Advertisement

Huisarts en Wetenschap

, Volume 49, Issue 6, pp 420–426 | Cite as

Gezondheidsproblemen voor en na de vuurwerkramp

Een longitudinaal onderzoek in Enschedese huisartsenpraktijken
  • Joris Yzermans
  • Gé Donker
  • Jan Kerssens
  • Anja Dirkzwager
  • Rik Soeteman
  • Petra ten Veen
Onderzoek

samenvatting

Yzermans CJ, Donker GA, Kerssens JJ, Dirkzwager AJE, Soeteman RJH, Ten Veen PMH. Gezondheidsproblemen voor en na de vuurwerkramp. Een longitudinaal onderzoek in Enschedese huisartsenpraktijken. Huisarts Wet 2006;49(6):294-9.

Doel Het doel van dit onderzoek was aard en hoeveelheid van de gezondheidsproblemen na te gaan die samenhangen met de vuurwerkramp in Enschede. De explosie op 13 mei 2000 veroorzaakte 23 doden en ruim 1000 gewonden.

Methode Een longitudinaal onderzoek onder (89% van alle) getroffenen (N=9329) en controlepersonen (N=7392) dat de gezondheid 16 maanden voor en 2,5 jaar na de ramp vergelijkt op basis van elektronische dataverzameling in Enschedese huisartsenpraktijken. De onderzoekers codeerden klachten en diagnoses met behulp van de International Classification of Primary Care (ICPC), vergeleken de prevalenties van symptoomclusters voor en na de ramp tussen slachtoffers en controlepersonen, en onderzochten met behulp van hiërarchische lineaire modellen de risicofactoren voor het ontwikkelen van gezondheidsproblemen.

Resultaten Tweeënhalf jaar na de ramp hadden de slachtoffers die noodgedwongen moesten verhuizen tweemaal zoveel psychische problemen als de controlepersonen, de andere slachtoffers een derde meer. Bij slachtoffers die vóór de ramp psychische problemen hadden, was het risico op psychische problemen na de ramp groter. Slachtoffers die noodgedwongen moesten verhuizen, hadden meer lichamelijk onverklaarde klachten (LOK), vooral gedurende een periode van grote media-aandacht voor de ramp. Beide groepen slachtoffers lieten een stijging van gastro-intestinale symptomen zien 2,5 jaar na de ramp, zowel in vergelijking met de controlepersonen als vergeleken met het niveau van voor de ramp.

Conclusies Tweeënhalf jaar na de ramp hadden de slachtoffers meer psychische problemen, LOK en gastro-intestinale symptomen dan vóór de ramp. Psychische problemen vóór de ramp en noodgedwongen verhuizen waren voorspellers van meer psychische problemen na de ramp.

beloop medische consumptie onderzoek posttraumatische stress-stoornis psychosociale klachten ramp 

