A Man and a Plant: Archaeobotany

Chapter
Part of the Interdisciplinary Contributions to Archaeology book series (IDCA)

Abstract

This chapter discusses the significance of archaeobotanical studies for recognition of the mutual relationship between a man and a plant in the past. The author presented sources providing the grounds for palaeoeconomic and palaeoecological analyses and interpretations, which means the type and state of preservation of plant remains encountered at archaeological sites and methods employed for examining them. A great majority of the material enclosed in this chapter is based on Polish handbook entitled Guidebook to Archaeobotanical Studies. The issues discussed here are mainly based on biological sources, with particular attention drawn to materials coming from Poland, only in few cases complemented with information gathered in other regions.

Keywords

Archaeobotany Plant remains Human activities Palaeoecology 

Notes

References

  1. Antolin, F., & Buxó, R. (2011). Proposal for the systematic description and taphonomic study of carbonized cereal grain assemblages: A case study of an early Neolithic funerary context in the cave of can Sadurní (Begues, Barcelona province, Spain). Vegetation History and Archaeobotany, 20(1), 53–66.CrossRefGoogle Scholar
  2. Asouti, E., & Austin, P. (2005). Reconstructing woodland vegetation and its exploitation by past societies, base on the analysis and interpretation of archaeological wood charcoal macro-remains. Environmental Archaeology, 10, 1–18.CrossRefGoogle Scholar
  3. Ayerdi, M., Echazarreta-Gallego, M., de Francisco-Rodriguez, F., Hernández, H. H., & Sarasketa-Gartzia, I. (2016). Acorn cake during the Holocene: Experimental reconstruction of its preparation in the western Pyrenees, Iberia. Vegetation History and Archaeobotany, 25, 443–457.  https://doi.org/10.1007/s00334-016-0563-1. CrossRefGoogle Scholar
  4. Baczyńska, B., & Lityńska-Zając, M. (2005). Application of Lithospermum officinale L. in early Bronze Age medicine. Vegetation History and Archaeobotany, 14, 77–80.CrossRefGoogle Scholar
  5. Badal, E. (1992). L’anthracologie préhistorique: à propos de certains problèmes méthodologiques. Bulletin de la Société botanique de France, 139, Actualités Botaniques (2/3/4), 167–189.Google Scholar
  6. Badura, M. (1998). Szczątki botaniczne ze szczególnym uwzględnieniem roślin użytkowych. Botanische (Überreste unter besonderer Berücksichtigung der Nutzpflanzen, in Polish with German summary). In M. Rębkowski (Ed.), Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu (Vol. 3, pp. 319–336). Szczecin: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.Google Scholar
  7. Badura, M. (1999). Szczątki roślinne – analiza botaniczna warstw kulturowych (Pflanzliche Überreste – die archäobotanische Analyse der Kulturschichten. Zusammenfassung, in Polish with German summary). In M. Rębkowski (Ed.), Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu (Vol. 4, pp. 323–349). Szczecin: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.Google Scholar
  8. Badura, M. (2003). Pimenta officinalis Lindl. (pimento, myrtle pepper) from early modern latrines in Gdańsk (northern Poland). Vegetation History and Archaeobotany, 12, 249–252.CrossRefGoogle Scholar
  9. Badura, M. (2011). Rośliny użytkowe w historycznym Gdańsku – studium archeobotaniczne (Useful plants in the history of Gdańsk – Archaeobotanical study (In Polish with English summary). Gdańsk: Uniwersytet Gdański.Google Scholar
  10. Badura, M., Możejko, B., Święta-Musznicka, J., & Latałowa, M. (2015). The comparison of archaeobotanical data and the oldest documentary records (14th–15th century) of useful plants in medieval Gdańsk, northern Poland. Vegetation History and Archaeobotany, 24(3), 441–454.CrossRefGoogle Scholar
  11. Bagiński, S., & Mowszowicz, J. (1963). Krajowe rośliny trujące. Łódź: Państwowe Wydawnictwa Naukowe.Google Scholar
  12. Behre, K.-E. (1976). Die Pflanzenreste aus der frügeschichtlichen Wurt Elisenhof. Studien zur Küstenarchäologie Schleswig-Holsteins, Ser. A. Elisenhof, 2. Frankfurt/M: Herbert Lang, Bern, Peter Lang.Google Scholar
  13. Behre, K.-E. (1981). The interpretation of anthropogenic indicators in pollen diagrams. Pollen et Spores, 23(2), 225–245.Google Scholar
  14. Behre, K.-E. (1992). The history of rye cultivation in Europe. Vegetation History and Archaeobotany, 1, 141–156.Google Scholar
  15. Behre, K.-E. (1993). Die tausendjährige Geschichte des Teesdalio-Arnoseridetums. Phytocoenologia, 23, 449–456.CrossRefGoogle Scholar
  16. Behre, K.-E. (2008). Collected seeds and fruits from herbs as prehistoric food. Vegetation History and Archaeobotany, 17, 65–73.CrossRefGoogle Scholar
  17. Bieniek, A. (1999a). The usage of plant resources in the early centuries A.D. on the basin of plant macroremains from the Roman Iron Age site at Wąsosz Górny near Kłobuck, central Poland. Acta Palaeob, 39, 137–169.Google Scholar
  18. Bieniek, A. (1999b). Pszenica zwyczajna (Triticum aestivum s. l.) i ostnica (Stipa sp.) we wczesnym neolicie na terenie Kujaw (Bread wheat (Triticum aestivum s. l.) and feather grass (Stipa sp.) in the early Neolithic in the Kujawy region), In K. Wasylikowa (Ed.), Rośliny w dawnej gospodarce człowieka. Polish Botanical Studies. Guidebook Series, 23, 89–106.Google Scholar
  19. Bieniek, A. (2002). Archaeobotanical analysis of some early Neolithic settlements in the Kujawy region, central Poland, with potential plant gathering activities emphasised. Vegetation History and Archaeobotany, 11(1–2), 33–40.CrossRefGoogle Scholar
  20. Bieniek, A. (2007). Neolithic plant husbandry in the Kujawy region of central Poland. In S. Colledge & J. Conolly (Eds.), The origins and spread of domestic plants in Southwest Asia and Europe (pp. 327–342). Walnut Creek: Left Coast Press.Google Scholar
  21. Bieniek, A., & Lityńska-Zając, M. (2001). New finds of wild apple Malus sylvestris mill. From the Neolithic sites in Poland. Vegetation History and Archaeobotany, 10, 105–106.CrossRefGoogle Scholar
  22. Bogaard, A. (2004). Neolithic farming in Central Europe. An archaeobotanical study of crop husbandry practices. London/New York: Routledge.Google Scholar
  23. Bogaard, A., Fraser, R. A., Heaton, T. H. E., Wallace, M., Vaiglova, P., Charles, M., Jones, G., Evershed, R. P., Styring, A. K., Andersen, N. H., Arbogast, R.-M., Bartosiewicz, L., Gardeisen, A., Kanstrup, M., Maier, U., Marinova, E., Ninov, L., Schäfer, M., & Stephan, E. (2013). Crop manuring and intensive land management by Europe's first farmers. Proceedings of the National Academy of Sciences, 110(31), 12589–12594.CrossRefGoogle Scholar
  24. Bogaard, A., Hodgson, J., Nitsch, E., Jones, G., Styring, A., Diffey, C., Pouncett, J., Herbig, C., Charles, M., Ertug, F., Tugay, O., Filipovic, D., & Fraser, R. (2016). Combining functional weed ecology and crop stable isotope ratios to identify cultivation intensity: A comparison of cereal production regimes in Haute Provence, France and Asturias, Spain. Vegetation History and Archaeobotany, 25, 57–73.  https://doi.org/10.1007/s00334-015-0524-0 CrossRefGoogle Scholar
  25. Borowiec, S. (1972). Przydatność i możliwość stosowania dla potrzeb rolnictwa ekologicznej oceny czynników siedliskowych metodą Ellenberga. Metody oceny warunków przyrodniczych produkcji rolniczej. Postępy Nauk Rolniczych, 71, 65–94.Google Scholar
  26. Burchard, B., & Lityńska-Zając, M. (2002). Plant remains from the Funnel Beaker Culture site at Niedźwiedź, Słomniki commune, Małopolska province. Acta Palaeobotanica, 41(2), 171–176.Google Scholar
