Advertisement

Huisarts en Wetenschap

, Volume 49, Issue 9, pp 655–661 | Cite as

Het gebruik van corticosteroïden in de palliatieve zorg

  • Bernardina Wanrooij
  • Marijse Koelewijn
  • Alexander de Graeff
Palliatieve zorg
  • 209 Downloads

Samenvatting

Wanrooij BS, Koelewijn M, De Graeff A. Het gebruik van corticosteroïden in de palliatieve zorg. Huisarts Wet 2006;49(9):466-71.

Corticosteroïden worden veel gebruikt bij patiënten met kanker tijdens de palliatieve fase. Dit is met name het geval bij specifieke syndromen zoals verhoogde hersendruk, ileus, dreigende dwarslaesie, lymfangitis carcinomatosa en vena-cava-superior-syndroom (VCS-syndroom) en bij een aantal symptomen zoals pijn, vermoeidheid, anorexie, misselijkheid en tumorkoorts. Voor sommige indicaties is de werking van corticosteroïden duidelijk aangetoond. In de palliatieve zorg is dexamethason het middel van voorkeur in een eenmaal daagse dosering in de ochtend. Het risico van het gebruik van corticosteroïden is dat soms ernstige bijwerkingen kunnen optreden. Het is belangrijk om deze vroegtijdig te herkennen.

Het verdient aanbeveling de behandeling met corticosteroïden met een relatief hoge dosis te starten, na een week te beoordelen of deze effectief is geweest en de dosis dan stapsgewijs te verlagen totdat de klachten weer toenemen. Is er geen effect, dan stopt men de behandeling.

corticosteroïden palliatieve zorg 

Literatuur

  1. Nauck F, Ostgathe C, Klaschik E, Bausewein C, Fuchs M, Lindena G, et al. Drugs in palliative care: results from a representative survey in Germany. Palliat Med 2004;18:100-7.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  2. McNamara P. A retrospective observation of corticosteroid use at the end of life in a hospice. J Pain Symptom Manage 2002;24:328-34.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  3. Hardy JR, Rees E, Ling J, Burman R, Feuer D, Broadley K, et al. A prospective survey of the use of dexamethasone on a palliative care unit. Pall Medicine 2001;15:3-8.CrossRefGoogle Scholar
  4. Mercadante S, Fulfaro F, Casuccio A. The use of corticosteroids in home palliative care. Support Care Cancer 2001;9:386-9.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  5. Farmacotherapeutisch Kompas 2006. Commissie Farmaceutische Hulp van het College voor zorgverzekeringen, Amstelveen.Google Scholar
  6. De Graeff A, Hesselman GM, Krol RJA, Kuyper MB, Verhagen EH, Vollaard EJ. Palliatieve zorg. Richtlijnen voor de praktijk. Laren: Van Wijland, 2006.Google Scholar
  7. Van den Beuken MHJ, Janssen-Jongen MLE, Eyck MAMF. Het palliatief formularium. Een praktische leidraad. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 2003.Google Scholar
  8. Twycross R, Wilcock A. Symptom management in advanced cancer. Oxon: Radcliffe Medical Press, 2001.Google Scholar
  9. Bruera E, Roca E, Cedaro L, Carraro S, Chacon R. Action of oral methylprednisolone in terminal cancer patients: a prospective randomized double-blind study. Cancer Treat Rep 1985;69:751-4.PubMedGoogle Scholar
  10. Gannon C. The prescription of steroids in the terminal phase. Palliat Med 2001;15:522.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  11. Sarin R, Murthy V. Medical decompressive therapy for primary and metastatic intracranial tumours. Lancet Oncol 2003;2:357-65.Google Scholar
  12. Woodruff R. Palliative Medicine. Oxford: Oxford University Press, 2004.Google Scholar
  13. Vecht CJ, Hovestadt A, Verbiest HB, Van Vliet JJ, Van Putten WL. Dose-effect relationship of dexamethasone on Karnofsky performance in metastatic brain tumors: a randomized study of doses of 4, 8, and 16 mg per day. Neurology 1994;44:675-80.PubMedGoogle Scholar
  14. Feuer DJ, Broadley KJ, with members of The Systematic Review Steering Committee. Systematic review and meta-analysis of corticosteroids for the resolution of malignant bowel obstruction in advanced gynaecological and gastrointestinal cancers. Ann Oncol 1999;10:1035-41.Google Scholar
  15. Doyle D, Hanks GWC, Cherry NI, Calman KC, editors. Oxford Textbook of Palliative Medicine. New York: Oxford University Press, 2004.Google Scholar
  16. Wanrooij BS, Koelewijn M. Verlichting van pijn in de palliatieve fase. Huisarts Wet 2005;48:132-9.Google Scholar
  17. Barnes EA, Bruera E. Fatigue in patients with advanced cancer: a review. Int J Gynecol Cancer 2002;12(5):424-8.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  18. Loprinzi CL, Kugler JW, Sloan JA, Mailliard JA, Krook JE, Wilwerding MB, et al. Randomized comparison of megestrol acetate versus dexamethasone versus fluoxymesterone for the treatment of cancer anorexia/cachexia. J Clin Oncol 1999;17:3299-306.PubMedGoogle Scholar
  19. Zell JA, Chang JC. Neoplastic fever: a neglected paraneoplastic syndrome. Support Care Cancer 2005;13:870-7. [Review].CrossRefPubMedGoogle Scholar
  20. Batchelor TT, Taylor LP, Thaler HT, Posner JB, DeAngelis LM. Steroid myopathy in cancer patients. Neurology 1997;48:1234-8.PubMedGoogle Scholar
  21. Dropcho EJ, Soong SJ. Steroid-induced weakness in patients with primary brain tumors. Neurology 1991;41:1235-9.PubMedGoogle Scholar
  22. Watson MS, Lucas CF, Hoy AM, Back IN. Oxford handbook of palliative care. Oxford: Oxford University Press, 2005.Google Scholar
  23. Davies AN, Brailsford SR, Beighton D. Oral candidosis in patients with advanced cancer. Oral Oncol 2006; Mar 7[epub].Google Scholar
  24. Chalk JB, Ridgeway K, Brophy T, Yelland JD, Eadie MJ. Phenytoin impairs the bioavailability of dexamethasone in neurological and neurosurgical patients. J Neurol Neurosurg Psychiatry 1984;47:1087–90.CrossRefPubMedGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2006

Authors and Affiliations

  • Bernardina Wanrooij
    • 1
  • Marijse Koelewijn
  • Alexander de Graeff
  1. 1.

Personalised recommendations