Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen

, Volume 96, Issue 1, pp 32–36 | Cite as

Diversiteit in internetgebruik door Nederlandse ouderen

Een latente klasseanalyse
  • Leonieke C. van Boekel
  • Sebastiaan T. M. Peek
  • Katrien G. Luijkx
Wetenschappelijk artikel

Samenvatting

Doelstelling: In Nederland maken steeds meer ouderen gebruik van internet. Eerder onderzoek richt zich vooral op de vraag waarom de ene oudere wel online gaat en de andere niet. Er is echter weinig onderzoek gedaan naar de doelen waarvoor ouderen internet gebruiken. Dit artikel wil het inzicht in de activiteiten van internettende ouderen vergroten: hoe divers is hun internetgebruik, en zijn er verschillende subgroepen van ouderen te onderscheiden?

Methoden: We hebben data gebruikt van het Longitudinal Internet Studies for the Social Sciences-panel, een representatief internetpanel van de Nederlandse bevolking. Respondenten van 65 jaar en ouder die internet gebruiken (n = 1.418) werden geselecteerd. Vervolgens is een latente klasseanalyse uitgevoerd op basis van de activiteiten waarvoor ouderen internet gebruiken.

Resultaten: In de groep ouderen die internet gebruikten onderscheiden we vier clusters. Allereerst de cluster van ‘praktische gebruikers’, ouderen die internet voornamelijk gebruikten voor praktische en financiële doelen, zoals het opzoeken van informatie, vergelijken van producten en internetbankieren. Tot cluster 2 behoren ‘minimale gebruikers’, die de minste tijd spendeerden op internet, internet voor slechts weinig doeleinden gebruikten en gemiddeld ouder waren (>73 jaar). Cluster 3 betreft de ‘maximale gebruikers’, die internet gebruikten voor verscheidene activiteiten, veel tijd aan internet besteedden en relatief jonger waren (<70 jaar). Tot slot cluster 4, de ‘sociale gebruikers’, die internet vooral gebruikten voor amusement en sociale activiteiten, zoals gamen en het bezoeken van socialenetwerksites. De clusters verschillen significant in leeftijd, in tijd die de ouderen op internet doorbrachten en de frequentie waarmee ouderen apps downloadden. De minimale gebruikers scoorden iets lager op psychisch welbevinden, iADL en ervaren gezondheid vergeleken met de praktische en maximale gebruikers.

Conclusie: Ouderen die internet gebruiken vormen een diverse groep. Het voldoet daarom niet om louter onderscheid te maken tussen ouderen die internet wel gebruiken en ouderen die dat niet doen. De clusters die we onderscheiden kunnen gebruikt worden bij het ontwikkelen en implementeren van e‑health-interventies bij ouderen.

Trefwoorden

internetgebruik ouderen clusteranalyse gezondheid 

Diversity in older adults’ use of the internet

A latent class analysis

Abstract

Objective: Research on older adults’ use of the Internet has merely focused on users versus non-users. The aim of this study is to describe the heterogeneity in the activities for which older adults use Internet.

Methods: We used data of a national representative Internet panel in the Netherlands. Respondents aged 65 years and older and using the Internet were selected (n = 1.418). We conducted a latent class analysis based upon Internet activities that respondents reported to spend time on.

Results: Four clusters were distinguished. Cluster 1 are ‘practical users’; these older adults mainly used internet for practical and financial purposes, such as searching for information, comparing products, and banking. Cluster 2 are the ‘minimizers’. These older adults reported the lowest frequency on most internet activities, were older (>73 years old) and spent the shortest time on internet. Cluster 3 are the ‘maximizers’: they used internet for various activities, spent the most time on internet and were relatively younger (<70 years old). Older adults in cluster 4, the ‘social users’, mainly used internet for social and leisure related activities, such as gaming and visiting social network sites. The identified clusters differ significantly in age, time spent on internet, and frequency of downloading apps. The minimizers scored significantly lower on psychological well-being, iADL and experienced health compared with the practical users and maximizers.

Conclusion: Older adults are a diverse group with regard to their activities on internet. This underlines the importance to look beyond use versus non-use when studying older adult’s internet use. The clusters we identified in this study can help tailor the development and deployment of eHealth interventions among older adults.

