Advertisement

The Role of Lakes in Shaping the Runoff of Lakeland Rivers

  • Elżbieta Bajkiewicz-GrabowskaEmail author
  • Włodzimierz Golus
  • Maciej Markowski
  • Monika Kwidzińska
Chapter
Part of the The Handbook of Environmental Chemistry book series (HEC, volume 86)

Abstract

Hydrological functions of lakes in shaping the runoff of rivers that drain them were discussed on the basis of data from the literature. The discussion indicates the role of lakes in initiating river runoff, their role in water storage and runoff equalization of a river flowing through or out of the lake, as well as the role in shaping the runoff capacity of the river: its increase due to underground water drainage by the lake basin or decrease as a result of lake waters supplying the underground water. It was pointed out that there are lakes which regardless of the character of the hydrological year (wet, average, dry) constantly increase the runoff of the river which flows through them by incorporating into it the water which they receive from underground drainage. There are also lakes that constantly feed underground waters with their waters, which reduces the runoff of rivers flowing from them. There is also a group of lakes which, depending on the level of the storage of the basin, conditioned by the water content of the hydrological year, either drain underground waters and increase river runoff or aliment them thus reducing river runoff. The above hydrological functions of lakes were discussed on the example of outflow and flow-through lakes of northern Poland.

Keywords

Geoecosystem of lakeland river Hydrological functions of outflow and flow-through lakes River network of lakelands Runoff of lakeland river 

