Advertisement

Occurrence, Genetic Types, and Evolution of Lake Basins in Poland

  • Adam ChoińskiEmail author
  • Mariusz Ptak
Chapter
Part of the The Handbook of Environmental Chemistry book series (HEC, volume 86)

Abstract

The territory of Poland includes more than 7,000 lakes (1 ha or larger) with a total surface area of 281,377.0 ha, translating into the lake density index of 0.90%. The territory of Poland is evidently divided into the northern part, including 95% of all lakes, and the southern part poor in lakes. The situation is related to the last Scandinavian glaciation. Due to this, in terms of genesis of basins, the majority of lakes are of postglacial character, where the occurrence and course of channel lakes is an indicator of the maximum range of the ice sheet. Lakes fulfil a number of important functions in the environment. The functions refer among others to the conditions of water circulation (suppressing extreme situations, both floods and draughts), affect the biodiversity, shape climatic conditions, and are of key importance for the development and functioning of many branches of the economy (agriculture, energy engineering, tourism), etc. Both environmental and anthropogenic effects resulting from the occurrence of lakes can soon be lost as a result of the progressing process of their disappearance. The situation is determined by the natural process of evolution, accelerated by human activity related to the regulation of water relations, and an increase in productivity of agriculture, and consequently an increase in supply of nitrogen and phosphorus compounds to water. It is estimated that from the moment of development of lakes until today, approximately 60% of the surface area of lakes disappeared.