Literatuur

  1. Dew MA, Bromet EJ. Predictors of temporal patterns of psychiatric distress during 10 years following the nuclear accident at Three Mile Island. Social Psychiatry & Psychiatric Epidemiology 1993;28:49-55.CrossRefGoogle Scholar
  2. Ismail K, Everitt B, Blatchley N, et al. Is there a Gulf War syndrome? Lancet 1999;353:179-82.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  3. Green BL, Lindy JD, Grace MC, et al. Buffalo Creek survivors in the second decade: stability of stress symptoms. Am J Orthopsychiatry 1990;60:43-54.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  4. Bland SH, O’Leary ES, Farinaro E, Jossa F, Trevisan M. Long-term psychological effects of natural disasters. Psychosom Med 1996;58:18-24.PubMedGoogle Scholar
  5. Winje D. Long-term outcome of trauma in adults: the psychological impact of a fatal bus accident. J Consult Clin Psychol 1996;64:1037-43.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  6. Marmar CR, Weiss DS, Metzler TJ, Delucchi KL, Best S, Wentworth KA. Longitudinal course and predictors of continuing distress following critical incident exposure in emergency services personnel. J Nerv Ment Dis 1999;187:15-22.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  7. Donker GA, Yzermans CJ, Spreeuwenberg P, Van der Zee J. Symptom attribution after a plane crash: comparison between self-reported symptoms and GP records. Br J Gen Pract 2002;52:917-22.PubMedGoogle Scholar
  8. Rubonis AV, Bickman L. Psychological impairment in the wake of disaster: the disaster-psychopathology relationship. Psychol Bull 1991;109:384-99.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  9. Yzermans CJ, Donker GA, Vasterman P. The impact of disasters: long term effects on health. In: Kirch W, editor. Public health in Europe: 10 years EUPHA. Berlin: Springer, 2003:317-41.Google Scholar
  10. Ursano R, Fullerton C, Kao T, Bhartiy V. Longitudinal assessment of posttraumatic stress disorder and depression after exposure to traumatic death. J Nerv Ment Dis 1995;183:36-42.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  11. Donker GA, Yzermans CJ, Kerssens JJ, Dorn T. Lessen voor de toekomst: Gezondheidsklachten na een ramp. Med Contact 2004;59:1730-3.Google Scholar
  12. Ouimette P, Cronkite R, Henson BR, Prins A, Gima K, Moos RH. Poststraumatic stress disorder and health status among female and male medical patients. J Traum Stress 2004;17:1-9.CrossRefGoogle Scholar
  13. Hyams KC, Wignall FS, Roswell R. War syndroms and their evaluation: from the US Civil War to the Persian Gulf War. Ann Internal Med 1996;125:398-405.Google Scholar
  14. Escobar JI, Canino G, Rubio-Stipec M, Bravo M. Somatic symptoms after a natural disaster: a prospective study. Am J Psychiatry 1992;149:965-7.PubMedGoogle Scholar
  15. Norris FH, Friedman MJ, Watson PJ, Byrne CM, Diaz E, Kaniasty K. 60,000 disaster victims speak: Part I. An empirical review of the empirical literature, 1981-2001. Psychiatry 2002;65:207-39.PubMedGoogle Scholar
  16. Norris FH, Friedman MJ, Watson PJ. 60,000 disaster victims speak: Part II. Summary and implications of the Disaster Mental Health Research. Psychiatry 2002;65:240-60.PubMedGoogle Scholar
  17. Reijneveld SA, Crone MR, Verhulst FC, Verloove-Vanhorick SP. The effect of a severe disaster on the mental health of adolescents: a controlled study. Lancet 2003;362:691-6.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  18. Alexander D. Stress among police body handlers: a long-term follow-up. Brit J Psychiatry 1993;163:806-8.CrossRefGoogle Scholar
  19. Nolen-Hoeksema S, Morrow J. A prospective study of depression and posttraumatic stress symptoms after a natural disaster: the 1989 Loma Prieta Earthquake. J Pers Soc Psychol 1991;61:115-21.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  20. Dirkzwager AJE, Yzermans CJ, Kessels FJM. Psychological, musculoskeletal problems and sickness absence before and after involvement in a disaster: a longitudinal study among rescue workers. Occup Environ Med 2004;61:870-2.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  21. Cohen Silver R, Holman EA, McIntosh DN, Poulin M, Gil-Rivas V. Nationwide Longitudinal Study of Psychological Responses to September 11. JAMA 2002;288:1235-44.CrossRefGoogle Scholar
  22. Roorda J, Van Stiphout WA, Huijsman-Rubingh R. Post-disaster health effects: strategies for investigation and data-collection. Experiences from the Enschede firework disaster. J Epidemiol Comm Health 2004;58:982-7.CrossRefGoogle Scholar
  23. Lamberts H, Wood M. International Classification of Primary Care. Oxford: Oxford University Press, 1987.Google Scholar
  24. Yzermans CJ, Dirkzwager AJE, Den Ouden DJ, et al. Monitoring gezondheid getroffenen vuurwerkramp Enschede. Utrecht: NIVEL, 2003.Google Scholar
  25. Schnurr PP, Spiro A, Paris AH. Physician-diagnosed medical disorders in relation to PTSD symptoms in older military veterans. Health Psychol 2000;19:91-7.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  26. Rothman KJ, Greenland S. Modern epidemiology. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 1998.Google Scholar
  27. Yzermans CJ, Donker GA, Kerssens JJ, Dirkzwager AJE, Soeteman RJH, Ten Veen PMH. Health problems of victims before and after disaster: a longitudinal study in general practice. Int J Epidemiol 2005;34:820-6.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  28. North C, Nixon S, Shariat S, et al. Psychiatric disorders among survivors of the Oklahoma City bombing. JAMA 1999;282:755-62.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  29. Riad J, Norris F. The influence of relocation and the environmental, social and psychological stress experienced by disaster victims. Environ Behav 1996;28:163-82.CrossRefGoogle Scholar
  30. Najarian B, Goenjian A, Pelcovitz D, Mandel F, Najarian B. The effects of relocation after a natural disaster. J Traum Stress 2001;14:511-26.CrossRefGoogle Scholar
  31. Foa EB, Street GP. Women and traumatic events. J Clin Psychiatry 2001;62(suppl 17):29-34.PubMedGoogle Scholar
  32. Ticehurst S, Webster R, Carr V, Lewin T. The psychosocial impact of an earthquake on the elderly. Int J Geriatric Psychiatry 1996;11:943-51.CrossRefGoogle Scholar
  33. Norris F, Kaniasty K, Conrad M, Inman G, Murphy A. Placing age differences in cultural context: a comparison of the effects of age on PTSD after disasters in the US, Mexico, and Poland. J Clin Geropsychol 2002;8:153-73.CrossRefGoogle Scholar
  34. Armenian H, Morikawa M, Melkonian A, et al. Loss as a determinant of PTSD in a cohort of adult survivors of the 1988 earthquake in Armenia: implications for policy. Acta Psychiatr Scand 2000;102:58-64.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  35. Soeteman JH. Mij mankeert niets. Ervaringen van huisartsen tijdens en na een ramp.Huisarts Wet 2006;49:299-303.Google Scholar
  36. Breslau N, Chilcoat HD, Kessler RC, Davis GC. Previous exposure to trauma and PTSD effects of subsequent trauma: results from the Detroit Area Survey of Trauma. Am J Psychiatry 1999;156:902-7.PubMedGoogle Scholar
  37. Palinkas LA, Russell J, Downs MA, Petterson JS. Ethnic differences in stress, coping, and depressive symptoms after the Exxon Valdez oil spill. J Nerv Ment Dis 1992;180:287-95.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  38. Beale N, Nethercott S. Job-loss and family morbidity: a study of a factory closure. J R Coll Gen Pract 1985;35:510-4.PubMedGoogle Scholar
  39. Van der Velden J, Abrahamse HPhH, Donker G, Van der Steen J, Van Sonsbeek JLA, Van den Bos GAM. What do health interview surveys tell us about the prevalences of somatic chronic diseases? A study into concurrent validity. Eur J Pub Health 1998;8:52-8.CrossRefGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2006

Authors and Affiliations

  • Joris Yzermans
    • 1
  • Gé Donker
  • Jan Kerssens
  • Anja Dirkzwager
  • Rik Soeteman
  • Petra ten Veen
  1. 1.

Personalised recommendations