Advertisement

Bijblijven

, Volume 23, Issue 4, pp 70–76 | Cite as

Pijnbestrijding bij chronische reumatische aandoeningen

  • H. Folmer
  • M. M. Verduijn
Artikel

Samenvatting

NSAID’s (non-steroidal anti-inflammatoire drugs) hebben bij de symptomatische behandeling van reumatoïde artritis vooral een plaats in de beginfase van de ziekte zolang de patiënt nog niet optimaal is ingesteld op een DMARD of als de behandeling met DMARD’s (nog) onvoldoende resultaat oplevert. Soms worden NSAID’s langdurig gegeven ter verbetering van het welbevinden en vermindering van pijn en stijfheid.

Gezien de ernst van de mogelijke bijwerkingen van NSAID’s wordt aangeraden om de dosering zo laag en de gebruiksduur zo kort mogelijk te houden. Bij reumatoïde artritis zal niettemin vaak een hogere dosering met een langere gebruiksduur noodzakelijk blijken.

In tal van onderzoeken zijn geen relevante verschillen in klinische effectiviteit tussen verschillende (al dan niet COX-2-selectieve) NSAID’s aangetoond.

Bij gebruik van een coxib is de kans op een ernstige maagcomplicatie ongeveer de helft minder dan bij een klassieke NSAID, mits niet tegelijk een salicylaat als trombocytenaggregatieremmer wordt gebruikt. De coxibs geven mogelijk een iets hoger risico op trombotische hart- en vaatincidenten dan de klassieke NSAID’s. Daarom worden ze vooralsnog gecontra-indiceerd geacht bij patiënten met ischemische hartziekte (coronairlijden) of cerebrovasculaire aandoeningen (CVA, TIA) en bij perifeer arterieel vaatlijden. Voorzichtigheid is geboden bij het voorschrijven van coxibs aan patiënten met risicofactoren voor hart- en vaatziekten zoals hypertensie, voor hyperlipidemie, diabetes en roken.

Als het cardiovasculaire én het gastro-intestinale risico niet verhoogd zijn, is een gewone NSAID eerste keus. Als deze risico’s wel verhoogd zijn, wordt een NSAID zo veel mogelijk afgeraden. Als beide risico’s verhoogd zijn én NSAID-gebruik is onvermijdelijk, is combinatie met een maagbeschermer (protonpompremmer of misoprostol) aangewezen. Bij een verhoogd risico voor de maag zonder een verhoogd cardiovasculair risico kan een combinatie van een conventionele NSAID met een maagbeschermer worden voorgeschreven of een selectieve COX-2-remmer.

Het combineren van meerdere NSAID’s is niet effectiever dan monotherapie, maar vergroot wel de kans op bijwerkingen en wordt daarom afgeraden.