Keywords

Decline of lakes Evolution Lakes Morphometry 

References

  1. 1.
    Bajkiewicz-Grabowska E, Hillbricht-Ilkowska A, Kajak Z, Kufel L (1989) Metodyka oceny odporności i obciążenia jezior, stanu eutrofizacji i czystości ich wód oraz wpływu zlewni. In: Hillbricht-Ilkowska A (eds) Jeziora Mazurskiego Parku Krajobrazowego, Stan eutrofizacji, kierunki ochrony. Zeszyty Naukowe PAN, KN przy Prezydium PAN “Człowiek i Środowisko”, vol 1, pp 163–190Google Scholar
  2. 2.
    Pociask-Karteczka J (eds) (2003) Zlewnia, właściwości i procesy. KrakówGoogle Scholar
  3. 3.
    Choiński A (1991) Katalog jezior Polski. Część pierwsza: Pojezierze Pomorskie. Wyd. Nauk. UAM, PoznańGoogle Scholar
  4. 4.
    Choiński A (1991) Katalog jezior Polski. Część druga: Pojezierze Mazurskie. Wyd. Nauk. UAM, PoznańGoogle Scholar
  5. 5.
    Choiński A (1992) Katalog jezior Polski. Część trzecia: Pojezierze Wielkopolsko-Kujawskie i jeziora na południe od linii zasięgu zlodowacenia bałtyckiego. Fundacja “Warta”. PoznańGoogle Scholar
  6. 6.
    Majdanowski S (1954) Katalog jezior Polski, WarszawaGoogle Scholar
  7. 7.
    Bajerlein J (1929) Geneza jezior Sierakowskich. Bad Geogr nad Polską Płn-Zach z. 4–5, PoznańGoogle Scholar
  8. 8.
    Żynda S (1961) Morfologia południowo-zachodniej części Wysoczyzny Lubuskiej. (streszczenia referatów i przewodnik wycieczkowy Zjazdu Regionalnego PTG), PoznańGoogle Scholar
  9. 9.
    Krygowski B et al (1953) Mapa morfologiczna Niziny Wielkopolsko-Kujawskiej (maszynopis). IG UAM, PoznańGoogle Scholar
  10. 10.
    Kondracki J (1981) Geografia fizyczna Polski. PWN, WarszawaGoogle Scholar
  11. 11.
    Wilgat T (1953) Jeziora Łęczyńsko-Włodawskie. Annales UMCS, vol 8, LublinGoogle Scholar
  12. 12.
    Kostrowicki J (1968) Środowisko geograficzne Polski. PWN, WarszawaGoogle Scholar
  13. 13.
    Borowiak D (1993) Pochodzenie i morfologia niecek jeziornych. In: Lange W (eds) Metody badań fizycznolomnologicznych. UG GdańskGoogle Scholar
  14. 14.
    Pietkiewicz S (1958) Wody kuli ziemskiej. PWN, WarszawaGoogle Scholar
  15. 15.
    Augustowski B (1972) Niziny nadmorskie (Pobrzeże Bałtyckie). In: Geomorfologia Polski, t. 2, PWN, WarszawaGoogle Scholar
  16. 16.
    Łomniewski K (1958) Zalew Wiślany. Prace Geogr., vol 15, Inst. Geogr., PAN, WarszawaGoogle Scholar
  17. 17.
    Bartkowski T (1965) Rzeźba, budowa geologiczna, geomorfologia i stosunki wodne. Województwo Koszalińskie, Monografia geograficzno-gospodarcza, Inst. Zach., PoznańGoogle Scholar
  18. 18.
    Choiński A, Skowron R (1999) Jezioro Tobellus przykładem nowego typu genetycznego misy jeziornej. Acta Univ Nicolai Copernici z. 103Google Scholar
  19. 19.
    Choiński A (2007) Limnologia fizyczna Polski. Wyd. Nauk. UAM, PoznańGoogle Scholar
  20. 20.
    Rutkowski J, Król K, Krzysztofiak L (2001) Jezioro Pietronajć w Wigierskim Parku Narodowym – geneza i stan obecny. Chrońmy Przyrodę Ojczystą R LVII(57):z. 2Google Scholar
  21. 21.
    Choiński A, Strzelczak A (2011) Bathymetric measurements of Morskie Oko Lake. Limnol Rev 11(2)CrossRefGoogle Scholar
  22. 22.
    Plany Batymetryczne (1960–1988) Inst. Rybactwa Śródlądowego, OlsztynGoogle Scholar
  23. 23.
    Sawicki L (1929) Atlas jezior tatrzańskich. PAU, Prace kom Geogr T. XXIIGoogle Scholar
  24. 24.
    Choiński A, Ptak M (2016) Batymetria jezior meteorytowych w rezerwacie “Meteoryt Morasko”. Acta Socetatis Metheoriticae Polnorum 25–31Google Scholar
  25. 25.
    Choiński A (2017) Changes in morphometrics of the coastal lakes. In: Obolewski K, Astel A, Kujawa R (eds) The Hydroecological Determinants of Functioning of Southern Baltic Coastal Lakes. PWN, WarszawaGoogle Scholar
  26. 26.
    Mrula A (1981) Charakterystyka i możliwości eksploatacyjne gminy Dziwnów. In: Gmina Dziwnów. Monogr. Geogr. Stud. Koło Naukowe Geogr. im. S. Pawłowskiego, UAM, PoznańGoogle Scholar
  27. 27.
    Choiński A (2009) Changes in the area of lakes from the Obra River drainage basin taking place from the beginning of the 19th century. Limnol Rev 9(4):159–164Google Scholar
  28. 28.
    Kalinowska K (1961) Disappearance of the Post-glaci.al Lakes on the Territory of Poland. Przegl Geogr 33(3):511–518Google Scholar
  29. 29.
    Choiński A (2006) Katalog jezior Polski. Wyd. Nauk. UAM, PoznańGoogle Scholar
  30. 30.
    Choiński A (2017) Geneza i rozmieszczenie jezior. In: Jokiel P, Marszelewski W, Pociask-Karteczka J (eds) Hydrologia Polski. PWN, Warszawa, pp 223–229Google Scholar
  31. 31.
    Marsz A (1971) Zmiany linii brzegowej jeziora Komorze. Bad. Fizjogr. nad Polską Zach., t. 24Google Scholar
  32. 32.
    Kaniecki A (1991) Zmiany stosunków wodnych w rejonie Konina, związane z działalnością kopalnictwa odkrywkowego. In: Stankowski W (eds) Przemiany środowiska geograficznego obszaru Konin-Turek. IBCz UAM, PoznańGoogle Scholar
  33. 33.
    Wieczorek J, Choiński A, Ptak M (2017) Effect of human pressure on changes in the range of Wielimie Lake (Pomeranian Lakeland). Z badań nad wpływem antropopresji na środowisko 18:48–55Google Scholar
  34. 34.
    Ptak M, Choiński A, Strzelczak A, Targosz A (2013) Disappearance of Lake Jelenino since the end of the XVIII century as an effect of anthropogenic transformations of the natural environment. Pol J Environ Stud 22(1):191–196Google Scholar
  35. 35.
    Rocznik Statystyczny (1959, 2016) GUS, WarszawaGoogle Scholar
  36. 36.
    Ptak M (2013) Historical medium-scale maps as a source of information on the overgrowing of lakes. Limnol Rev 13(3):155–162CrossRefGoogle Scholar
  37. 37.
    Choiński A, Ławniczak A, Ptak M (2016) Changes in water resources of Polish lakes as influenced by natural and anthropogenic factors. Pol J Environ Stud 25(5):1883–1890CrossRefGoogle Scholar
  38. 38.
    Choiński A, Ptak M (2009) Lake infill as the main factor leading to Lake’s disappearance. Pol J Environ Stud 18(3):347–352Google Scholar
  39. 39.
    Ławniczak AE, Choiński A, Kurzyca I (2011) Dynamics of lake morphometry and bathymetry in various hydrological conditions. Pol J Environ Stud 20(4):931–940Google Scholar
  40. 40.
    Ptak M (2013) Lake evolution in the Żnin region in the years 1912-1960 (Central Poland). Quaestiones Geographicae 32(1):21–26CrossRefGoogle Scholar

Copyright information

© Springer Nature Switzerland AG 2020

Authors and Affiliations

  1. 1.Department of Hydrology and Water ManagementAdam Mickiewicz UniversityPoznańPoland

Personalised recommendations