Genootschap of Beroepsvereniging? Nederlandse Sociologen en Antropologen 60 jaar Verenigd. Amsterdam: NVMC.Google Scholar
  5. Boschloo, H. 1989. De Productiemaatschappij: Liberalisme, Economische Wetenschap en het Vraagstuk der Armoede in Nederland, 1800–1875. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  6. Braat, W. 1966. De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde van 1803 tot 1966. In Gedenkboek bij het 200-jarig Bestaan van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden. Leiden: Brill.Google Scholar
  7. Brandt, E. 1998. De rode mythe. De Groene Amsterdammer, januari 7.Google Scholar
  8. Breman, J. 2002. The sociology of non-western societies at the University of Amsterdam. In Tales from Academia: History of anthropology in the Netherlands, Part I, ed. H. Vermeulen and J. Kommers. Saarbrücken: Verlag für Entwicklungspolitik. Google Scholar
  9. Breman, J. 2006. De sociologie van het polderland. Sociologie 29 (3): 329–354.CrossRefGoogle Scholar
  10. Busato, V. 2008. Leve de Psychologie! Honderd Jaar Psychologische Wetenschap aan de UvA. Amsterdam: Bert Bakker.Google Scholar
  11. Buyst, E., I. Maes, H. Plasmeijer, and E. Schoorl. 2005. Comparing the development of economics during the twentieth century in Belgium and the Netherlands. History of Political Economy 37 (1): 61–78.CrossRefGoogle Scholar
  12. CBS. 1956. Berekeningen Omtrent de Toekomstige Omvang van het Nederlands Hoger Onderwijs en de Aantallen Afstuderenden 1956–1960. The Hague: CBS.Google Scholar
  13. Coumou, H. 2013. De dubbelzinnige ‘codificatie’ van de sociale pedagogiek in het Academisch Statuut. Amsterdam: Jeugdzaken.Google Scholar
  14. Daalder, H. 1995. Over vasthoudendheid en lafhartigheid in de akademie: Een geschiedenis van de zaak Daudt. In Over Echte Politicologie: Opstellen over politicologie, Democratie en de Nederlandse Politiek, ed. H. Daudt. Amsterdam: Bert Bakker.Google Scholar
  15. Daniëls, M. 1985. Bedrijfskunde - Uit Heden en Verleden. Eindhoven: Technische Hogeschool Eindhoven.Google Scholar
  16. Daudt, H. 1998. Jan Barents: Grondlegger van de Nederlandse politicologie. In In de Zevende: De Eerste Lichting Hoogleraren aan de Politiek-sociale Faculteit in Amsterdam, ed. J. Goudsblom, P. de Rooy, and J. Wieten. Amsterdam: Het Spinhuis.Google Scholar
  17. De Bruijne, A., T. Dietz, and W. van Spengen. 2002. De ontwikkelingsgeografische traditie: Van nuttige exotica, via ontwikkelingsvraagstukken naar glocalisering. In Alles heeft zijn Plaats: 125 Jaar Geografie en Planologie aan de Universiteit van Amsterdam, ed. H. Knippenberg and M. van Schendelen. Amsterdam: Aksant.Google Scholar
  18. Den Hollander, A. 1948. Sociografie en sociologie. In Geestelijk Nederland 1920–1940 Deel 2: De Wetenschappen van Natuur, Mens en Maatschappij, ed. K. Proost and J. Romein. Amsterdam and Antwerp: Kosmos.Google Scholar
  19. De Man, H. 1996. Continuities in Dutch business education: Engineering, economics and the business school. In Management, education and competitiveness: Europe, Japan and the United States, ed. R.P. Amdam. London and New York: Routledge. Google Scholar
  20. De Wolf, J. 1998. Eigenheid en Samenwerking: 100 jaar Antropologisch Verenigingsleven in Nederland. Leiden: KITLV Uitgeverij.Google Scholar
  21. Dicke, M., P. van de Laar, and J. Visser. 2013. Ambitie en identiteit: Van Nederlandsche Handels-Hoogeschool tot Erasmus Universiteit Rotterdam 1913–2013. Rotterdam: Erasmus University Rotterdam.Google Scholar
  22. Derckx, P. 1994. H.J. Pos, 1898–1955, Objectief en Partijdig: Biografie van een Filosoof en Humanist. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  23. Diemel, B. 2013. Erasmus School of Economics 100 Jaar. Rotterdam: Stad en Bedrijf.Google Scholar