pijnbestrijding NSAID coxib acetylsalicylzuur 

Literatuur

  1. 1.
    Gøtzsche PC. Non-steroidal anti-inflammatory drugs. BMJ 2000;320:1058-61.Google Scholar
  2. 2.
    Deeks JJ, Smith LA, Bradley MD. Efficacy, tolerability and upper gastrointestinal safety of celecoxib for treatment of osteoarthritis and rheumatoid arthritis: systematic review of randomised controlled trials. BMJ 2002;325:619-26.Google Scholar
  3. 3.
    Garner S, Fidan D, Frankish R, Judd M, Shea B, Towheed T, Wells G, Tugwell P. Celecoxib for rheumatoid arthritis. The Cochrane Database of Systematic Reviews 2002, Issue 4. Art. No. CD003831.Google Scholar
  4. 4.
    Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO. Richtlijn NSAID-gebruik en preventie van maagschade. Utrecht, 2003. www.cbo.nl/product/richtlijnen/folder20021023121843/ richtlijnnsaid.pdf/viewGoogle Scholar
  5. 5.
    Lagro HAHM, Bosch WJHM van den, Bohnen AM, Boogaard H van de, Flikweert S, Wiersma Tj. NHG-Standaard Reumatoïde artritis (eerste herziening, tweede versie). Huisarts Wet 2002;45(10):534-43. http://nhg.artsennet.nl/upload/104/standaarden/M41/start.htmGoogle Scholar
  6. 6.
    American College of Rheumatology (ACR). Guidelines for the management of rheumatoid arthritis. Arthritis & Rheumatism 2002;46(2):328-46.Google Scholar
  7. 7.
    Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie. Informatorium Medicamentorum. Den Haag: KNMP, 2007.Google Scholar
  8. 8.
    Helin-Salmivaara A, Virtanen A, Vesalainen R, Grönroos JM, Klaukka T, Idänpaän-Heikkilä JE, et al. NSAID use and the risk of hospitalization for first myocardial infarction in the general population: a nationwide case-control study from Finland. Eur Heart J 2006;27:1657-63.Google Scholar
  9. 9.
    McGettigan P, Henry D. Cardiovascular risk and inhibition of cyclooxygenase. A systematic review of the observational studies of selective and nonselective inhibitors of cyclooxygenase 2. JAMA 2006;296:E1-12.Google Scholar
  10. 10.
    Chan AT, Manson JE, Albert CM, Chae CU, Rexrode KM, Curhan GC, et al. Nonsteroidal anti-inflammatory drugs, acetaminophen, and the risk of cardiovascular events. Circulation 2006;113:1578-87.Google Scholar
  11. 11.
    Rostom A, Wells G, Tugwell P, Welch V, Dube C, McGowan J. Prevention of NSAID-induced gastroduodenal ulcers (Cochrane Review). In: The Cochrane Library, Issue 4, 2000. Oxford: Update Software.Google Scholar
  12. 12.
    Kearney PM, Baigent C, Godwin J, Halls H, Emberson JR, Patrono C. Do selective cyclo-oxygenase-2 inhibitors and traditional non-steroidal anti-inflammatory drugs increase the risk of atherothrombosis? Meta-analysis of randomised trials. BMJ 2006;332:1302-8.Google Scholar
  13. 13.
    Cannon CP, Curtis SP, Fitzgerald GA, Krum H, Kaur A, Bolognese JA, et al. Cardiovascular outcomes with etoricoxib and diclofenac in patients with osteoarthritis and rheumatic arthritis in the multinational etoricoxib and diclofenac arthritis long-term (MEDAL) programme: a randomised comparison. Lancet 2006;368:1771-81.Google Scholar
  14. 14.
    EMEA. European Medicines Agency concludes action on COX-2 inhibitors (press release 27 june 2005). http://www.emea.eu.int/Cox2inhibitors.htm
  15. 15.
    Jones SC. Relative thrombotic risks associated with COX-2 inhibitors. Ann Pharmacother 2005;39:1249-59.Google Scholar
  16. 16.
    Garcia Rodriguez LA, Gonzalez-Perez A. Long-term use of non-steroidal anti-inflammatory drugs and the risk of myocardial infarction in the general population. BMC Medicine 2005;doi:10.1186/1741-7015-3-17.Google Scholar
  17. 17.
    FDA. US Food en Drug Administration Executive summary report: Analysis and recommendations for Agency action regarding non-steroidal anti-inflammatory drugs and cardiovascular risks (press release april 2005). www.fda.gov/cder/drug/infopage/cox2/NSAIDdecisionMemo.pdfGoogle Scholar
  18. 18.
    EMEA. European Medicines Agency update on NSAID’s (press release 17 october 2005). http://www.emea.eu.int/pdfs/human/press/pr/29896405en.pdf
  19. 19.
    EMEA. European Medicines Agency. Opinion of the CHMP for non-selective nonsteroidal anti-inflammatory drugs. Scientific conclusions (18 october 2006). http://www.emea.europa.eu/pdfs/human/opiniongen/nsaids.pdf
  20. 20.
    Folmer H, Draijer LW, Verduijn MM. NHG-Farmacotherapeutische Richtlijn Pijnbestrijding (versie juli 2005). http://nhg.artsennet.nl/upload/104/standaarden/FTR/Pijnbestrijding.html
  21. 21.
    Scheiman JM, Fendrick AM. Practical approaches to minimizing gastrointestinal and cardiovascular safety concerns with COX-2 inhibitors and NSAIDs. Arthritis Res Ther 2005;7(S4):23-9.Google Scholar
  22. 22.
    Warrington KJ, Kent PD, Frye RL, Lymp JF, Kopecky SL, Goronzy JJ, Weynand CM. Rheumatoid arthritis is an independent risk factor for multi-vessel coronary artery disease: a case control study. Arthritis Res Ther 2005;7:984-91. http://arthritis-research.com/content/7/5/R984.

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2007

Authors and Affiliations

  • H. Folmer
    • 1
  • M. M. Verduijn
  1. 1.

Personalised recommendations