Advertisement

Geoecosystems of Polish Lakes

  • Elżbieta Bajkiewicz-GrabowskaEmail author
Chapter
Part of the The Handbook of Environmental Chemistry book series (HEC, volume 86)

Abstract

This chapter contains an analysis of the geoecosystem types of 388 lakes of northern Poland determined by the method elaborated by E. Bajkiewicz-Grabowska, on the basis of data from the literature. The concept of lake geoecosystem is understood as a natural landscape system, composed of a lake with its catchment. The type of geoecosystem determines the rate of natural eutrophication of the reservoir’s water, and the rate is usually strongly modified by human activity. The method used to determine the geoecosystem type of a lake involves two elements: (1) the catchment as a supplier of matter to the lake and (2) the lake as a recipient of matter. Therefore, it considers the relationship between the lake and its alimentation area. It can therefore be used in different types of natural landscapes, and its core is the determination of (a) the vulnerability of the catchment to supplying matter into the lake, based on the properties of the physico-geographical environment of the catchment, and (b) lake resistance to the catchment impact determined on the basis of the limnological features of the lake. The combination of these two characteristics allows to distinguish four lake geoecosystem types with a specific natural eutrophication rate. It was shown that the majority (39%) of the analysed lakes have a geoecosystem of type 4 (low lake resistance to external pressure and high catchment vulnerability to supplying matter into the lake). The smallest group (18%) is composed of lakes representing geoecosystem of type 1, i.e. those characterized by low activity of the catchment in the supply of areal loads, as well as high lake resistance to external impact. The remaining lakes are characterized by a moderate eutrophication rate (geoecosystem of types 2 and 3).

Keywords

Eutrophication Geoecosystem types of Polish lakes Lake geoecosystem “Natural” indices of environmental pressure and lake resistance 