  24. Duyvendak, J. 1997. Publieke filosofen in Groningen en de rest van Nederland 1975–1995. In Zeer Kundige Professoren: Beoefening van de Filosofie in Groningen van 1614 tot 1996, ed. H. Krop, H. van Ruler, and A. Vanderjagt. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  25. Duyverman, J. 1978. Feiten en feitjes betreffend de groei van de economische wetenschap in Nederland. De Economist 126 (1): 1–36.CrossRefGoogle Scholar
  26. Eisenga, L. 1978. Geschiedenis van de Nederlandse Psychologie. Deventer: Van Loghum Slaterus.Google Scholar
  27. Ellemers, J. 1978. De Nederlandse sociologie en de Amsterdamse sociografie in de jaren dertig: een voorbeeld van onvolledige institutionalisering. In Toen & Thans: De sociale Wetenschappen in de Jaren Dertig en Nu, ed. F. Bovenkerk, H. Claessen, B. van Heerikhuizen, A. Köbben, and N. Wilterdink. Baarn: Ambo.Google Scholar
  28. Engbersen, G. 2005. Een eeuwige jeugd: constanten en vernieuwingen binnen de Nederlandse sociologie. Sociologie 1 (1): 90–105. CrossRefGoogle Scholar
  29. Foppen, J. 1989. Gistend Beleid: Veertig Jaar Universitaire Onderwijspolitiek. PhD dissertation, Rotterdam.Google Scholar
  30. Gastelaars, M. 1985. Een Geregeld Leven. Sociologie en Sociale Politiek in Nederland 1925–1968. Amsterdam: SUA.Google Scholar
  31. Goedgebuure, J., and O. Heynders. 1996. Literatuurwetenschap in Nederland: Een Vakgeschiedenis. Amsterdam: Amsterdam University Press. CrossRefGoogle Scholar
  32. Gorter, 2012. Anderhalve Eeuw Economieonderwijs in Nederland: Biografie van een Schoolvak. Delft: Eburon.Google Scholar
  33. Goudsblom, 1985. De Nederlandse en de Amerikaanse sociologie in de jaren vijftig: een blik van achter de doorkijkspiegel. Tirade 29 (296–300): 631–639.Google Scholar
  34. Groen, M. 1983. Het Wetenschappelijk Onderwijs in Nederland van 1815 tot 1980 I: Een Onderwijskundig Overzicht. Eindhoven: Technische Universiteit Eindhoven.Google Scholar
  35. Groen, M. 1986. Het Wetenschappelijk Onderwijs in Nederland van 1815 tot 1980 VIII: Letteren. Eindhoven: Technische Universiteit Eindhoven.Google Scholar
  36. Groen, M. 1989. Het Wetenschappelijk Onderwijs in Nederland van 1815 tot 1980 III. Eindhoven: Technische Universiteit Eindhoven.Google Scholar
  37. Haas, E. 1975. Geesteswetenschappelijk onderzoeksbeleid. In Geesteswetenschappelijk Onderzoeksbeleid, ed. W. De Vroomen. The Hague: Smits.Google Scholar
  38. Heilbron, J. 1988. Particularités et particularismes de la sociologie aux Pays-Bas. Actes de la Recherche en Sciences Sociales 74 (1): 76–81.CrossRefGoogle Scholar
  39. Heslinga, M. 1978. Sociografie versus sociale geografie. In Toen & Thans: De sociale Wetenschappen in de Jaren Dertig en Nu, ed. F. Bovenkerk, H. Claessen, B. van Heerikhuizen, A. Köbben, and N. Wilterdink. Baarn: Ambo.Google Scholar
  40. Hofstra, S. 1978. Sociologie in de jaren dertig en later. In Toen & Thans: De sociale Wetenschappen in de Jaren Dertig en Nu, ed. F. Bovenkerk, H. Claessen, B. van Heerikhuizen, A. Köbben, and N. Wilterdink. Baarn: Ambo.Google Scholar
  41. Hoogerwerf, A. 1981. Schets van de Nederlandse politicologie. Ons Erfdeel 24 (1): 39–46.Google Scholar
  42. Jensma, G., and H. De Vries. 1997. Veranderingen in het Hoger Onderwijs in Nederland tussen 1815 en 1940. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  43. Johannes, G. 2011. ‘Nationale filologieën’ en het historisch onderzoek naar disciplinevorming in de geesteswetenschappen. Studium 1 (2011): 31–46.CrossRefGoogle Scholar
  44. Karsten, L., and H. de Man. 1992. Bedrijfskunde: een nieuwe loot aan de academische stam? Jaarboek voor de Geschiedenis van Bedrijf en Techniek 9: 292–329.Google Scholar
