Tijdschrift voor praktijkondersteuning

, Volume 12, Issue 2, pp 27–27 | Cite as

Provoceren

  • Floris Nagtegaal
Floris column
  • 175 Downloads

Samenvatting

Ukent ze wel, mensen die ervan houden te provoceren. Ik zie er elke dag minimaal één, ten minste als ik in de spiegel kijk. Maar wat zijn dat voor types, die graag provoceren? En waarom doen ze dat?

Ukent ze wel, mensen die ervan houden te provoceren. Ik zie er elke dag minimaal één, ten minste als ik in de spiegel kijk. Maar wat zijn dat voor types, die graag provoceren? En waarom doen ze dat?

Eerst maar even het woord, provoceren. Klinkt een beetje sjiek, maar voor de meeste mensen heeft het toch wat negatiefs. De betekenis is ‘opzettelijk iets doen of zeggen omdat je een reactie wilt uitlokken’. Nu maak ik me wat zorgen, want dat betekent dat ik de hele dag provoceer. Ik probeer namelijk altijd een reactie uit te lokken, een antwoord op een vraag is immers ook een reactie. En als ik ’s avonds tegen mijn zoon zeg ‘ik zou wel koffie lusten’ probeer ik zeker de reactie uit te lokken dat hij koffie gaat zetten. Met succes overigens. Toch voelt het voor mij niet als een provocatie.

Andere betekenissen van provoceren zijn uitdagen, ophitsen en tarten. Het Engelse provocation betekent aanzetten tot een strafbaar feit. Nu komen we meer in de buurt. Wellicht vond je mijn koffievoorbeeld al op het randje, maar je zult met me eens zijn dat als ik zeg ‘ik heb nogal een droge bek’ ik zeker aan het provoceren ben. Voor mij is de scheidslijn tussen wel of niet provoceren een lastige: ik snap hem wel, voel hem ook maar soms ook niet. Nu moet ik erbij zeggen dat ik erg van provoceren houd, ik ben een provocateur, alleen al omdat het zo’n mooi woord is.

Waarom provoceer ik? Wel, ik houd van mensen, contact en energie. Provocaties geven smaak aan het bestaan. Meestal gaat het ook goed en lokt het inderdaad een reactie uit die vervolgens leidt tot een goed gesprek. Daarom provoceer ik.

‘Provoceren gaat om uitlokken, niet om kwetsen’

De dikke man tegenover me vertelde vol trots dat hij elke avond 20 minuten op de loopband stond. Gezien de discrepantie tussen zijn verhaal en zijn voorkomen zei ik ‘En zet u hem dan ook weleens aan?’ Hij keek me uitgedaagd aan (provocatie succesvol) en begon vervolgens oprecht te praten over zijn strijd tegen de kilo’s. Prachtig gesprek.

De therapieontrouwe diabeet die begon over erectiestoornissen kreeg van mij de opmerking dat met een erectie de deksel niet op de kist past als hij overlijdt. Wat volgde was een mooi gesprek over wat belangrijk is in het leven.

Tegen mijn collega zei ik dat ze van poken hield. Dat werd niet gewaardeerd. Het heeft even geduurd voor ik dat snapte. Mijn intentie was immers niets anders dan een reactie uitlokken, een gesprek op gang brengen. Zij voelde zich gekwetst.

Provoceren gaat om uitlokken, niet om kwetsen. Een lastige grens. Mensen die moeite hebben met provocaties zullen snel denken dat het er om gaat iemand te kwetsen. Mensen die graag provoceren zullen makkelijk denken dat het nooit kwetsend maar altijd uitdagend is. Provocateurs die geprovoceerd worden schieten in boosheid of verdediging.

Provoceren kun je leren, om te doen, te beheersen of bewuster te gebruiken. Een mooie uitdaging.

Voelt u zich op enige wijze door deze column geraakt? Dan bent u bewust geprovoceerd, of heb ik nog wat te leren? Zegt u het maar.

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2017

Authors and Affiliations

  • Floris Nagtegaal
    • 1
  1. 1.

Personalised recommendations