References

  1. 1.
    Lange W (1986) Fizycznolimnologiczne uwarunkowania tolerancji systemów jeziornych Pomorza. Zesz Nauk UG Rozpr i Mon. 79:177Google Scholar
  2. 2.
    Lange W, Maślanka W (2005) Natural and anthropogenic conditions of Pomorze selected lakes present transformations. In: Gołębiewski R (ed) Peribalticum. Z problematyki Pobrzeża i Pojezierzy Bałtyckich, vol IX, GTN Wydz. V Nauk o Ziemi, Gdańsk, pp 113–138Google Scholar
  3. 3.
    Kostrzewski A (1993) Geoekosystem obszarów nizinnych. Koncepcja metodologiczna. (The geoecosystem of lowlands areas a methodological conception). In: Kostrzewski A (ed) Geoekosystem obszarów nizinnych. Polska Akademia Nauk, Kom. Nauk. Prez. PAN “Człowiek i Środowisko”, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław, pp 11–17Google Scholar
  4. 4.
    Kostrzewski A (ed) (1991) Koncepcja programu: Monitoring obiegu materii, kompleksowy monitoring środowiska przyrodniczego w podstawowych typach geoekosystemów Polski (The concept of the program: Monitoring of the matter circulation, a comprehensive monitoring of the environment in the basic types of geoecosystems in Poland). Komitet Naukowy przy Prezydium PAN “Człowiek i Środowisko”, PoznańGoogle Scholar
  5. 5.
    Bajkiewicz-Grabowska E (2008) Lake geoecosystem as an indicator of the rate of natural eutrophication of water reservoirs. Limnol Rev 8:1–2Google Scholar
  6. 6.
    Bajkiewicz-Grabowska E (1981) The influence of the physical geographic environment on the biogenous matter delivery to the Lake. J Hydrol Sci 8(1–2):63–73Google Scholar
  7. 7.
    Bajkiewicz-Grabowska E (1983) Ecological characteristics of lakes in North-Eastern Poland versus their trophic gradient. II. Lake catchment areas – phusico-geographical environment description of the region and 43 lakes. Ekol Pol 31(2):257–286Google Scholar
  8. 8.
    Bajkiewicz-Grabowska E (1985) Struktura fizycznogeograficzna zlewni jako podstawa oceny dostawy materii biogennej do jezior (Effect of the physical geographic environment on the biogenous matter delivery to the lakes). Prace i Studia Geogr 7:65–89Google Scholar
  9. 9.
    Bajkiewicz-Grabowska E (1987) Evaluation of natural susceptibility Shallow lakes to degradation. GeoJournal 14:3CrossRefGoogle Scholar
  10. 10.
    Bajkiewicz-Grabowska E (2010) Assessment of the ecological state of lakes as proposed by the Polish Limnological Society. Limnol Rev (3–4):105–116CrossRefGoogle Scholar
  11. 11.
    Bajkiewicz-Grabowska E (2002) Obieg materii w systemach rzeczno-jeziornych (Circulation of matter in the river-lake systems). Wyd. UW, Warszawa, p 274Google Scholar
  12. 12.
    Markowski M, Kwidzińska M (2015) Types of geoecosystems of the lobelia lakes of the Tricity area. Quaestiones Geographicae 34(1):15–25. Bogucki Wydawnictwo Naukowe, PoznańCrossRefGoogle Scholar
  13. 13.
    Bajkiewicz-Grabowska E, Magnuszewski A (2012) Przewodnik do ćwiczeń z hydrologii ogólnej. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa, p 196Google Scholar
  14. 14.
    Kajak Z (1998) Hydrobiologia – Limnologia. Ekosystemy wód śródlądowych. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa, p 355Google Scholar
  15. 15.
    Sylwester H, Hitchins M, Gould L, Hall MW (1974) A quantitative classification of Maine Lakes. The Environmental Studies Center, University of Maine, OrnoGoogle Scholar
  16. 16.
    Vollenweider (1968) Scientific fundament of the eutrophication of lakes and flowing waters with particular reference to nitrogen and phosphorus as factors in eutrophication. DAS/CSIO/68.27. OECD, Paris, p 192Google Scholar
  17. 17.
    Bajkiewicz-Grabowska E (1990) Stopień naturalnej podatności jezior na eutrofizację na przykładzie wybranych jezior Polski. Gosp Wodna 12:279–289Google Scholar
  18. 18.
    Bajkiewicz-Grabowska E, Hilbricht-Ilkowska A, Zdanowski B (1992) Ocena podatności na degradację, stan czystości wód i tempa eutrofizacji jezior. In: Zdanowski B (red.) Jeziora Wigierskiego Parku Narodowego. Stan eutrofizacji i kierunki ochrony. Zesz. Nauk. “Człowiek i Środowisko”, vol 3, pp 163–190Google Scholar
  19. 19.
    Bajkiewicz-Grabowska E, Malczyk M (1993) Stan ekologiczny wybranych jezior obszaru pojezierzy. In: Dynowska I (ed) Przemiany stosunków wodnych w Polsce w wyniku procesów naturalnych o antropogenicznych. Kraków, pp 137–147Google Scholar
  20. 20.
    Bajkiewicz-Grabowska E (1994) Waloryzacja zlewni jezior Suwalskiego Parku Krajobrazowego i ich naturalnej podatności na degradację. In: Hillbricht-Ilkowska A, Wiśniewski RJ (eds) Jeziora Suwalskiego Parku Krajobrazowego. Związki z krajobrazem, stan eutrofizacji i kierunki ochrony. Zesz. Naukowe Kom. “Człowiek i Środowisko”, vol 7, Ossolineum, pp 47–54Google Scholar
  21. 21.
    Bajkiewicz-Grabowska E (1999) Struktura fizycznogeograficzna układu krajobrazowego zlewnia-jezioro i jej wpływ na tempo naturalnej eutrofizacji jezior. In: Funkcjonowanie i ochrona ekosystemów wodnych na obszarach chronionych. Wyd. IRŚ, Olsztyn, pp 77–86Google Scholar
  22. 22.
    Bajkiewicz-Grabowska E, Nosal K (1999) Zastosowanie geograficznego systemu informacji (GIS) w ocenie tempa naturalnej eutrofizacji jezior Wigierskiego Parku Nardowego. Funkcjonowanie i ochrona ekosystemów wodnych na obszarach chronionych. Wyd. IRS, Olsztyn, pp 203–230Google Scholar
  23. 23.
    Bajkiewicz-Grabowska E (2004) Podatność jezior na eutrofizację. In: Zdanowski B, Hutorowicz A, Białokoz W (eds) Ekosystemy wodne Parku Narodowego “Bory Tucholskie”, vol 17, Wyd. IRS Olsztyn, p 32Google Scholar
  24. 24.
    Bajkiewicz-Grabowska E (2007) Zróżnicowanie geoekosystemów jeziornych ze względu na tempo naturalnej eutrofizacji. (Diversity of lake geoecosystems in terms of natural eutrophicaton rate). In: Borowiak D (ed) Jeziora Kaszubskiego Parku Krajobrazowego. Badania Limnologiczne, vol 5, Katedra Limnologii UG, Gdańsk, pp 279–292Google Scholar
  25. 25.
    Bajkiewicz-Grabowska E (2008) Ocena tempa naturalnej eutrofizacji jeziora Hańcza. In: Kozłowski J, Poczyczyński P, Zdanowski B (eds) Środowisko i ichtiofauna jeziora Hańcza. Wyd. IRŚ, Olsztyn, pp 37–42Google Scholar
  26. 26.
    Bajkiewicz-Grabowska E (2008) Ocena zlewni górnego Ełku (Łaźnej Strugi) i podatność jezior na degradację. In: Białokoz W, Chybowski Ł (eds) Jeziora Puszczy Boreckiej – stan ekosystemów i kierunki ochrony. Wyd. IRŚ, Olsztyn, pp 19–28Google Scholar
  27. 27.
    Bajkiewicz-Grabowska E (2010) Czyste jeziora Pomorza – Diagnoza. Badania Limnologiczne, vol 7. Katedra Limnologii Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk, p 74Google Scholar
  28. 28.
    Bajkiewicz-Grabowska E, Markowski M (2016) Geoekosystemy jezior Parku Narodowego “Bory Tucholskie” i stan ich zagrożenia. In: Choiński A, Kochanowska M, Marszelewski W (eds) Przyroda abiotyczna Parku Narodowego “Bory Tucholskie”. Bogucki Wyd. Nauk, Poznań, pp 345–359Google Scholar

Copyright information

© Springer Nature Switzerland AG 2020

Authors and Affiliations

  1. 1.Department of Limnology, Institute of GeographyUniversity of GdańskGdańskPoland

Personalised recommendations