References

  1. 1.
    Drwal J (1975) Zagadnienie bezodpływowości na obszarach młodoglacjalnych. Zesz Nauk Wydz BiNoZ UG Geografia 3:7–26, GdańskGoogle Scholar
  2. 2.
    Drwal J (1982) Wykształcenie i organizacja sieci hydrograficznej jako podstawa oceny struktury odpływu na terenach młodo glacjalnych. Zesz Nauk Wydz BiNoZ UG Geografia 10:165–170, GdańskGoogle Scholar
  3. 3.
    Drwal J (1985) Jeziora w egzoreicznych systemach pojezierzy młodoglacjalnych. Zesz Nauk Wydz BiNoZ UG Geografia 14:7–15, GdańskGoogle Scholar
  4. 4.
    Drwal J (1990) Zastosowanie analizy sieciowej do określana wskaźnika odpływu w niekontrolowanych hydrometrycznie zlewniach pojezierzy młodo glacjalnych. In: Metody oceny i charakterystyki odpływu wód powierzchniowych i podziemnych w małych zlewniach rolniczych. IMUZ Mat Semin 29:15–21, FalentyGoogle Scholar
  5. 5.
    Bajkiewicz-Grabowska E (2002) Circulation of matter in the river-lake systems (Obieg materii w systemach rzeczno-jeziornych). Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii I Studiów Regionalnych, Warszawa, p 274Google Scholar
  6. 6.
    Bajkiewicz-Grabowska E (2007) Jeziorne ogniwa w sieci hydrograficznej obszarów młodoglacjalnych i ich rola w kształtowaniu odpływu rzeki pojeziernej. In: Michalczyk Z (ed) Obieg wody w środowisku naturalnym i przekształconym. Ser. Badania hydrograficzne w poznawaniu środowiska t.8. UMCS, Lublin, pp 39–46Google Scholar
  7. 7.
    Bajkiewicz-Grabowska E, Golus W (2009) Organizacja sieci hydrograficznej w zlewni pojeziernej przy różnym stanie jej retencji. In: Bogdanowicz R, Fac-Beneda J (eds) Zasoby i ochrona wód. Obieg wody i materii w zlewniach rzecznych. Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk, pp 159–166Google Scholar
  8. 8.
    Fac-Beneda J. (2011) Young-glacial hydrographic system (Młodoglacjalny system hydrograficzny). Wyd. Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk, p 213Google Scholar
  9. 9.
    Bajkiewicz-Grabowska E, Mikulski Z (2006) Hydrologia ogólna. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa, p 339Google Scholar
  10. 10.
    Bajkiewicz-Grabowska E (1982) Wymiana wody w akwenach jeziornych (na przykładzie jeziora Wigry). Prz Geof 3–4:229–240Google Scholar
  11. 11.
    Nowiński K (2009) Rola jezior w transformacji jakości wód systemu Raduni. PhD thesis, Instytut Geografii WOiG UG, Gdańsk, p 237Google Scholar
  12. 12.
    Golus W, Bajkiewicz-Grabowska E (2016) Water circulation in the moraine ponds of northern Poland. Hydrobiologia.  https://doi.org/10.1007/s10750-016-2830-7 CrossRefGoogle Scholar
  13. 13.
    Mapa Podziału Hydrograficznego Polski w skali 1:10000. IMGW-PIB, WarszawaGoogle Scholar
  14. 14.
    Dąbrowski M (2013) Uwarunkowania naturalne i antropogeniczne obiegu wody w Systemie Wielkich Jezior Mazurskich. IMGW PIB, Warszawa, p 251Google Scholar
  15. 15.
    Lange W. (1986) Fizyczno-limnologiczne uwarunkowania tolerancji systemów jeziornych Pomorza. Zesz Nauk UG Rozprawy i Monografie 79:177, GdańskGoogle Scholar
  16. 16.
    Kwidzińska M, Markowski M, Golus W (2015) Wpływ uwarunkowań przyrodniczych na obieg wody i materii biogenicznej w systemie rzeczno-jeziornym Świętej Strugi. In: Absalon D, Matysik M, Ruman M (eds) Nowoczesne metody i rozwiązania w hydrologii i gospodarce wodnej, Komisja Hydrologiczna Polskiego Towarzystwa Geograficznego: Polskie Towarzystwo Geograficzne. Oddział Katowicki, Sosnowiec, pp 259–271Google Scholar
  17. 17.
    Pasławski Z (1975) Typologia hydrologiczna jezior Pojezierza Wielkopolskiego. Prz Geof 20(4):271–280Google Scholar
  18. 18.
    Jańczak J (1991) Fizycznogeograficzna typologia i ocena jezior na przykładzie Pojezierza Wielkopolskiego. Mat Badawcze IMGW Seria Hydrol i Oceanol 15:157Google Scholar
  19. 19.
    Borowiak D (2000) Reżimy wodne i funkcje hydrologiczne jezior Niżu Polskiego. Badania Limnol 2:164, GdańskGoogle Scholar
  20. 20.
    Borowiak D (2017) Zasoby i bilans wodny jezior. In: Jokiel P, Marszelewski W, Pociask-Karteczka J (eds) Hydrologia Polski. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa, pp 229–235Google Scholar
  21. 21.
    Mikulski Z (1998) Gospodarka wodna. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa, p 320Google Scholar
  22. 22.
    Chełmicki W (1999) Degradacja i ochrona wód. Część druga. Zasoby. Wyd. UJ Instytut Gografii, Kraków, p 152Google Scholar