  27. Byszewski, W. (Ed.). (1972). Surowce roślinne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Naukowe.Google Scholar
  28. Calderoni, G., Gancarski, J., Lityńska-Zając, M., & Tunia, K. (1998–2000). Radiocarbon dating and Palaeobotanical data from the Bronze Age assemblages of Słonowice and Trzcinica sites (Kielce and Krosno provinces, southern Poland). Origini, 22, 267–298.Google Scholar
  29. Cappers, R. T. J. (1994). An ecological characterization of plant macro-remains of Heveskesklooster (the Netherlands). A methodological approach. Groningen: Rijksuniversiteit.Google Scholar
  30. Cappers, R. T. J., Bekker, R. M., & Jans, J. E. A. (2006). Digital seed atlas of the Netherlands. Barkhuis: Groningen Archaeological Studies.Google Scholar
  31. Cappers, R. T. J., Neef, R., & Bekker, R. M. (2009). Digital atlas of economic plants. Parts 1, 2a, 2b. Barkhuis: Groningen Archaeological Studies.Google Scholar
  32. Chabal, L., Fabre, L., Terral, J.-F., & Théry-Parisot, I. (1999). L'Anthracolgie. In A. Ferdiere, C. Bourquin-Mignot, J.-E. Brochier, L. Chabal, S. Crozat, L. Fabre, J.-F. Terral, & I. Théry-Parisot (Eds.), La Botanique, Collection “Archéologiques” (pp. 43–104). Paris: Ed. Errance.Google Scholar
  33. Colledge, S., & Conolly, J. (Eds.). (2007). The origins and spread of domestic plants in Southwest Asia and Europe. Walnut Creek: Left Coast Press.Google Scholar
  34. Colledge, S., & Conolly, J. (2014). Wild plant use in European Neolithic subsistence economies: A formal assessment of preservation bias in archaeobotanical assemblages and the implications for understanding changes in plant diet breadth. Quaternary Sciences Reviews, 101, 193–206.CrossRefGoogle Scholar
  35. Conolly, A. (1976). Use of the scanning electron microscope for the identification of seeds, with special references to Saxifraga and Papaver. Folia Quaternaria, 47, 29–37.Google Scholar
  36. Conolly, J., Colledge, S., & Shennan, S. (2008). Founder effect, drift, and adaptive change in domestic crop use in early Neolithic Europe. Journal of Archaeological Science, 35, 2797–2804.CrossRefGoogle Scholar
  37. Deforce, K., & Haneka, K. (2012). Ashes to ashes. Fuelwood selection in Roman cremation rituals in northern Gaul. Journal of Archaeological Science, 39, 1338–1348.CrossRefGoogle Scholar
  38. Dembińska, M. (1976). Wild corn plants gathered in the 9th–13th centuries in the light of paleobotanical materials. Folia Quaternaria, 47, 97–103.Google Scholar
  39. Denham, T., Atchison, J., Austin, J., Bestel, S., Bowdery, D., Crowther, A., Dolby, N., Fairbairn, A., Field, J., Kennedy, A., Lentfer, C., Matheson, C., Nugent, S., Parr, J., Prebble, M., Robertson, G., Specht, J., Torrence, R., Barton, H., Fullagar, R., Haberle, S., Horrocks, M., Lewis, T., & Matthews, P. (2009). Archaeobotany in Australia and New Guinea: Practice, potential and prospects. Australian Archaeology, 68, 1–10. http://epubs.scu.edu.au/esm_pubs/780 CrossRefGoogle Scholar
  40. Dimbleby, G. W. (1967). Plants and archaeology. London: Baker.Google Scholar
  41. Dreslerová, D., & Kočár, P. (2013). Trends in cereal cultivation in the Czech Republic from the Neolithic to the Migration period (5500 B.C.–A.D. 580). Vegetation History and Archaeobotany, 22, 257–268.CrossRefGoogle Scholar
  42. Dybova-Jachowicz, S., & Sadowska, A. (Eds.). (2003). Palinologia (Palynology, in Polish). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera.Google Scholar
  43. Ellenberg, H. (1950). Unkrautgemeinschaften als Zeiger für Klima und Boden. Landwirtschaftliche Pflanzensoziologie, 1, 1–141.Google Scholar
  44. Ellenberg, H. (1974). Zeigerwerte der Geffässphlanzen Mitteleuropas. Scripta Geobotanica, 9, 9–85.Google Scholar
  45. Esau, K. (1973). Anatomia roślin (Plant anatomy, in Polish). Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Rolnicze i Leśne. (collective translation edited by H. Teleżyński).Google Scholar
  46. Fægri, K., & Iversen, J. (1978). Podręcznik analizy pyłkowej. (Trans: J. Dyakowska). Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne.Google Scholar
  47. Fægri, K., Kaland, P. E., & Krzywiński, K. (1989). Textbook of pollen analysis (4th ed.). Chichester: Wiley.Google Scholar
  48. Fuller, D. Q. (2002). Fifty years of archaeobotanical studies in India: Laying a solid foundation. In S. Settar & R. Korisettar (Eds.), Indian archaeology in retrospect (volume III): Archaeology and interactive disciplines (pp. 248–364). New Delhi: Manohar Publishers.Google Scholar
  49. Fuller, D. Q. (2013). Observations on the use of botanical materials in ceramic tempering at Gobero. In E. A. A. Garcea (Ed.), Gobero: The no-return frontier-archaeology and landscape at the Saharo–Sahelian borderland (pp. 241–248). Frankfurt: Africa Magna Verlag.Google Scholar
  50. Giżbert, W. (1961). Wyniki analizy botanicznej szczątków i odcisków roślin na polepie z paleniska przy jamie 1, ze stanowiska w Olszanicy, pow. Kraków. In J. K. Kozłowski & A. Kulczycka (Eds.), Materiały kultury starszej ceramiki wstęgowej z Olszanicy, pow. Kraków (Les matériaux de la civilisation de la céramique rubenée plus ancienne á Olszanica, distric de Kraków, in Polish with French summary). Materiały Archeologiczne, (annex 1). 3, 29–43.Google Scholar
  51. Giżbert, W. (1971). Problem chwastów w znaleziskach archeologicznych (La probléme des mauvaises herbs dans les trouvailles archéologiques, in Polish with French summary). Przegląd Archeologiczny, 19-20, 17–35.Google Scholar
  52. Gluza, I. (1977). Remains of the genus Bromus from a Neolithic site in Kraków. Acta Palaeobotanica, 17(2), 17–34.Google Scholar
  53. Gluza, I. (1983/1984). Neolithic cereals and weeds from the locality of the Lengyel culture at Nowa Huta - Mogiła near Cracow. Acta Palaeobotanica, 23(2), 123–184.Google Scholar
  54. Greig, J. (1988). The interpretation of some Roman well fills from the midland of England. In H. Küster (Ed.), Der prähistprische Mensch und seine Umwelt. Festschrift für Udelgard Körber-Grohne zum 65. Geburtstag. Forschungen und Berichte zur Vor- und Frühgeschichte in Baden-Württemberg, 31, 367–378.Google Scholar
  55. Greig, J. (1989). Archeobotany. Handbooks for archaeologists 4. Strasbourg: European Science Foundation.Google Scholar
  56. Greig, J. (1994). Pollen analyses of latrine fills from archaeological sites in Britain; results and future potential. In O. K. Davis (Ed.), Aspects of archaeological palynology: Methodology and applications (pp. 101–114). Dallas: American Association of Stratigraphic Palynologists Foundation.Google Scholar
  57. Grosser, D. (2003). Die Hölzer Mitteleuropas: Ein mikrophotographischer Lehratlas. Remagen: Verlag Dr. N. Kessel.Google Scholar
  58. Hajnalová, E. (1993). Obilie v archeobotanických nálezoch na Slovensku. Acta Interdisciplinaria Archaeologica, 8, 1–147.Google Scholar
  59. Hajnalovà, M. (2007). Early farming in Slovakia: An archeobotanical perspective. In S. Colledge & J. Conolly (Eds.), The origins and spread of domestic plants in southwest Asia and Europe (pp. 295–313). London: Left Coast Press, Walnut Creek.Google Scholar
  60. Hajnalovà, M. (2012). Archeobotanica doby bronzovej na Slovensku (The Archaeobotany of Bronze Age Slovakia, in Slovak with English summary). Nitra.Google Scholar
  61. Harild , J. A., Robinson, D. E., & Hudlebusch, J. (2007). New analyses of Grauballe Man’s gut contents. In Grauballe Man (Ed.), An Iron-Age bog body revisited (pp. 155–187). Moesgard Museum. Højbjerg: Jutland Archaeological Society.Google Scholar
  62. Hastorf, C. A. (1999). Recent research in paleoethnobotany. Journal of Archaeological Research, 7(1), 55–103.Google Scholar
