Bijblijven

, Volume 33, Issue 1, pp 1–3 | Cite as

Redactioneel ten geleide

  • W. J. H. M. van den Bosch
  • E. Slok-Raijmakers
Article

Het vaccinatiebeleid staat op dit moment weer volop in de belangstelling. Helaas niet alleen omdat er belangrijke nieuwe ontwikkelingen te melden zijn, maar ook omdat er in bepaalde kringen een toenemend wantrouwen bestaat, niet zozeer tegen de werking als wel tegen het ontkennen van het bestaan van belangrijke bijwerkingen. Misschien voelen ouders zich beschermd, omdat zo veel anderen rond hen hun kinderen toch wel laten vaccineren. Het opkomstpercentage voor het vaccinatieprogramma voor kinderen, dat in Nederland traditioneel hoog is, is de laatste jaren licht dalend. Het zou kunnen dat de huidige generatie ouders geen beeld meer heeft van de ellende die aandoeningen waarvoor nu gevaccineerd wordt kunnen aanrichten. Beelden van een stikkend kind door difterie, een kind aan de beademing als gevolg van polio en een kind met encefalitis door mazelen liggen verder achter ons. Toch is en blijft vaccineren wereldwijd waarschijnlijk de meest effectieve methode om de impact van ziekten te verminderen. Gelukkig kan gesteld worden dat de kans op het krijgen van belangrijke, nu nog onbekende, bijwerkingen vooral afhankelijk is van het aantal jaren dat al gevaccineerd wordt en het aantal personen dat gevaccineerd wordt. Hiervan uitgaand is de kans op verrassingen bij al langer bestaande vaccins minimaal.

In dit themanummer van Bijblijven wordt een aantal nieuwe ontwikkelingen en inzichten wat betreft vaccinatie besproken.

Dr. Helma Ruijs, van het RIVM, Centrum Infectieziektebestrijding, geeft een overzicht van de vernieuwing van de vaccinatiezorg in Nederland met als ondertitel: extra vaccinaties op maat. In Nederland zijn de meeste vaccinaties geregeld via het Rijksvaccinatieprogramma. Daarnaast zijn er meerdere vaccinaties beschikbaar buiten het RVP om. Hierbij kan gedacht worden aan reizigersvaccinaties. Over de positie van deze vaccinaties naast het RVP heeft de Gezondheidsraad een rapport doen verschijnen.1 Verder liggen er verschillende voorstellen voor vaccinaties klaar die in andere landen al in vaccinatieprogramma’s zijn opgenomen, zoals die tegen rotavirus en waterpokken bij kinderen en tegen pneumokokken en herpes zoster bij ouderen.

De meeste vaccins in het RVP werken prima, maar er blijven een paar zwakke plekken. Zo vormt kinkhoest voor zuigelingen nog steeds een bedreiging met ernstige ziekteverschijnselen en soms overlijden tot gevolg. Dit risico kan worden aangepakt door zwangeren, opnieuw, tegen kinkhoest te vaccineren.

Laura Kamp, MSc, wetenschappelijk onderzoeker bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu in Bilthoven, et al. maken duidelijk hoe zuigelingen op deze manier in de eerste levensmaanden beschermd zijn tegen (een ernstig verloop van) kinkhoest. Eind 2015 heeft de Gezondheidsraad het advies uitgebracht om kinkhoestvaccinatie tijdens de zwangerschap aan te bieden via een nationaal programma. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) is voornemens dit advies over te nemen, mits het uitvoerbaar en betaalbaar blijkt te zijn. Zij neemt binnenkort een definitief besluit hierover.

De Gezondheidsraad heeft zich ook beziggehouden met richtlijnen voor het vaccineren van werknemers. Er zijn twee afwegingskaders gemaakt voor risico’s van werknemers en van derden.2

Prof. dr. Hans L. Zaaijer, arts-microbioloog, Sanquin Bloedvoorziening, gebruikt het al dan niet vaccineren van werknemers in gezondheidszorginstellingen tegen hepatitis B als voorbeeld onder de titel ‘Hepatitis B-vaccinatie van werknemers: dilemma’s’.

Een redelijk recente aanvulling in het RVP is de vaccinatie van jonge meisjes tegen het HPV-virus ter bescherming tegen een mogelijk cervixcarcinoom later. De implementatie van deze vaccinatie is leerzaam geweest, omdat de communicatie over de vaccinatie bij deze leeftijdsgroep andere eisen stelt. Inge M.C.M. de Kok en Suzette M. Matthijsse van de afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg, Erasmus MC, Rotterdam gaan hier dieper op in. Het effect van de HPV-vaccinatie op het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker is nog niet bekend. In 2023 zullen de eerste cohorten die gevaccineerd zijn tegen HPV uitgenodigd worden voor deelname aan het bevolkingsonderzoek.

De laatste jaren is er veel rumoer over de influenzavaccinatie. Duidelijk werd dat het harde bewijs voor het voorkómen van mortaliteit en ernstige complicaties moeilijk te leveren was met een RCT met voldoende bewijskracht. Wel is duidelijk dat de vaccinatie voor zo’n 60 % beschermt tegen influenza zonder noemenswaardige bijwerkingen. Masja Loogman, huisarts in Woerden en wetenschappelijk medewerker van het NHG, zet de feiten op een rij. Waar staan we, nu de kruitdampen van de recente discussie een beetje zijn opgetrokken?

Al eerder is vermeld dat overwogen wordt kinderen te vaccineren tegen het rotavirus. In België heeft dit al geleid tot het beschikbaar stellen van het vaccin op vrijwillige basis. Dit is gebeurd na uitgebreid onderzoek naar kosteneffectiviteit, bijwerkingen en de acceptatie door de bevolking. Tessa Braeckman en Martine Sabbe van het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid in Brussel doen hierover verslag.

Als laatste een bijdrage van het Radboudumc Nijmegen over de vorderingen bij het vaccineren tegen malaria. Lisanne van de Schans, M.D., et al. schrijven over de huidige status en ontwikkeling van malariavaccins en laten zien dat er wat dat betreft nog een lange weg te gaan is.

De redactie hoopt dat dit themanummer een actueel beeld geeft van ons vaccinatiebeleid nu en in de nabije toekomst.

Voetnoten

  1. 1.

    Gezondheidsraad. Het individuele, collectieve en publieke belang van vaccinatie. Den Haag: Gezondheidsraad; 3 oktober 2013.

  2. 2.

    Gezondheidsraad. Werknemers en infectieziekten; criteria voor vaccinatie. Den Haag: Gezondheidsraad; 2014.

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2017

Authors and Affiliations

  • W. J. H. M. van den Bosch
    • 1
  • E. Slok-Raijmakers
    • 2
  1. 1.NijmegenNederland
  2. 2.HoutenNederland

Personalised recommendations