  23. 23.
    Ciepielowski A (1999) Podstawy gospodarowania wodą. Wyd. SGGW, Warszawa, p 326Google Scholar
  24. 24.
    Glazik R (1970) Wody podziemne w dorzeczu Skarlanki i ich stosunek do rynien jeziornych. Dok Geogr IG PAN 1:70Google Scholar
  25. 25.
    Piekarek-Jankowska H (1973) Rola jezior rynnowych w kształtowaniu odpływu wód podziemnych w górnej i środkowej dolinie Rospudy. Z badań hydrogeologicznych w Polsce, vol 3, Wyd. Geol., Warszawa, pp 23–33Google Scholar
  26. 26.
    Poźniak R (1975) Wpływ warunków hydrogeologicznych na wielkość zasilania rzek nizinnych wodami podziemnymi. SGGW – rozprawy habilitacyjne, Warszawa, p 110Google Scholar
  27. 27.
    Pichiewicz S, Wróbel I (1976) Budowa geologiczna i stosunki hydrogeologiczne wybranych jezior województwa zielonogórskiego. In: Jeziora Ziemi Lubuskiej, ich wykorzystanie i ochrona przed zanieczyszczeniem. Mat Konf Łagów – Zielona GóraGoogle Scholar
  28. 28.
    Nowakowski CZ (1977) Charakterystyka wydajności źródeł strefy czołowo morenowej Pojezierza Suwalskiego. Biul Geol:21Google Scholar
  29. 29.
    Nowakowski CZ, Smoleński A, Soszka H (1996) Wody podziemne i ich udział w zasilaniu i transporcie materii do jeziora. In: Hillbricht-Ilkowska A, Wiśniewski RJ (eds) Funkcjonowanie systemów rzeczno-jeziornych w krajobrazie pojeziernym: rzeka Krutynia (pojezierze Mazurskie). Zesz. Nauk. PAN “Człowiek i Środowisko”, vol 13, Oficyna Wydawnicza, Instytut Ekologii PAN, pp 71–96Google Scholar
  30. 30.
    Michalska M, Michalski T (1977) Perspektywy magazynowania wód powierzchniowych w strefie czołowomorenowej ostatniego zlodowacenia. Mat Konf Nauk Wydz Inż Lądowej PW, WarszawaGoogle Scholar
  31. 31.
    Michalska M, Michalski T (1980) Stosunki hydrogeologiczne piętrzenia wód na Pojezierzu Pomorskim. In: Stosunki wodne w zlewniach rzek Przymorza i dorzecza dolnej Wisły ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki wodnej jezior. Mat Sesji Nauk-Tech, IMGW, PoznańGoogle Scholar
  32. 32.
    Jankowska H (1985) Znaczenie jezior w kształtowaniu się odpływu podziemnego w dorzeczu górnej Raduni. Zesz Nauk Wydz BGiO UG Geografia 14:57–68Google Scholar
  33. 33.
    Okulanis E (1981) Studium limnologiczne jezior raduńsko-ostrzyckich. Ossolineum-GTN, Gdańsk, p 108Google Scholar
  34. 34.
    Okulanis E (1982) Rola jezior w kształtowaniu powierzchniowych zasobów wodnych Pojezierza Kaszubskiego. Zesz Nauk UG Rozpr Monogr 37:233Google Scholar
  35. 35.
    Okulanis E (1985) Rola jezior w kształtowaniu stosunków hydrologicznych w wybranych zlewniach rzek Pojezierza Kaszubskiego. Zesz Nauk Wydz BGiO UG Geografia 14:31–44Google Scholar
  36. 36.
    Bajkiewicz-Grabowska E (1985) Factors affecting nutrients budget in lakes of the r. Jorka watershed (Masurian Lakeland, Poland). II. Hydrological budget of lakes in 1978 and 1979. Ekol Pol 33:2Google Scholar
  37. 37.
    Bajkiewicz-Grabowska E (2008) Obieg wody w systemie Wielkich Jezior Mazurskich. In: Jasser I, Robak S, Zdanowski B (eds) Ochrona i rekultywacja wód Wielkich Jezior Mazurskich narzędziem rozwoju naukowego, gospodarczego, społecznego i kulturowego regionu. Wyd. IRS, Olsztyn, pp 19–29Google Scholar
  38. 38.
    Mitręga J, Paczyński B, Płochniewski Z (1993) Wody podziemne Suwalszczyzny. Prz Geolog 41(8):569–571Google Scholar
  39. 39.
    Mitręga J, Pachla JP (1984) Hydrochemical budgeting in studiem of groundwater renevability in areas of glacial formation systems. International symposium IHP-UNESCO, Uppsala, pp 331–341Google Scholar
  40. 40.
    Kostrzewski A (1986) Zastosowanie teorii funkcjonowania geoekosystemu do badań współczesnych środowisk morfogenetycznych obszarów nizinnych Polski Północno – Zachodniej, Sprawozdania PTPN, 103 za 1984:26–28Google Scholar
  41. 41.
    Kostrzewski A (red.) (1995) Zintegrowany Monitoring Środowiska Przyrodniczego w Polsce. Propozycje programowe, Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa, p 164Google Scholar

Copyright information

© Springer Nature Switzerland AG 2020

Authors and Affiliations

  • Elżbieta Bajkiewicz-Grabowska
    • 1
    Email author
  • Włodzimierz Golus
    • 1
  • Maciej Markowski
    • 1
  • Monika Kwidzińska
    • 1
  1. 1.Department of Limnology, Institute of GeographyUniversity of GdańskGdańskPoland

Personalised recommendations