Keywords

use of the Internet older adults cluster analysis health 

Notes

Dankbetuiging

We hebben gebruikgemaakt van de LISS-data die verzameld zijn door CentERdata (Tilburg University) in het kader van het MESS-project, gesubsidieerd door NWO. We danken Jordan Bronner voor zijn hulp bij het bewerken van de tekst voor dit artikel.

Literatuur

  1. 1.
    Centraal Bureau voor de Statistiek. ICT-gebruik van huishoudens en personen (ICT). Den Haag, Heerlen: Centraal Bureau voor de Statistiek; 2016.Google Scholar
  2. 2.
  3. 3.
    Melrose RJ, Brommelhoff JA, Narvaez T, et al. The use of information and communication technology when completing instrumental activities of daily living. Comput Human Behav. 2016;63:471–9.CrossRefGoogle Scholar
  4. 4.
    Cotten SR, Anderson WA, McCullough BM. Impact of internet use on loneliness and contact with others among older adults: cross-sectional analysis. J Med Internet Res. 2013;15(2):e39.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  5. 5.
    Dijk JAGM van. The deepening divide. Inequality in the information society. London: SAGE; 2005.Google Scholar
  6. 6.
    Kuttan A, Peters L. From digital divide to digital opportunity. Lanham: Scarecrow Press; 2003.Google Scholar
  7. 7.
    Dijk JAGM van. De digitale kloof wordt dieper. Van ongelijkheid in bezit naar ongelijkheid in vaardigheden en gebruik van ICT. Den Haag, Amsterdam: SQM en Infodrome @ United Knowledge; 2003.Google Scholar
  8. 8.
    Hargittai E, Hinnant A. Digital inequality – differences in young adults’ use of the Internet. Communic Res. 2008;35(5):602–21.CrossRefGoogle Scholar
  9. 9.
    Deursen AJAM van, Dijk JAGM van. The digital divide shifts to differences in usage. New Media Soc. 2013;16(3):507–26.CrossRefGoogle Scholar
  10. 10.
    Bonfadelli H. The Internet and knowledge gaps – a theoretical and empirical investigation. Eur J Commun. 2002;17(1):65–84.CrossRefGoogle Scholar
  11. 11.
    Deursen AJAM van, Helsper EJ. The third-level digital divide: who benefits most from being online? In: Communication and information technologies annual: digital distinctions and inequalities studies media communications. 10e druk. 2015. pag. 29–53.CrossRefGoogle Scholar
  12. 12.
    Boekel LC van, Peek ST, Luijkx KG. Diversity in older adults’ use of the internet: identifying subgroups through latent class analysis. J Med Internet Res. 2017;19(5):e180.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  13. 13.
    Gatto SL, Tak SH. Computer, internet, and e‑mail use among older adults: benefits and barriers. Educ Gerontol. 2008;34(9):800–11.CrossRefGoogle Scholar
  14. 14.
    Peek STM, Luijkx KG, Aarts S, et al. Use one, use all? Selective use of apps by seniors. Gerontechnology. 2016;15(suppl):54s.Google Scholar
  15. 15.
    Luijkx K, Peek S, Wouters E. ‘Grandma, you should do it – it’s cool’ Older adults and the role of family members in their acceptance of technology. Int J Environ Res Public Health. 2015;12(12):15470–85.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  16. 16.
    Lee C, Coughlin JF. PERSPECTIVE: older adults’ adoption of technology: an integrated approach to identifying determinants and barriers. J Prod Innov Manage. 2015;32(5):747–59.CrossRefGoogle Scholar
  17. 17.
    Krijgsman J, Swinkels I, Lettow B van, et al. Meer dan techniek: E‑health monitor. Den Haag, Utrecht: Nictiz en Nivel; 2016.Google Scholar
  18. 18.
    Peeters JM, Krijgsman JW, Brabers AE, et al. Use and uptake of ehealth in general practice: a cross-sectional survey and focus group study among health care users and general practitioners. JMIR Med Inform. 2016;4(2):e11.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  19. 19.
    Vilans. Start initiatief: ‘Oh is dat eHealth!’. 2016. http://www.vilans.nl/nieuwsoverzicht-campagne-oh-is-dat-ehealth.html. Geraadpleegd op: 13 okt 2017.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2017

Authors and Affiliations

  • Leonieke C. van Boekel
    • 1
  • Sebastiaan T. M. Peek
    • 1
  • Katrien G. Luijkx
    • 1
  1. 1.Tranzo, Tilburg School of Social and Behavioral SciencesTilburg UniversityTilburgNederland

Personalised recommendations