  45. Kastelein, T. 1988a. Het ontstaan van de Faculteit der Economische Wetenschappen. In Een Eigenzinnige Koers – 40 jaar Faculteit der Economische Wetenschappen in Groningen, ed. T. Kastelein, K. Bijsterveld, and H. van der Meulen. Groningen: Rijksuniversiteit Groningen.Google Scholar
  46. Kastelein, T. 1988b. Het verleden zet zijn stempels. In Een Eigenzinnige Koers – 40 jaar Faculteit der Economische Wetenschappen in Groningen, ed. T. Kastelein, K. Bijsterveld, and H. van der Meulen. Groningen: Rijksuniversiteit Groningen.Google Scholar
  47. Kleber, R., and H. Schut. 2011. De periode’Gedrag & Gezondheid’: een selectieve en ongetwijfeld gekleurde impressie van twee oud-(hoofd)redacteurs. Psychologie & Gezondheid 39 (5): 265–268.CrossRefGoogle Scholar
  48. Klein, P. 1974. De Nederlandse Economische Hogeschool 1963–1973. Rotterdam: Universitaire Pers Rotterdam.Google Scholar
  49. Kloos, P. 1976. Culturele antropologie in Nederland. In Culturele Antropologie: Portret van een Wetenschap, ed. P. Kloos. Utrecht: Boom. Google Scholar
  50. Kloos, P. 1987. L’Anthropologie des années 80 aux Pays Bas. Anthropologie et Sociétés 11 (3): 11–34.CrossRefGoogle Scholar
  51. Kloos, P. 1995. Culturele Antropologie. Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  52. Knegtmans, P. 1998. Een Kwetsbaar Centrum van de Geest. De Universiteit van Amsterdam tussen 1935 en 1950. Amsterdam: Amsterdam University Press.Google Scholar
  53. Knegtmans, P., and H. Keman. 1998. De wording van ‘de zevende’ en de politicologie in Nederland. In Uit de Zevende: Vijftig Jaar Politieke en Sociaal-culturele Wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam, ed. A. Gevers. Amsterdam: Spinhuis.Google Scholar
  54. Köbben, A. 1964. Van Primitieven tot Medeburgers. Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  55. Köbben, A. 1998. J.J. Fahrenfort: Tegen pompeuze en duistere taal. In In de Zevende: De Eerste Lichting Hoogleraren aan de Politiek-sociale Faculteit in Amsterdam, ed. J. Goudsblom, P. de Rooy, and J. Wieten. Amsterdam: Het Spinhuis.Google Scholar
  56. Krop, H. 2006. Laat de universiteit meer dan een vakschool zijn – Het pleidooi voor de Centrale Interfaculteit. In Universitaire Vormingsidealen: De Nederlandse Universiteiten sedert 1876, ed. L. Dorsman and P. Knegtmans. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  57. Kruyskamp, C. 1966. De Commissie voor Taal- en Letterkunde. In Gedenkboek bij het 200-jarig Bestaan van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden. Leiden: Brill.Google Scholar
  58. Kuitenbrouwer, M. 2014. Dutch scholarship in the age of empire and beyond. Leiden: Brill.Google Scholar
  59. Kuypers, K. 1952. De filosofie in Nederland. De Gids, 115.Google Scholar
  60. Langendorff, T. 1990. De Geesteswetenschappen in Nederland: een Overzicht. The Hague: RAWB.Google Scholar
  61. Lieshout, R., and B. Reinalda. 2001. The Dutch Political Science Association 1950–2000. European Political Science 1 (1): 60–65.CrossRefGoogle Scholar
  62. McAllister, J. 1997. Philosophy of science in the Netherlands. International studies in the Philosophy of Science 11 (2): 191–204.CrossRefGoogle Scholar
  63. Mooij, J. 1994. Denken over welvaart: Koninklijke Vereniging voor de Staathuishoudkunde 1849–1994. Utrecht: Lemma.Google Scholar
  64. Nauta, L. 1990. De subcultuur van de wijsbegeerte. Krisis 38: 5–19.Google Scholar
  65. NRC Handelsblad. 1992. Handel en wandel, NRC Handelsblad, September 12, zaterdag bijvoegsel, pp. 5–7.Google Scholar
  66. NRC Handelsblad. 1993. Stroomlijnen universiteiten is winst, NRC Handelsblad, December 16, p. 7.Google Scholar
  67. Overbeek, A. 2010. De afschaffing van de studie klassieke talen aan de RU Utrecht 1982/86, Utrecht University repository. Accesed via http://dspace.library.uu.nl/handle/1874/40343.