  63. Hather, J. G. (1991). The identification of charred archaeological remains of vegetative parenchymatous tissue. Journal of Archaeological Science, 18, 661–675.CrossRefGoogle Scholar
  64. Hather, J. G. (1993). An archaeobotanical guide to root and tuber identification. 1: Europe and south Asia, Oxbow Monograph (Vol. 28). Oxford: Oxbow.Google Scholar
  65. Hather, J. G. (2000). Archaeological parenchyma. London: Archetype Publications.Google Scholar
  66. Heer, O. (1865). Die Pflanzen der Pfahlbauten. Neujahrblatt der Naturforsch. Gesellschaft auf das Jahr 1985. Zürich: S. Höhr.Google Scholar
  67. Heiss, A. G., & Oeggl, K. (2009). The plant macro-remains from the iceman site (Tisenjoch, Italian–Austrian border, eastern Alps): New results on the glacier mummy’s environment. Vegetation History and Archaeobotany, 18, 23–35.CrossRefGoogle Scholar
  68. Hejnowicz, Z. (2002). Anatomia i histogeneza roślin naczyniowych. Organy wegetatywne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Naukowe.Google Scholar
  69. Helbæk, H. (1959). Die Paläoethobotanik des nahen Ostens und Europa. Opuscula Ethnologica Memoriae Ludovici Biro Sacra. Budapest, 265–289.Google Scholar
  70. Helbæk, H. (1960). Comment on Chenopodium album as a food plant in Prehistory. Berichte des Geobotanischen Institutes, Rübel, Zürich, 31, 16–19.Google Scholar
  71. Hillman, G. (1984). Interpretation of archaeological plant remains: The application of ethnographic models from Turkey. In W. van Zeist & W. A. Casparie (Eds.), Plants and ancient man (pp. 1–41). Rotterdam: A.A. Balkema.Google Scholar
  72. Hillman, G. C., Robins, G. V., Oduwole, D., Sales, K. D., & McNeil, D. A. C. (1983). Determination of thermal histories of archaeological cereal grains with electron spin resonance spectroscopy. Science, 222, 1235–11236.CrossRefGoogle Scholar
  73. Hillman, G., Madeyska, E., & Hather, J. (1989). Wild plant foods and diet at Late Paleolithic Wadi Kubbaniya: The evidence from charred remains. In F. Wendorf, R. Schild, & A. E. Close (Eds.), The prehistory of Wadi Kubbaniya (Vol. 2, pp. 162–242). Dallas: Southern Methodist University Press.Google Scholar
  74. Hopf, M. (1975). Beobachtungen und Überlegungen bei der Bestimmung von verkohlten Hordeum-Früchten. Folia Quaternaria, 46, 83–92.Google Scholar
  75. Jacomet, S. (2006). Identification of cereal remains from archaeological sites. Basel: Archaeobotany Lab IPAS, Basel University.Google Scholar
  76. Jacomet, S., & Kreuz, A. (1999). Archäobotanik. Aufgaben, Methoden und Ergebnisse vegetations- und agrargeschichtlicher Forschung. Stuttgart: Eugen Ulmer.Google Scholar
  77. Jaroń, B. (1936). Torfowisko z kulturą łużycką w Biskupinie (Tourbiére avec les restes d’un village firtifiée de la civilisation lusacienne á Biskupin. Compte-rendu provisoire, in Polish). Przegląd Archeologiczny, 5(2), 141–147.Google Scholar
  78. Jaroń, B. (1938). Szczątki roślinne z wczesnego okresu żelaznego w Biskupinie –Wielkopolska (summary: Les trouvailles botaniques de la cité “lusacienne” du premier âge du fer à Biskupin). Gród prasłowiański w Biskupinie. pp. 2–30.Google Scholar
  79. Jaroń, B. (1939). Średniowieczne szczątki roślinne z wykopalisk w Gnieźnie (summary: Tourbiėre avec les restes d’un village fortifi ée de la civilisation lusacienne à Biskupin (Compte-rendu provisoire). In J. Kostrzewski (Ed.), Gniezno w zaraniu dziejów (od VIII do XIII wieku) w świetle wykopalisk. Biblioteka Prehistoryczna, 4, 273–316.Google Scholar
  80. Jones, M. K. (1991). Sampling in palaeoethnobotany. In W. Van Zeist, K. Wasylikowa, & K.-E. Behre (Eds.), Progress in old world palaeoethnobotany (pp. 53–62). Rotterdam: A.A. Balkema.Google Scholar
  81. Kabaciński, J., & Lityńska-Zając, M. (in print). Early Mesolithic hazel-nut exploitation at Krzyż Wielkoplski. A case study.Google Scholar
  82. Kadrow, S. (2005). Próbkowanie i zagadnienie badań reprezentatywnych w archeobotanice. In M. Lityńska-Zając & K. Wasylikowa (Eds.), Przewodnik do badań archeobotanicznych. Vademecum Geobotanicum (pp. 159–166). Poznań: Sorus.Google Scholar
  83. Kadrow, S., & Lityńska-Zając, M. (1994). Analiza materiałów roślinnych ze stanowisk z wczesnej epoki brązu w Iwanowicach. (Analysis of plant remains from the Early Bronze Age sites at Iwanowice, in Polish with English summary). In K. Wasylikowa (Ed.), Warsztaty Archeobotaniczne. Igołomia. Polish Botanical Studies.Guidebook Series, 11, 31–54.Google Scholar
  84. Kalis, A. J., Kubiak-Martens, L., & Meurers-Balke, J. (2015). Archäobotanische Untersuchungen am Mesolitischen Fundplatz Dąbki 9. In J. Kabaciński, S. Hartz, D. C. M. Raemaekers, & T. Therberger (Eds.), The Dąbki site in Pomerania and the Neolithisation of the North European Lowlands (c. 5000–3000 cal BC). Archäologie und Geschichte im Ostseeraum, 8, 31–50.Google Scholar
  85. Karcz, J. (2008). Mikroskopia elektronowa skaningowa w biologii. SEM-Lab. Pracownia Mikroskopii Elektronowej Skaningowej. Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego.Google Scholar
  86. Kertész, R. (2002). Mesolithic hunter-gatherers in the northwestern part of the Great Hungarian Plain. Praehistoria, 3, 281–304.Google Scholar
  87. Kislev, M. E., & Rosenzweig, S. (1991). Influence of experimental charring on seed dimensions of pulses. In Palaeoethnobotany and archaeology. International Work-Group for Palaeoethnobotany 8th Symposium Nitra-Nové Vozokany 1989. Archaeological Institute of the Slovak Academy of Sciences, Nitra. Acta Interdisciplinaria Archaeologica, 7, 143–157.Google Scholar
  88. Kittel, P., Muzolf, B., Płóciennik, M., Elias, S., Brooks, S. J., Lutyńska, M., Pawłowski, D., Stachowicz-Rybka, R., Wacnik, A., Okupny, D., Głąb, Z., & Mueller-Bieniek, A. (2014). A multi-proxy reconstruction from Lutomiersk-Koziówki, Central Poland, in the context of early modern hemp and flax processing. Journal of Archaeological Science, 50, 318–337.CrossRefGoogle Scholar
  89. Klichowska, M. (1961). Wyniki badań materiałów botanicznych z prac wykopaliskowych na Ostrowie Tumskim we Wrocławiu w latach 1950-1955 (The result of the examination of the botanical materials encountered during excavation works at Ostrów Tumski in Wrocław, in 1950-1955, in Polish with English summary). Sprawozdania Archeologiczne, 12, 111–121.Google Scholar
  90. Klichowska, M. (1969). Szczątki roślinne z wykopalisk na terenie Ogrodu Arcybiskupiego na Ostrowie Tumskim w Poznaniu w 1961 roku (Plant remains from the 1961 excavation in the Archbishop’s garden on Ostrów Tumski in Poznań, in Polish with English summary). Sprawozdania Archeologiczne, 20, 457–459.Google Scholar
  91. Klichowska, M. (1972a). Rośliny naczyniowe w znaleziskach kulturowych Polski północno-zachodniej (Vascular plants in archaeological excavations of north-western Poland from the Neolithic to the Early Middle Ages, in Polish with English summary). Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Wydział Matematyczno-Przyrodniczy, Prace Komisji Biologicznej, 35(6), 1–73.Google Scholar
  92. Klichowska, M. (1972b). Niezwykle interesujące znalezisko botaniczne z Pruszcza Gdańskiego (An interesting botanical discovery at Pruszcz Gdański). Pomorania Antiqua, 4, 353–362.Google Scholar
  93. Klichowska, M. (1976). Aus paläeothnobotanischen Studien über Pflanzenfunde aus dem Neolithikum und der Bronzezeit auf polnischen Boden. Archaeologia Polona, 17, 27–38.Google Scholar
