Neuropraxis

pp 1–7 | Cite as

Het bepalen van rijgeschiktheid bij dementie zonder rijtest op de weg

  • Dafne Piersma
  • Anselm B. M. Fuermaier
  • Dick de Waard
  • Ragnhild J. Davidse
  • Jolieke de Groot
  • Michelle J. A. Doumen
  • Ruud A. Bredewoud
  • René Claesen
  • Afina W. Lemstra
  • Annemiek Vermeeren
  • Rudolf Ponds
  • Frans Verhey
  • Peter P. De Deyn
  • Oliver Tucha
  • Wiebo H. Brouwer
Artikel
  • 4 Downloads

Samenvatting

Als automobilisten dementie krijgen, rijst de vraag of zij nog rijgeschikt zijn. Dit dient per patiënt onderzocht te worden met een rijtest van het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR). De stap van de dementiediagnose naar de rijtest op de weg is echter groot, daarom is er recentelijk een klinisch rijgeschiktheidsonderzoek ontwikkeld. Met behulp van klinische interviews, verkeersneuropsychologisch onderzoek en rijsimulatorritten kan in een klinische setting voorspeld worden of iemand met de ziekte van Alzheimer de rijtest van het CBR zou halen. Deze aanpak is deels gevalideerd in een groep patiënten met lichte cognitieve stoornissen (mild cognitive impairment; MCI). Voor mensen met andere vormen van dementie zijn echter nieuwe modellen nodig om hun rijgeschiktheid te kunnen voorspellen in een klinische setting.