  68. Peijnenburg, J. 2009. De Faculteit Wijsbegeerte in Groningen. Tijdschrift voor Filosofie 71 (3): 469–474.CrossRefGoogle Scholar
  69. Pierson, N. 1884/1890. Leerboek der Staathuishoudkunde, 2 vols., Haarlem: Erven F. Bohn.Google Scholar
  70. Plasmeijer, H., and E. Schoorl. 2005. Postwar Dutch economics: Internationalization and homogenization. In The development of economics in Western Europe since 1945, ed. A. Coats. London: Routledge.Google Scholar
  71. Pos, H. 1946. Levensbericht Tj. De Boer. In Jaarboek van het Huygens Instituut 1945–1946. Amsterdam: KNAW.Google Scholar
  72. Roelink, J. 1955. Vijfenzeventig Jaar Vrije Universiteit 1880/1955. Kampen: JH Kok NV. Google Scholar
  73. Rupp, J. 1997. Van Oude en Nieuwe Universiteiten: De Verdringing van Duitse door Amerikaanse Invloeden op de Wetenschapsbeoefening en het Hoger Onderwijs in Nederland 1945–1995. The Hague: SDU Uitgevers.Google Scholar
  74. Sassen, F. 1959. Geschiedenis van de Wijsbegeerte in Nederland tot het Einde der Negentiende Eeuw. Amsterdam and Brussel: Elsevier.Google Scholar
  75. Sassen, F. 1967. Dutch philosophy. In The encyclopedia of philosophy, ed. P. Edwards. New York: Macmillan.Google Scholar
  76. Selten, P. 2005. De geschiedenis van de Algemene Sociale Wetenschappen. In De Sociale Wetenschappen in Utrecht: een Geschiedenis, ed. W. Koops, H. van Rinsum, and J. van Teunenbroek. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  77. Tromp, B. 2007. De Wetenschap der Politiek: Verkenningen. Amsterdam: Amsterdam University Press.CrossRefGoogle Scholar
  78. Uhlenbeck, E. 1975. Wetenschapsbeleid en geesteswetenschappelijk onderzoek. In Geesteswetenschappelijk Onderzoeksbeleid, ed. W. De Vroomen. The Hague: Smits.Google Scholar
  79. Van Anrooij, W., D. Hogenelst, and G. Warnar. 2003. Der Vaderen Boek: Beoefenaren van de Studie der Middelnederlandse Letterkunde-studies voor Frits van Oostrom ter Gelegenheid van diens Vijftigste Verjaardag. Amsterdam: Amsterdam University Press.CrossRefGoogle Scholar
  80. Van Baalen, P., and L. Karsten. 2002. Interdisciplinariteit, professies en Amerikanisering. Een geschiedenis van het ontstaan van de Nederlandse bedrijfskunde. NEHA-Jaarboek voor economische-, bedrijfs- en techniekgeschiedenis 65: 256–304. Google Scholar
  81. Van Bremen, J., and A. Shimizu. 2013. Anthropology and colonialism in Asia: Comparative and historical colonialism. London: Routledge.Google Scholar
  82. Van Dalen, H., and A. Klamer. 1996. Telgen van Tinbergen: Het Verhaal van de Nederlandse Economen. Amsterdam: Balans.Google Scholar
  83. Van de Beek, J. 2010. Kennis, Macht en Moraal: De Productie van Wetenschappelijke Kennis over de Economische Effecten van Migratie naar Nederland, 1960–2005. Amsterdam: Amsterdam University Press.Google Scholar
  84. Van den Hoven, M. 1986. Internationalisme, volwasseneducatie en syntheticisme – drie determinanten in de onstaansgeschiedenis van de Internationale School voor Wijsbegeerte. In Filosofie in Nederland: De Internationale School voor Wijsbegeerte als Ontmoetingsplaats, ed. A. Heijerman and M. van den Hoven. Meppel and Amsterdam: Boom.Google Scholar
  85. Van Doorn, J. 1964. Beeld en Betekenis van de Nederlandse Sociologie. Utrecht: Bijleveld.Google Scholar