  94. Klichowska, M. (1984). Struktury uprawne w epoce brązu i we wczesnej epoce żelaza na ziemiach polskich w świetle badań archeobotanicznych (Cultivation structures in the Bronze Age and Early Iron Age in Polnad in the light of archaeobotanical researches, in Polish with Englih summary). Archeologia Polski, 29(1), 69–108.Google Scholar
  95. Knörzer, K.-H. (1975). Entstehung und Entwicklung der Grünlandwegetation im Rheinland. Decheniana, 127, 195–214.Google Scholar
  96. Kohler-Schneider, M. (2001). Verkohlte Kultur- und Wildpflanzenreste aus Stillfried an der March. Mitteilungen der Prähistorischen Kommission 37. Wien: Verlag Österreichischen Akademie der Wissenschaften.Google Scholar
  97. Körber-Grohne, U. (1964). Bestimmungsschlüssel für subfossile Juncus-Samen und Gramineen-Früchte. Probleme der Küstenforschung im Südlichen Nordseegebiet, 7, 1–47.Google Scholar
  98. Körber-Grohne, U. (1967). Geobotanische Untersuchungen auf der Feddersen Wierde. Wiesbaden: Texband and Tafelband.Google Scholar
  99. Körber-Grohne, U. (1991). Bestimmungsschlüssel für subfossile Gramineen-Früchte. Probleme der Küstenforschung im Sulichen Nordseegebiet, 18, 169–234.Google Scholar
  100. Koszałka, J. (2008). Between stronghold and village. Studies on plant economy of the Early Medieval Poznań. In L. Polaček (Ed.), Das wirtschaftliche Hinterland der frühmittelalterlichen Zentren (pp. 127–137). Brno: Archeologický Ústav Akademie Věd České Republiky.Google Scholar
  101. Kozłowska, A. (1921). O zbożach kopalnych z okresu neolitu w Polsce. Rozprawy Wydziały Matematyczno-Przyrodniczego PAU, 60, dział B, 1–20.Google Scholar
  102. Kreuz, A. (2007). Archeobotanical perspectives on the beginning of agriculture north of the Alps. In S. Collegde & J. Conolly (Eds.), The origins and spread of domestic plants in Southwest Asia and Europe. Dedicated to Gordon Hillman (pp. 259–294). London: University College London Institute of Archaeology Publications.Google Scholar
  103. Kreuz, A., Marinova, E., Schäfer, E., & Wiethold, J. (2005). A comparison of early Neolithic crop and weed assemblages from the Linearbandkeramik and the Bulgarian Neolithic cultures: Differences and similarities. Vegetation History and Archaeobotany, 14, 237–258.CrossRefGoogle Scholar
  104. Kruk, J. (1980). Gospodarka w Polsce południowo-wschodniej w V-III tysiącleciu p.n.e. (Economy in south-eastern Poland from 5th to 3rd millenia BC, in Polish with English summary). Wrocław: Ossolineum.Google Scholar
  105. Kruk, J., & Milisauskas, S. (1999). Rozkwit i upadek społeczeństw rolniczych neolitu (The rise and fall of Neolithic Societies, in Polish with English summary). Kraków: Instytut Archaeologii i Etnologii, Polskiej Akademii Nauk.Google Scholar
  106. Kruk, J., Lityńska-Zając, M., & Milisauskas, S. (2016). Gospodarka roślinna w neolicie. Studium przypadku. (Neolithic plant cultivation at Bronocice, in Polish with English summary). Institute of Archaeology and Ethnology, Polish Academy of Sciences, Kraków.Google Scholar
  107. Kubiak-Martens, L. (1998). The botanical component of hunter-gatherer subsistence strategies in temperate Europe Turing the Late Glacial and Early Holocene (Evidence from selected archaeological sites). Unpublished doctoral thesis in the archive of the Department of Geology and Quaternary Paleogeography, Faculty of Geographical and Geological University. Adam Mickiewicz University in Poznań.Google Scholar
  108. Kubiak-Martens, L. (2002). New evidence for the use of root foods in pre-agrarian subsistence recovered from the late Mesolithic site at Halsskov, Denmark. Vegetation History and Archaeobotany, 11, 23–31.CrossRefGoogle Scholar
  109. Kubiak-Martens, L. (2005). Rozpoznawanie organów spichrzowych roślin jako źródła pożywienia. In M. Lityńska-Zając & K. Wasylikowa (Eds.), Przewodnik do badań archeobotanicznych. Vademecum Geobotanicum (pp. 301–320). Poznań: Sorus.Google Scholar
  110. Kulpa, W. (1974). Nasionoznawstwo chwastów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Rolnicze i Leśne.Google Scholar
  111. Kuźniewski, E., & Augustyn-Puziewicz, J. (1986). Przewodnik ziołolecznictwa ludowego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.Google Scholar
  112. Latałowa, M. (1994). The archeobotanical record of Staphylea pinnata L. from the 3rd/4th century A.D. in northern Poland. Vegetation History and Archaeobotany, 3, 121–125.CrossRefGoogle Scholar
  113. Latałowa, M. (1998). Botanical analysis of a bundle of flax (Linum usitatissimum L.) from an early medieval site in northern Poland; a contribution to the history of flax cultivation and its field weeds. Vegetation History and Archaeobotany, 7, 97–107.CrossRefGoogle Scholar
  114. Latałowa, M. (1999a). Palaeoecological reconstruction of environmental conditions and economy in early medieval Wolin. Acta Palaeobotanica, 39, 183–271.Google Scholar
  115. Latałowa, M. (1999b). Pyłek i szczątki makroskopowe roślin w warstwach kulturowych wczesnośredniowiecznego portu w Wolinie. In K. Wasylikowa (Ed.), Rośliny w dawnej gospodarce człowieka. Polish Botanical Studies. Guidebook Series, 23, 245–261.Google Scholar
  116. Latałowa, M. (2003). Holocen. In S. Dybova-Jachowicz & A. Sadowska (Eds.), Palinogia (pp. 273–307). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN.Google Scholar
  117. Latałowa, M., & Badura, M. (1996). Szczątki roślinne. (Pflanzliche Überreste, in Polish with German summary). In M. Rębkowski (Ed.), Archeologia średniowiecznego Kołobrzegu (Vol. 1, pp. 385–415). Instytut Archeologii i Etnologii PAN: Szczecin.Google Scholar
  118. Latałowa, M., & Rączkowski, W. (1999). Szczątki lnu (Linum usitatissimum L.) z wczesnośredniowiecznego stanowiska we Wrześnicy (północna Polska) w interpretacji botanicznej i archeologicznej. In K. Wasylikowa (Ed.), Rośliny w dawnej gospodarce człowieka. Polish Botanical Studies. Guidebook Series, 23, 263–278.Google Scholar
  119. Latałowa, M., Jarosińska, J., & Badura, M. (1998). Elbląg średniowieczny w świetle dotychczasowych materiałów archeobotanicznych (The medieval Elbląg in the light of present archaeobotanical material, in Polish with English summary). Archeologia Polski, 43(1–2), 147–165.Google Scholar
  120. Latałowa, M., Badura, M., & Jarosińska, J. (2003). Archaeobotanical samples from non-specific urban contexts as a tool for reconstructing environmental conditions (examples from Elbląg and Kołobrzeg, northern Poland). Vegetation History and Archaeobotany, 12, 93–104.CrossRefGoogle Scholar
  121. Lechnicki, F., Klichowska, M., & Gupiniec, R. (1961). Szczątki roślinne ze stanowiska 1 w Gdańsku (wykop główny). In J. Kamińska (Ed.), Gdańsk Wczesnośredniowieczny (Vol. 4, pp. 5–25).Google Scholar
  122. Lityńska-Zając, M. (1994). Problem datowania szczątków roślinnych ze stanowisk archeologicznych In: K. Wasylikowa (ed.), Warsztaty Archeobotaniczne. Igołomia. Polish Botanical Studies. Guidebook Series, 11, 169–174.Google Scholar
  123. Lityńska-Zając, M. (1997a). Środowisko i uprawa roślin w czasach pra- i wczesnohistorycznych. In K. Tunia (Ed.), Z archeologii Małopolski. Historia i stan badań zachodniomałopolskiej wyżyny lessowej (pp. 473–497). Instytut Archeologii i Etnologii PAN: Kraków.Google Scholar
  124. Lityńska-Zając, M. (1997b). Roślinność i gospodarka rolna w okresie rzymskim. Studium archeobotaniczne. (Vegetation and agriculture in the Roman Iron Age. An archaeobotanical study, in Polish with English summary). Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.Google Scholar
  125. Lityńska-Zając, M. (1998). Changes of synanthropic flora and vegetation; on the basis of plants found in archaeological sites from the Loess Uplands of Western Małopolska. In J. B. Faliński, W. Adamowski, & B. Jackowiak (Eds.), Synanthropization of plant cover in new Polish Research. Phytocoenosis. vol. 10. (N.S.). Supplementum Cartographiae Geobotanicae. 9. Warszawa-Białowieża. pp. 145–154.Google Scholar