Trefwoorden

dementie autorijden rijgeschiktheidsonderzoek rijtest 

Literatuur

  1. 1.
    Dawson JD, Anderson SW, Uc EY, Dastrup E, Rizzo M. Predictors of driving safety in early Alzheimer disease. Neurology. 2009;72(6):521–7.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  2. 2.
    Anstey KJ, Wood J, Lord S, Walker JG. Cognitive, sensory and physical factors enabling driving safety in older adults. Clin Psychol Rev. 2005;25(1):45–65.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  3. 3.
    Ott BR, Heindel WC, Papandonatos GD, Festa EK, Davis JD, Daiello LA, et al. A Longitudinal Study of Drivers with Alzheimer Disease. Neurology. 2008;70(14):1171–8.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  4. 4.
    Liddle J, Tan A, Liang P, Bennett S, Allen S, Lie DC, et al. “The biggest problem we’ve ever had to face”: how families manage driving cessation with people with dementia. Int Psychogeriatrics. 2016;28(1):109–22.CrossRefGoogle Scholar
  5. 5.
    Gardezi F, Wilson KG, Man-Son-Hing M, Marshall SC, Molnar FJ, Dobbs BM, et al. Qualitative Research on Older Drivers. Clin Gerontol. 2006;30(1):5–22.CrossRefGoogle Scholar
  6. 6.
    Davis RL, Ohman JM. Driving in Early-Stage Alzheimer’s Disease: An Integrative Review of the Literature. Res Gerontol Nurs. 2017;10(2):86–100.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  7. 7.
    Rebok GW, Jones VC. Giving up driving: does social engagement buffer declines in mental health after driving cessation in older women? Int Psychogeriatrics. 2016;28(8):1235–6.CrossRefGoogle Scholar
  8. 8.
    Chihuri S, Mielenz TJ, DiMaggio CJ, Betz ME, DiGuiseppi C, Jones VC, et al. Driving Cessation and Health Outcomes in Older Adults. J Am Geriatr Soc. 2016;64(2):332–41.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  9. 9.
    Choi M, Lohman MC, Mezuk B. Trajectories of cognitive decline by driving mobility: evidence from the Health and Retirement Study. Int J Geriatr Psychiatry. 2014;29(5):447–53.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  10. 10.
    Vugt ME de, Verhey FR. The impact of early dementia diagnosis and intervention on informal caregivers. Prog Neurobiol. 2013;110:54–62.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  11. 11.
    Dit Asse ML, Fabrigoule C, Helmer C, Laumon B, Berr C, Rouaud O, et al. Gender effect on driving cessation in pre-dementia and dementia phases: results of the 3C population-based study. Int J Geriatr Psychiatry. 2017;32(10):1049–58.CrossRefGoogle Scholar
  12. 12.
    Adler G, Kuskowski M. Driving cessation in older men with dementia. Alzheimer Dis Assoc Disord. 2003;17(2):68–71.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  13. 13.
    Brown LB, Ott BR. Driving and dementia: a review of the literature. J Geriatr Psychiatry Neurol. 2004;17(4):232–40.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  14. 14.
    Withaar F, Brouwer W, Zomeren E van. Neuropsychologische testresultaten en rijprestaties bij oudere automobilisten met cognitieve functiestoornissen. Neuropraxis. 2000;4(5):109–15.CrossRefGoogle Scholar
  15. 15.
    Netelenbos T. wetten.nl – Regeling eisen geschiktheid 2000 – BWBR0011362. 2000. Beschikbaar via http://wetten.overheid.nl/BWBR0011362/2017-05-12. Geraadpleegd op: 26.06.2017.
  16. 16.
    Morris J. The Clinical Dementia Rating (CDR): current version and scoring rules. Neurology. 1993;43:2412–4.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  17. 17.
    Omer S, Dolan C, Dimitrov BD, Langan C, McCarthy G. General practitioners’ opinions and attitudes towards medical assessment of fitness to drive of older adults in Ireland. Australas J Ageing. 2014;33(3):E33–6.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  18. 18.
    Dobbs BM, Carr DB, Morris JC. Evaluation and management of the driver with dementia. Neurologist. 2002;8(2):61–70.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  19. 19.
    Barco PP, Baum CM, Ott BR, Ice S, Johnson A, Wallendorf M, et al. Driving Errors in Persons with Dementia. J Am Geriatr Soc. 2015;63(7):1373–80.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  20. 20.
    Bixby K, Davis JD, Ott BR. Comparing Caregiver and Clinician Predictions of Fitness to Drive in People With Alzheimer’s Disease. Am J Occup Ther 2015;69(3):6903270030p1-p7.Google Scholar
  21. 21.
    Bennett JM, Chekaluk E, Batchelor J. Cognitive Tests and Determining Fitness to Drive in Dementia: A Systematic Review. J Am Geriatr Soc. 2016;64(9):1904–17.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  22. 22.
    Doumen M, Davidse R. Samenstelling van een neuropsychologische testbatterij voor onderzoek naar de rijgeschiktheid van ouderen met cognitieve functiestoornissen. Leidschendam: Swov;. 2012;D:2012–3.Google Scholar
  23. 23.
    Anderson SW, Aksan N, Dawson JD, Uc EY, Johnson AM, Rizzo M. Neuropsychological assessment of driving safety risk in older adults with and without neurologic disease. J Clin Exp Neuropsychol. 2012;34(9):895–905.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  24. 24.
    Kay LG, Bundy AC, Clemson LM. Predicting Fitness to Drive in People With Cognitive Impairments by Using DriveSafe and DriveAware. Arch Phys Med Rehabil. 2009;90(9):1514–22.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  25. 25.
    Freund B, Gravenstein S, Ferris R, Shaheen E. Evaluating Driving Performance of Cognitively Impaired and Healthy Older Adults: A Pilot Study Comparing On-Road Testing and Driving Simulation. J Am Geriatr Soc. 2002;50(7):1309–10.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  26. 26.
    Piersma D, Fuermaier ABM, Waard D de, Davidse RJ, Groot J de, Doumen MJA, et al. Prediction of Fitness to Drive in Patients with Alzheimer’s Dementia. PLoS ONE. 2016;11(2):e149566.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  27. 27.
    American Psychiatric Association. (2000). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (4th ed., text rev.). Washington, DC: Author.Google Scholar
  28. 28.
    McKhann G, Drachman D, Folstein M, Katzman R, Price D, Stadlan EM. Clinical diagnosis of Alzheimer’s disease: Report of the NINCDS-ADRDA Work Group* under the auspices of Department of Health and Human Services Task Force on Alzheimer’s Disease. Neurology. 1984;34(7):939.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  29. 29.
    Kok R, Verhey F. Dutch translation of the Mini Mental State Examination (Folstein et al., 1975). 2002.Google Scholar
  30. 30.
    Folstein MF, Folstein SE, McHugh PR. “Mini-mental state”. A practical method for grading the cognitive state of patients for the clinician. J Psychiatr Res. 1975;12(3):189–98.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  31. 31.
    Prieler J. Manual RT: Reaction test. Version 31. Mödling: Schuhfried GmbH; 2008.Google Scholar
  32. 32.
    Schuhfried G. RT Reaction Test [Internet]. Beschikbaar via https://www.schuhfried.com/test/RT. Geraadpleegd op: 24.11.2017.
  33. 33.
    Fuermaier ABM, Piersma D, Waard D de, Davidse RJ, Groot J de, Doumen MJA, et al. Assessing fitness to drive—A validation study on patients with Mild Cognitive Impairment. Traffic Inj Prev. 2017;18(2):145–9.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  34. 34.
    Petersen RC. Mild cognitive impairment as a diagnostic entity. J Intern Med. 2004;256(3):183–94.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  35. 35.
    Rascovsky K, Hodges JR, Knopman D, Mendez MF, Kramer JH, Neuhaus J, et al. 134. Sensitivity of revised diagnostic criteria for the behavioural variant of frontotemporal dementia. Brain, band 9. 2011. pag. 2456–77.Google Scholar
  36. 36.
    Piersma D, Fuermaier ABM, De Waard D, Davidse RJ, De Groot J, Doumen, Michelle J.A. Bredewoud RA, et al. Assessing Fitness To Drive in Patients with Different Types of Dementia. Alzheimer Dis Assoc Disord. 2018;32(1):70–75.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  37. 37.
    Román GC, Tatemichi TK, Erkinjuntti T, Cummings JL, Masdeu JC, Garcia JH, et al. Vascular dementia: diagnostic criteria for research studies. Report of the NINDS-AIREN International Workshop. Neurology. 1993;43(2):250–60.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  38. 38.
    McKeith IG, Dickson DW, Lowe J, Emre M, O’Brien JT, Feldman H, et al. Diagnosis and management of dementia with Lewy bodies: third report of the DLB Consortium. Neurology. 2005;65(12):1863–72.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  39. 39.
    Gorno-Tempini ML, Hillis AE, Weintraub S, Kertesz A, Mendez M, Cappa SF, et al. Classification of primary progressive aphasia and its variants. Neurology. 2011;76(11):1006–14.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2018