  86. Van Doorn, J., and Lammers. 1959. Moderne Sociologie. Utrecht/Antwerp: Het Spectrum.Google Scholar
  87. Van El, C. 2002. Figuraties en Verklaringen: Stijlgebonden Schoolvorming in de Nederlandse Sociologie na 1968. Amsterdam: Aksant.Google Scholar
  88. Van Heek, F. 1978. Omzien naar het sociografisch intermezzo (1925–1953). In Toen & Thans: De sociale Wetenschappen in de Jaren Dertig en Nu, ed. F. Bovenkerk, H. Claessen, B. van Heerikhuizen, A. Köbben, and N. Wilterdink. Baarn: Ambo.Google Scholar
  89. Van Heerikhuizen, B. 1987. W.A. Bonger: Socioloog en Socialist. Groningen: Wolters-Noordhoff.Google Scholar
  90. Van Hezewijk, R. 2005. De geschiedenis van de psychologie. In De Sociale Wetenschappen in Utrecht: een Geschiedenis, ed. W. Koops, H. van Rinsum, and J. van Teunenbroek. Hilversum: Verloren.Google Scholar
  91. Van Hezewijk, R., H. Stam, and G. Panhuysen. 2001. Existential questions: No, one or two Utrecht schools? Paper presented at the 20th conference of the European Society for the History of the Human Sciences, August 14–18.Google Scholar
  92. Van Hezewijk, R., H. Stam, and G. Panhuysen. 2002. The double dissociation of phenomenological and experimental methods in psychology. Paper presented at the 21th conference of the European Society for the History of the Human Sciences, August 27–31.Google Scholar
  93. Van Kemenade, J. 1982. Uit de rede van prof. Dr. J.A. van Kemenade. Universiteit en Hogeschool 29: 62–64.Google Scholar
  94. Vereeniging ter Bevordering der Oude Nederlandsche Letterkunde. 1844. Verslagen en Berigten Uitgegeven door de Vereeniging ter Bevordering der Oude Nederlandsche Letterkunde 1. Leiden: D. du Mortier en Zoon.Google Scholar
  95. Vermeulen, H. 2002. Contingency and Continuity: Anthropology and other non-western studies in Leiden, 1922–2002. In Tales from academia: History of anthropology in the Netherlands, part I, ed. H. Vermeulen and J. Kommers. Saarbrücken: Verlag für Entwicklungspolitik.Google Scholar
  96. Vermeulen, H., and J. Kommers (eds.). 2002. Tales from academia: History of anthropology in the Netherlands, part I. Saarbrücken: Verlag für Entwicklungspolitik.Google Scholar
  97. Weijers, I. 1995. Filosofie en wederopbouw 2 – Het streven naar een Centrale Interfaculteit. Krisis 58: 74–85.Google Scholar
  98. Wertheim, W. 2002. Globalisation of the social sciences: Non-Western sociology as a temporary panacea. In Tales from academia: History of anthropology in the Netherlands, part I, ed. H. Vermeulen and J. Kommers. Saarbrücken: Verlag für Entwicklungspolitik.Google Scholar
  99. Wilts, A. 1997. Economie als Maatschappijwetenschap: Een Sociologische Geschiedenis van de Economische Wetenschap in Nederland (ca. 1930–1960). Dissertation, Amsterdam.Google Scholar
  100. Woldring, H. 2012. Een Handvol Filosofen: Geschiedenis van de Filosofiebeoefening aan de Vrije Universiteit. Hilversum: Verloren. Google Scholar

Copyright information

© The Author(s) 2019

Authors and Affiliations

  • Rob Timans
    • 1
  • Johan Heilbron
    • 2
    • 3
  1. 1.Erasmus University RotterdamRotterdamThe Netherlands
  2. 2.Centre Européen de Sociologie et de Science Politique (CESSP)ParisFrance
  3. 3.Centre National de La Recherche Scientifique (CNRS) – EHESSParisFrance

Personalised recommendations