  126. Lityńska-Zając, M. (2001). Makroskopowe szczątki roślinne ze stan. 3 w Kryspinowie i stan. 2 w Krakowie-Pychowicach. In S. Kadrow (Ed.), Przyroda i człowiek. Materiały do studiów. Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A4 w Małopolsce, 1, 93–130.Google Scholar
  127. Lityńska-Zając, M. (2002). Odciski roślinne na polepie z osady kultury pucharów lejkowatych w Zawarży. (Plant remains in pugging from the settlement of Funnel Beaker Culture at Zawarża, in Polish with English summary). In A. Kulczycka-Leciejewiczowa (Ed.), Zawarża. Osiedle neolityczne w południowopolskiej strefie lessowej (pp. 129–134). Wrocław: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.Google Scholar
  128. Lityńska-Zając, M. (2005a). Chwasty w uprawach roślinnych w pradziejach i wczesnym średniowieczu (Segetal weeds in prehistoric and early medieval farming, in Polish with English summary). Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.Google Scholar
  129. Lityńska-Zając, M. (2005b). Nowe znalezisko owoców nawrotu lekarskiego Lithospermum officinale L. ze stanowiska kultury mierzanowickiej w Szarbi. (New found of common gromwell Lithospermum officinale L. fruits from the Mierzanowice Culture site at Szarbia). In K. Wasylikowa, M. Lityńska-Zając, & A. Bieniek (Eds.), Roślinne ślady człowieka. Botanical Guidebooks, 28, 103–109.Google Scholar
  130. Lityńska-Zając, M. (2007). Early Neolithic agriculture in south Poland as reconstructed from archaeobotanical plant remains. In S. Colledge & J. Conolly (Eds.), The origins and spread of domestic plants in southwest Asia and Europe (pp. 315–326). London: Left Coast Press, Walnut Creek.Google Scholar
  131. Lityńska-Zając, M. (2008). Usable wild plants in the archaeological record from Poland: Selected examples. In Z. Sulgostowska & J. Tomaszewski (Eds.), Man – Millenia – Environment. Studies in honour of Romuald Schild (pp. 107–112). Warszawa: Institute of Archaeology and Ethnology Polish Academy of Sciences.Google Scholar
  132. Lityńska-Zając, M. (2012). Nettle in Polish archaeological sites. Acta Palaeobotanica, 52(1), 11–16.Google Scholar
  133. Lityńska-Zając, M. (2013). The importance of leguminous plants in the diet of Neolithic and Early Bronze Age populations of Little Poland. In S. Kadrow & P. Włodarczak (Eds.), Environment and subsistence – forty years after Janusz Kruk’s “Settlement studies…” Studien zur Archäologie in Ostmitteleuropa/Studia nad Pradziejami Europy Środkowej, 11, 295–301.Google Scholar
  134. Lityńska-Zając, M. (2015). Die Holzkohle vom Gräberfeld der Przeworsk-Kultur von Opatów, Fpl. 1 In R. Madyda-Legutko, J. Rodzińska-Nowak, J. Andrzejowski (Eds.), Opatów Fpl. 1. Ein Gräberfeld der Przeworsk-Kultur im nordwestlichen Kleinpolen. Naturwissenschaftliche Analysen. Monumenta Archaeologica Barbarica, XV(4), 107–115.Google Scholar
  135. Lityńska-Zając, M., & Czekaj-Zastawny, A. (in preparation). Użytkowanie roślin uprawnych i dzikich w kulturze ceramiki wstęgowej rytej z terenu dorzecza górnej Wisły [Utilisation of cultivated and wild plants in the Linear Pottery Culture in the region of the Upper Vistula basin, in Polish].Google Scholar
  136. Lityńska-Zając, M., & Nalepka, D. (2008). Średniowieczny świat roślin i pożywienie w świetle źródeł paleobotanicznych (Medieval world of plants and plant food in the light of palaeobotanical sources, in Polish with English summary). In S. Suchodolski (Ed.), Źródła historyczne wydobywane z ziemi (pp. 79–92). Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.Google Scholar
  137. Lityńska-Zając, M., & Nalepka, D. (2012). Człowiek a świat roślin. In S. Tabaczyński, A. Marciniak, D. Cyngot, & A. Zalewska (Eds.), Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji (pp. 1026–1035). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.Google Scholar
  138. Lityńska-Zając, M., & Wasylikowa, K. (2005). Przewodnik do badań archeobotanicznych (Guidebook to archaeobotanical studies, in Polish) Vademecum Geobotanicum. Poznań: Sorus.Google Scholar
  139. Lityńska-Zając, M., Czekaj-Zastawny, A., & Rauba-Bukowska, A. (2017). Utilisation of cultivated and wild plants in the economy of the Linear Pottery Culture in the Upper Vistula basin. Sprawozdania Archeologiczne, 69, 233–257.CrossRefGoogle Scholar
  140. Lityńska-Zając, M., Makowicz-Poliszot, D., Tyniec, A., Szmoniewski, B. Sz., & Wołoszyn, M. (2010). Stradów wczesnośredniowieczny zespół osadniczy. vol. 2. In A. Buko (Ed.), Materiały archeobotaniczne i archeozoologiczne z badań na stanowisku 1 w latach 1956–1963. Polskie Badania Archeologiczne. vol. 37. M. Dulinicz (ed. of the series), Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.Google Scholar
  141. Lityńska-Zając, M., Wasylikowa, K., Cywa, K., Tomczyńska, Z., Madeyska, M., Koziarska, A., & Skawińska-Wieser, K. (2014). Brzezie, stan. 17, gm. Kłaj. Materiały archeobotaniczne z obiektów kultury ceramiki wstęgowej rytej. In A. Czekaj-Zastawny (Ed.), Brzezie 17. Osada kultury ceramiki wstęgowej rytej (pp. 405–436). Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A4 w Małopolsce. Kraków.Google Scholar
  142. López-Dóriga, I. L. (2011). Reconstructing food procurement in prehistory through the study of archaeological plant macroremains (seeds and fruits). Actas das IV Jornadas de Jovensem Investiga ção Arqueológica, JIA, 2 (pp. 167–172). Faro: University of Algarve.Google Scholar
  143. Łuczaj, Ł. (2004). Dzikie rośliny jadalne Polski. In Przewodnik survivalowy (Wild edible plants of Poland, in Polish). Krosno: Chemigrafia.Google Scholar
  144. Łuczaj, Ł. (2013). Dzika kuchnia (Wild Cuisine, in Polish). Warszawa: Wydawnictwo Nasza Księgarnia.Google Scholar
  145. Madeyska, E. (1984). Owoce i nasiona późnorzymskiego stanowiska archeologicznego w Otalążce nad rzeką Mogielanką, woj. radomskie (Fruits and seeds from the Late Roman archaeological site at Otalążka, in the Mogielanka River, Radom district, in Polish with English summary). Acta Palaeobotanica, 24(1/2), 67–80.Google Scholar
  146. Maier, U. (1999). Agricultural activities and land use in a Neolithic village around 3900 B.C.: Hornstaad Hörnle I A, Lake Constance, Germany. Vegetation History and Archaeobotany, 8, 87–94.CrossRefGoogle Scholar
  147. Makohonienko, M. (1998). Analiza palinologiczna konstrukcji wałowych wczesnośredniowiecznego grodu na Ostrowie Lednickim. In A. Grygorowicz & K. Tobolski (Eds.), Podstawy rekonstrukcji wczesnodziejowego zespołu rezydencjonalno-obronnego i sakralnego na Ostrowie Lednickim (pp. 65–87). Bydgoszcz: Homini.Google Scholar
  148. Makohonienko, M., Wrzesińska, A., & Wrzesiński, J. (1998a). Palinologia wczesnośredniowiecznych obiektów archeologicznych z Dziekanowic i Ostrowa Lednickiego (The palynology of the early medieval archaeological features of Dziekanowice and Ostrów Lednicki, in Polish with English summary). Archeologia Polski, 43, 129–146.Google Scholar
  149. Makohonienko, M., Gaillard, M.-J., & Tobolski, K. (1998b). Modern pollen/land-use relationships in ancient cultural landscapes of North-western Poland, with an emphasis on mowing, grazing and crop cultivation. In B. Frenzel (Ed.), Palaeoclimate research/ Paläoklimaforschung (pp. 85–101).Google Scholar
  150. Mariotti Lippi, M. (2012). Ancient floras, vegetational reconstruction and man-plant relationships: Case studies from archaeological sites. Bocconea, 24, 105–113.Google Scholar