Authors and Affiliations

  • Dafne Piersma
    • 1
  • Anselm B. M. Fuermaier
    • 1
  • Dick de Waard
    • 1
  • Ragnhild J. Davidse
    • 2
  • Jolieke de Groot
    • 2
  • Michelle J. A. Doumen
    • 1
  • Ruud A. Bredewoud
    • 3
  • René Claesen
    • 3
  • Afina W. Lemstra
    • 4
  • Annemiek Vermeeren
    • 5
  • Rudolf Ponds
    • 6
  • Frans Verhey
    • 6
  • Peter P. De Deyn
    • 7
  • Oliver Tucha
    • 1
  • Wiebo H. Brouwer
    • 1
    • 7
  1. 1.Klinische en ontwikkelingsneuropsychologieRijksuniversiteit GroningenGroningenNederland
  2. 2.Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid SWOVDen HaagNederland
  3. 3.Centraal Bureau RijvaardigheidsbewijzenRijswijkNederland
  4. 4.Neurologie, Alzheimer CenterVU University Medical CenterAmsterdamNederland
  5. 5.Neuropsychologie & PsychofarmacologieUniversiteit MaastrichtMaastrichtNederland
  6. 6.Psychiatrie en Neuropsychologie, School of Mental Health and Neurosciences (MHeNS)Universiteit MaastrichtMaastrichtNederland
  7. 7.Neurologie en Alzheimer Research CenterUniversitair Medisch Centrum Groningen en Rijksuniversiteit GroningenGroningenNederland

Personalised recommendations