  151. Matlakówna, M. (1925). Średniowieczne szczątki roślinne ze Żmudzi, oraz niektóre zagadnienia pochodzenia zbóż. Acta Societatis Botanicorum Poloniae, 3(2), 1–46.Google Scholar
  152. Matuszkiewicz, W. (2001). Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. In Vademecum Geobotanicum 3. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe, PWN.Google Scholar
  153. Maurizio, A. (1926). Pożywienie roślinne i rolnictwo w rozwoju dziejowym. Warszawa: Kasa Mianowskiego.Google Scholar
  154. McClatchie, M., Bogaard, A., Colledge, S., Whitehouse, N. J., Schulting, R. J., Barratt, P., & McLaughlin, T. R. (2014). Neolithic farming in north-western Europe: Archaeobotanical evidence from Ireland. Journal of Archaeological Science, 51, 206–215.CrossRefGoogle Scholar
  155. McConnell, K. (1998). The prehistoric use of Chenopodiaceae in Australia: Evidence from Carpenter's Gap shelter 1 in the Kimberley, Australia. Vegetation History and Archaeobotany, 7(3), 179–188.CrossRefGoogle Scholar
  156. Medwecka-Kornaś, A., Kornaś, J., Pawłowski, B., & Zarzycki, K. (1972). Przegląd zbiorowisk roślinnych lądowych i słodkowodnych. In W. Szafer & K. Zarzycki (Eds.), Szata roślinna Polski (Vol. 1, pp. 273–501). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.Google Scholar
  157. Meunier, J. D., & Colin, F. (2001). Phytoliths: Application in earth sciences and human history. Lisse: A. A. Balkema Publishers.Google Scholar
  158. Miksicek, C. H. (1987). Formation processes of the archaeobotanical record. Advances in Archaeological Method and Theory, 10, 211–247.CrossRefGoogle Scholar
  159. Moldenhawer, K. (1939). Szczątki roślinne z X wieku z wykopalisk na Ostrowie Tumskim w Poznaniu (Les débris de plantes du X ème siecle provenant des fouilles de l’enceinte polonaise de Poznań, in Polish). Przegląd Archeologiczny, 6(2–3), 222–231.Google Scholar
  160. Moreno-Larrazabal, A., Teira-Brión, A., Sopelana-Salcedo, I., Otaegui, A. A., & Zapata, L. (2015). Ethnobotany of millet cultivation in the north of the Iberian peninsula. Vegetation History and Archaeobotany, 24(4), 541–554.  https://doi.org/10.1007/s00334-015-0518-y CrossRefGoogle Scholar
  161. Moskal-del Hoyo, M. (2012). The use of wood in funerary pyres: Random gathering or special selection of species? Case study of three necropolises from Poland. Journal of Archaeological Science, 39(11), 3386–3395.CrossRefGoogle Scholar
  162. Moskal-del Hoyo, M. (2013). Mid-Holocene forests from Eastern Hungary: New anthracological data. Review of Palaeobotany and Palynology, 193, 70–81.CrossRefGoogle Scholar
  163. Moskal-del Hoyo, M., & Badal, E. (2009). Botanical analysis of an organic matter object found in the urn grave 1395 from the Opatów necropolis (Kłobuck, Silesia). Sprawozdania Archeologiczne, 61, 243–252.Google Scholar
  164. Moskal-del Hoyo, M., Rauba-Bukowska, A., Lityńska-Zając, M., Mueller-Bieniek, A., & Czekaj-Zastawny, A. (2017). Plant materials used as temper in the oldest Neolithic pottery from south-eastern Poland. Vegetation History and Archaeobotany, 26(3), 329–344.  https://doi.org/10.1007/s00334-016-0595-6 CrossRefGoogle Scholar
  165. Mueller-Bieniek, A. (2010). Carrot (Daucus carota L.) in Medieval Kraków (S. Poland) – A cultivated form? Journal of Archaeological Science, 37, 1725–1730.CrossRefGoogle Scholar
  166. Mueller-Bieniek, A. (2012a). Rośliny w życiu codziennym mieszkańców średniowiecznego Krakowa. (Plants in the daily lives of the people of medieval Kraków, in Polish with English summary). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk.Google Scholar
  167. Mueller-Bieniek, A. (2012b). Bulwki rajgrasu wyniosłego (Arrhenatherum elatius (L.) P. Beauv. ex J. Presl & C. Presl subsp. bulbosum) na stanowiskach archeologicznych. (The bulbs of bulbous oat grass (Arrhenatherum elatius (L.) P. Beauv. ex J. Presl & C. Presl subsp. bulbosum) at archaeological sites, in Polish with English summary). Etnobiologia Polska, 2, 23–26.Google Scholar
  168. Mueller-Bieniek, A., Kittel, P., Muzolf, B., & Muzolf, P. (2015). Useful plants from the site Lutomiersk–Koziówki near Łódź (central Poland) with special reference to the earliest find of Xanthium strumarium L. seeds in Europe. Journal of Archaeological Science: Reports, 3, 275–284.CrossRefGoogle Scholar
  169. Mueller-Bieniek, A., Kittel, P., Muzolf, B., Cywa, K., & Muzolf, P. (2016). Plant macroremains from an early Neolithic site in eastern Kuyavia, central Poland. Acta Palaeobotanica, 56(1), 79–89.CrossRefGoogle Scholar
  170. Neef, R., Cappers, R. T. J., & Bekker, R. M. (2011). Digital atlas of economic plants in archaeology, Groningen archaeological studies (Vol. 17). Groningen: Barkhuis.Google Scholar
  171. Nesbitt, M. (2006). Archaeobotany. In M. Black, J. Derek Bewley, & P. Halmer (Eds.), The encyclopedia of seeds. Science, technology and uses (pp. 20–22). Wallingford: CABI.Google Scholar
  172. Nowak, M. (2009). Drugi etap neolityzacji ziem polskich (Second phase of the Neolithisation of Poland). Kraków: Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.Google Scholar
  173. Oeggl, K. (2000). The diet of iceman. In S. Bortenschlager & K. Oeggl (Eds.), The iceman and his natural environment. Palaeobotanical results. Wien: Springer.Google Scholar
  174. Okuniewska-Nowaczyk, I., Milecka, K., Makohonienko, M., Harmata, K., Madeja, J., & Nalepka, D. (2004). Secale cereale L. – Rye. In M. Ralska-Jasiewiczowa (Ed.), In Late Glacial and Holocene history of vegetation in Poland based on isopollen maps (pp. 347–353). Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences.Google Scholar
  175. Ożarowski, A., & Jaroniewski, W. (1989). Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie. Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych.Google Scholar
  176. Palmer, C. (2004). Palaeoeconomic and palaeoenvironmental studies: 1. The carbonized macroscopic plant remains. In R. Schild (Ed.), Polskie Badania Archeologiczne 35: Harding, A., Ostoja-Zagórski, J., Palmer, C., Rackham, J., Sobiejuchy: A Fortified Site of the Early Iron Age in Poland (pp. 66–119). Warszawa: Institute of Archaeology and Ethnology, Polish Academy of Sciences.Google Scholar
  177. Pearsall, D. M. (2015). Paleoethnobotany. A handbook of procedures (3rd ed.). Walnut Creek, CA: Left Coast Press.Google Scholar
  178. Piperno, D. R. (1988). Phytolith analysis. An archaeological and geological perspective. San Diego: Academic Press.Google Scholar
  179. Piperno, D. R. (2006). Phytoliths: A comprehensive guide for archaeologists and paleoecologists. Oxford: AltaMira Press.Google Scholar
  180. Pirożnikow, E., & Szymański, W. (2005). The role of wild plants in nutrition of inhabitants of the settlement of the Roman Time and Great Migration Period at Paprotki Kolonia site 41 in the Great Mazurian Lakeland. Sprawozdania Archeologiczne, 525–553.Google Scholar
  181. Podbielkowski, Z. (1985). Słownik roślin użytkowych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Rolnicze i Leśne.Google Scholar
  182. Podkowińska, Z. (1961). Spichrze ziemne w osadzie kultury pucharów lejkowatych na Gawrońcu-Pałydze w Ćmielowie, pow. Opatów (Les fosses á magasiner les vivres découvertes dans une colonie de la civilisation des gobelets en forme d’entonnoir de Gawroniec-Pałyga prés de Ćmielów, disctric d’Opatów, in Polish with French summary). Archeologia Polski, 6(10), 23–63.Google Scholar
  183. Polcyn, M., Polcyn, I., & Wasylikowa, K. (2005). Zastosowanie analizy fitolitów w archeobotanice. In M. Lityńska-Zając & K. Wasylikowa (Eds.), Przewodnik do badań archeobotanicznych. Vademecum Geobotanicum J. B. Faliński (ed. of the series). (pp. 301–320). Poznań: Sorus.Google Scholar
  184. Popper, V. S., & Hastorf, C. A. (1988). Introduction. In C. A. Hastorf & V. S. Popper (Eds.), Current Paleoethnobotany: Analytical methods and cultural interpretations of archaeological plants remains (pp. 1–13). Chicago: University of Chicago Press.Google Scholar
  185. Raup, D. M., & Stanley, S. M. (1984). Podstawy paleontologii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.Google Scholar
  186. Reinhard, K. J., & Bryant, V. M. (1992). Coprolite analysis: A biological perspective on archaeology. In M. B. Schiffer (Ed.), Archaeological method and theory (Vol. 4, pp. 245–288). Tucson: University of Arizona Press.Google Scholar
  187. Renfrew, J. (1973). Palaeoethnobotany. The prehistoric food plants of the Near East and Europe. London: Methuen & CO Ltd.Google Scholar
  188. Rösch, M., Kleinmann, A., Lechterbeck, J., & Wick, L. (2014). Botanical off-site and on-site data as indicators of different land use systems: A discussion with examples from Southwest Germany. Vegetation History and Archaeobotany, 23(1), 121–133.CrossRefGoogle Scholar
  189. Sady, A. (2015). Pozostałości roślin uprawnych i drewna. Uwagi o gospodarce roślinnej w lokalnym środowisku (Remains of crop plants and wood. Remarks on the plant economy and local environment, in Polish with English summary). In T. J. Chmielewski & T. Mitrus (Eds.), Pilszczyn. Eneolityczny kompleks osadniczy na Lubelszczyźnie (pp. 165–188). Pękowice\Wrocław: Ocalone Dziedzictwo Archeologiczne 5.Google Scholar
  190. Schweingruber, F. H. (1978). Makroskopische Holzanatomie. Eidgenössische Anstalt für das forstliche Versuchswesen, Kommissionsverlag Zürcher AG, Zug.Google Scholar
  191. Schweingruber, F.H. (1982). Mikroskopische Holzanatomie. F. Flück-Wirth, Internationale Buchhandlung für Botanik und Naturwissenschaften, Teufen.Google Scholar
  192. Schweingruber, F. H. (1990). Anatomie europäischer Hölzer. Ein Atlas zur Bestimmung europäischer Baum-, Strauch, und Zwergstrauchhölzer. Bern-Stuttgart: Verlag Paul Haupt.Google Scholar
  193. Shillito, L.-M., Bull, I., Matthews, W., Almond, M., Williams, J., & Evershed, R. (2011). Biomolecular and micromorphological analyis of suspected faecal deposits at Neolithic Çatalhöyük, Turkey. Journal of Archaeological Science, 38, 1869–1877.CrossRefGoogle Scholar
  194. Skrzyński, G. (2012). Badania archeobotaniczne makroskopowych szczątków roślinnych odnalezionych podczas wykopalisk archeologicznych w Ludwinowie, gm. Włocławek, woj. kujawsko – pomorskie (Archaeobotanical analyses of macroscopic plant remains which were found during the archaeological excavations at Ludwinowo, Włocławek commune, kujawsko- pomorskie province, Central Poland, in Polish with English summary). Unpublished MA thesis in the archive of the Faculty of Agriculture and Biology, at the Warsaw University of Life Sciences. Warszawa.Google Scholar
  195. Smart, T. L., & Hoffman, E. S. (1988). Environmental interpretation of archaeological charcoal. In C. A. Hastorf & V. S. Popper (Eds.), Current Paleoethnobotany: Analytical methods and cultural interpretations of archaeological plants remains (pp. 167–205). Chicago: University of Chicago Press.Google Scholar
  196. Stępnik, T. (2001). Skład taksonomiczny prób drewna i węgli drzewnych z Kowalewka, stan. 12, gm. Oborniki. In T. Skorupka, Kowalewko, powiat Oborniki. Cmentarzysko birytualne kultury wielbarskiej (od połowy I w. n.e. do początku III w. n.e.), Archeologiczne badania ratownicze wzdłuż trasy gazociągu tranzytowego, II, Wielkopolska, M. Chłodnicki Ed., (pp. 467–470), Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.Google Scholar
  197. Stika, H. -P., & Heiss, A. G. (2013). Plant Cultivation in the Bronze Age. W H. Fokkens, A. Harding (red.), The Oxford Handbook of the European Bronze Age, 348–369.Google Scholar
  198. Strzelczyk, J. (2003). Proso zwyczajne (Panicum miliaceum L.) we wczesnym średniowieczu Wielkopolski. Prace Zakładu Biogeografii i Paleoekologii UAM w Poznaniu 2. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe.Google Scholar
  199. Styring, A., Fraser, R. A., Bogaard, A., & Evershed, R. P. (2014a). Cereal grain, rachis and pulse seed amino acid δ15N values as indicators of plant nitrogen metabolism. Phytochemistry, 97, 20–29.CrossRefGoogle Scholar
  200. Styring, A., Fraser, R. A., Bogaard, A., & Evershed, R. P. (2014b). The effect of manuring on cereal and pulse amino acid δ15N values. Phytochemistry, 102, 40–45.CrossRefGoogle Scholar
  201. Swederski, W. (1925). Chwasty z wykopalisk archeologicznych na Żmudzi i w Małopolsce. Acta Societatis Botanicorum Poloniae, 3(2), 242–252.CrossRefGoogle Scholar
  202. Szafer, W., Pawłowski, B., & Kulczyński, S. (1986). Rośliny polskie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Naukowe.Google Scholar
  203. Szot-Radziszewska, E. (2007). Dziko rosnące rośliny jadalne na kielecczyźnie w XIX i XX wieku w świetle źródeł etnograficznych. In Ł. Łuczaj (Ed.), Dzikie rośliny jadalne – zapomniany potencjał przyrody (pp. 133–150). Bolestraszyce: Arboretum i Zakład Fizjografii w Bolestraszycach.Google Scholar
  204. Szymański, W. M. (2008). Wstępne badania nad efektywnością zbioru organów podziemnych dzikich roślin jadalnych Polski. In Ł. Łuczaj (Ed.), Dzikie rośliny jadalne – zapomniany potencjał przyrody (pp. 19–66). Bolestraszyce: Arboretum i Zakład Fizjografii w Bolestraszycach.Google Scholar
  205. Tanno, K.-i., & Willcox, G. (2006). The origins of cultivation of Cicer arietinum L. and Vicia faba L.: Early finds from Tell el-Kerkh, north-west Syria, late 10th millennium B.P. Vegetation History and Archaeobotany, 15(3), 197–204.CrossRefGoogle Scholar
  206. Tomanek, J. (1987). Botanika leśna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne.Google Scholar
  207. Tomczyńska, Z., & Wasylikowa, K. (1999). Rośliny znalezione w 16-wiecznej latrynie w Krakowie (Plants found in a 16th century cesspit in Kraków, in Polish with English summary). In K. Wasylikowa (Ed.), Rośliny w dawnej gospodarce człowieka, Polish Botanical Studies. Guidebook Series, 23, 279–305.Google Scholar
  208. Trząski, L. (1994). Struktura współczesnych niełupek Ranunculus a możliwość oznaczania gatunków w stanie subfosylnym (The structure of recent achene of Ranunculus and the possibility of species distinguishing in subfossil condition, in Polish with English summary). In K. Wasylikowa (Ed.), Warsztaty Archeobotaniczne. Polish Botanical Studies. Guidebook Series, 11, 155–168.Google Scholar
  209. Trzcińska-Tacik, H. & Lityńska-Zając, M. 1999. Różnorodność flory niewielkiego obszaru - od okresu rzymskiego do współczesności w południowej Polsce (Diversity of the flora on the small area from the Roman Iron Age to present-day in southern Poland, in Polish with English summary). In K. Wasylikowa (Ed.), Rośliny w dawnej gospodarce człowieka. Polish Botanical Studies, Guidebook Series 23, 197–209.Google Scholar
  210. Trzcińska-Tacik, H., & Wasylikowa, K. (1982). History of the synanthropic changes of flora and vegetation of Poland. Memorabilia Zoologica, 37, 47–69.Google Scholar
  211. Trzcińska-Tacik, H., & Wieserowa, A. (1976). Flora of Cracow in the early medieval and medieval periods. Folia Quaternaria, 47, 67–81.Google Scholar
  212. Twarowska, E. (1983). Zdobywanie pożywienia (zbieractwo wczesnośredniowieczne w Polsce). In J. K. Kozłowski & S. K. Kozłowski (Eds.), Człowiek i środowisko w pradziejach (pp. 218–231). Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Naukowe.Google Scholar
  213. Twiss, P. C. (1992). Predicted world distribution of C3 and C4 grass phytoliths. In G. Rapp Jr. & S. C. Mulholland (Eds.), Phytolith systematics emerging issues, advances in archaeological and museum sciences 1 (pp. 113–128). New York: Plenum Press.Google Scholar
  214. Tylkowa, D. (1989). Medycyna ludowa w kulturze wsi Karpat polskich. Tradycja i współczesność (Folk medicine in the culture of the Carpathians countryside tradition and present day, in Polish with English summary). Instytut Historii Kultury Materialnej PAN. Ossolineum.Google Scholar
  215. Tymrakiewicz, W. (1962). Atlas chwastów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne.Google Scholar
  216. Tyniec, A., Lityńska-Zając, M., Tomczyńska, Z., Cywa, K., Koziarska, A., Madeyska, E., & Skawińska-Wieser, K. (2015). Wczesnośredniowieczna osada w Brzeziu, gm. Kłaj, w świetle odkryć archeologicznych i archeobotanicznych. Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, 46(2013–2015), 375–395.Google Scholar
  217. van der Veen, M. (1992). Crop husbandry regimens. An archaeobotanical study of farming in northen England 1000 B.C. – 500 AD. Sheffield Archaeological Monographs, 3, 1–227.Google Scholar
  218. van der Veen, M. (2007). Food as an instrument of social change: Feasting in Iron Age and early Roman southern Britain. In K. Twiss (Ed.), The archaeology of food and identity (pp. 112–129). Carbondale: Southern Illinois University Carbondale.Google Scholar
  219. van Zeist, W. (1974). Palaeobotanical studies of settlement sites in the coastal area of the Netherlands. Palaeohistoria, 16, 223–371.Google Scholar
  220. van Zeist, W. (1996/1997). Agriculture and vegetation AT bronze and iron age den burg, telex as revealed by plant macroremains. Jaargang, 42, 365–388.Google Scholar
  221. Viklund, K. (1998). Cereals, weeds and crop processing in Iron Age Sweden. Methodological and interpretative aspect of archaeobotanical evidence. Archaeology and Environment, 14, 1–192.Google Scholar
  222. Wacnik, A., Kupryjanowicz, M., Mueller-Bieniek, A., Karczewski, M., & Cywa, K. (2014). The environmental and cultural contexts of the late Iron Age and medieval settlement in the Mazurian Lake District, NE Poland: Combined palaeobotanical and archaeological data. Vegetation History and Archaeobotany, 23, 439–459.CrossRefGoogle Scholar
  223. Wasylikowa, K. (1978). Plant remains from Early and Late Medieval time found on the Wawel Hill in Cracow. Acta Palaeobotanica, 19, 115–200.Google Scholar
  224. Wasylikowa, K. (1981). The role of fossil weeds for the study of former agriculture. Zeitschrift für Archäologie, 15, 11–23.Google Scholar
  225. Wasylikowa, K. (1983). Antropogeniczne zmiany roślinności w holocenie. In J. K. Kozłowski & S. Kozłowski (Eds.), Człowiek i środowisko w pradziejach (pp. 53–71). Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Naukowe.Google Scholar
  226. Wasylikowa, K. (1984). Fossil evidence for ancient food plants in Poland. In W. van Zeist & W. A. Casparie (Eds.), Plants and ancient man (pp. 257–266). Rotterdam: A.A.Balkema.Google Scholar
  227. Wasylikowa, K. (1997). Flora of the 8000 years old archaeological site E-75-6 at Nabta Playa, Western Desert, southern Egypt. Acta Palaeobotanica, 37(2), 99–205.Google Scholar
  228. Wasylikowa, K. (2005). Analiza pyłkowa w badaniach archeobotanicznych. In M. Lityńska-Zając & K. Wasylikowa (Eds.), Przewodnik do badań archeobotanicznych (Guidebook to archaeobotanical studies, in Polish). (pp 346–371). Vademecum Geobotanicum. Poznań: Sorus.Google Scholar
  229. Wasylikowa, K., & Zemanek, A. (1995). Plant and man in the medieval Cracow. Materiały Archeologiczne, 28, 37–46.Google Scholar
  230. Wasylikowa, K., Carciumaru, M., Hajnalova, E., Hartyanyi, B. P., Pashkevich, G. A., & Yanushevich, Z. V. (1991). East-Central Europe. In W. van Zeist, K. Wasylikowa, & K. E. Behre (Eds.), Progress in old world Palaeoethnobotany (pp. 207–239). Rotterdam: A.A.Balkema.Google Scholar
  231. Wasylikowa, K., Lityńska-Zając, M., & Mamakowa, K. (2005). Paleobotanika czwartorzędu w Polsce w czasie ostatnich 25 lat: główne kierunki badań i osiągnięcia (Quaternary Palaeobotany in Poland in the last 25 years: Main research trends and achievements, in Polish with English summary). Prace Komisji Paleogeografii Czwartorzędu PAU, 23, 33–39.Google Scholar
  232. Wasylikowa, K., Wacnik, A., & Mueller-Bieniek, A. (2009). Badania archeobotaniczne w nawarstwieniach historycznych z terenu Krakowa: metodyka – stan badań - perspektywy. (Archaeobotanical studies within historical sequence layers from Krakow area: Methods – State of investigations – Prospects, in Polish with English summary). Geologia, 35(1), 89–100.Google Scholar
  233. Wieserowa, A. (1967). Wczesnośredniowieczne szczątki zbóż i chwastów z Przemyśla. Folia Quaternaria, 28, 1–16.Google Scholar
  234. Wieserowa, A. (1979). Plant remains from Early and Late Middle Ages found in settlement layers of the Main Market Square in Cracow. Acta Palaeobotanica, 20(2), 137–212.Google Scholar
  235. Wilkinson, K. & Stevens, C. (2008). Environmental archaeology: Approaches, techniques and applications (Revised ed.,). Stroud: Tempus.Google Scholar
  236. Willerding, U. (1979). Paläo-ethnobotanische Untersuchungen über die Entwicklung von Pflanzengesellschaften. In O. Wilmanns & R. Tüxen (Eds.), Werden und Vergehen von Pflanzengesellschaften (pp. 61–109). J. Cramer, Vaduz.Google Scholar
  237. Willerding, U. (1986). Zur Geschichte der Unkräuter Mitteleuropas. Göttinger Schriften zur Vor- und Frühgeschichte, 22, 1–383.Google Scholar
  238. Willerding, U. (1990/1991). Paläo-ethnobotanische Untersuchungen von Pflanzenresten aus dem 1. Jahrtausend v. Chr. von Elephantine. Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts Abteilung Kairo, 46, 263–267.Google Scholar
  239. Wilson, D. G. (1984). The carbonisation of weed seeds and their representation in macrofossil assemblages. In W. van Zeist & W. A. Casparie (Eds.), Plants and ancient man (pp. 201–206). Rotterdam: A.A. Balkema.Google Scholar
  240. Zarzycki, K., Trzcińska-Tacik, H., Różański, W., Szeląg, Z., Wołek, J., & Korzeniak, U. (2002). Ecological indicator of vascular plants of Poland. In Z. Mirek (Ed.), Biodiversity of Poland (Vol. 2, pp. 7–183). Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences.Google Scholar
  241. Zegarski, Z. (1985). Źródła i kształt terapii roślinnej. In A. Paluch (Ed.), Etnobotanika. Materiały I Ogólnopolskiego Seminarium Etnobotanicznego. Wrocław, 9–24.Google Scholar
  242. Zemanek, A. (2012). Wybrane rośliny średniowiecznego Krakowa w polskich zielnikach renesansu (Selected plants of medieval Kraków in the Polish herbals of the Renaissance. In Polish, with English summary). In A. Mueller-Bieniek (Ed.), Rośliny w życiu codziennym mieszkańców średniowiecznego Krakowa (pp. 211–242). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, PAN.Google Scholar
  243. Zemanek, A., & Wasylikowa, K. (1996). Historia botaniki i archeobotanika w poszukiwaniu danych o użytkowaniu roślin w średniowiecznym Krakowie [History of botany and archaeobotany in search of data on the uses of plants in medieval Cracow. In Polish, with English summary]. Analekta, Studia i Materiały z Dziejów Nauki, 1, 123–138.Google Scholar
  244. Zohary, D., Hopf, M., & Weiss, E. (2012). Domestication of plants in the Old World (4th ed.). Oxford: Oxford University Press.CrossRefGoogle Scholar

Copyright information

© Springer International Publishing AG, part of Springer Nature 2018

Authors and Affiliations

  1. 1.The Institute of Archaeology and Ethnology, Polish Academy of SciencesKrakówPoland

Personalised recommendations