Advertisement

Huisarts en Wetenschap

, Volume 47, Issue 13, pp 31–37 | Cite as

Vormen van selectie aan de poort en hun effecten

Een literatuuronderzoek
  • Dick Willems
  • Marjan Veldhuis
Onderzoek

Samenvatting

Willems DL, Veldhuis M. Vormen van selectie aan de poort en hun effecten. Een literatuuroverzicht. Huisarts Wet 2004;47(13):625-30.

Achtergrond Gegevens over de effectiviteit van de poortwachter spelen nauwelijks een rol in de discussies over de wenselijkheid van de poortwachtersfunctie. Wij deden een literatuuronderzoek naar het effect op passend zorggebruik.

Methoden Searches in verschillende elektronische databanken en in Huisarts en Wetenschap en Medisch Contact.

Resultaten Wij vonden 13 onderzoeken van wisselende kwaliteit, waarin sterk verschillende triagevormen werden bestudeerd. Triage bleek een aanzienlijke vermindering van onnodig eerstehulpbezoek te bewerkstelligen (bij kinderen tot 75% minder). Bij volwassenen met niet-acute hartaandoeningen of met luchtweginfecties was er geen duidelijk verschil in zorggebruik. De meeste onderzoeken lieten geen nadelige effecten zien in de zin van gemiste pathologie of ontoereikende zorg. Er zijn aanwijzingen dat patiënten met zeldzame aandoeningen beter af zijn met directe toegang tot specialisten.

Conclusie Empirisch onderzoek naar de effectiviteit van de poortwachter is schaars en van wisselende kwaliteit en komt grotendeels uit de VS. De poortwachter lijkt niet bij alle gezondheidsproblemen passende zorg te bevorderen. Verder prospectief onderzoek, bij voorkeur internationaal vergelijkend van aard, is nodig.

Dit artikel is een bewerking van het tweede hoofdstuk van: Willems DL, Veldhuis M. Wegen in de zorg. Dilemma's, keuzen en afwegingen in de spreekkamer. Assen: Van Gorcum, 2002.

Abstract

Willems DL, Veldhuis M. Does the gatekeeper enhance appropriateness of care? A literature study. Huisarts Wet 2004;47(13):625-30.

Background Empirical data on the effectiveness of the gatekeeper hardly play a role in discussions about the desirability of gatekeeping in health care. We performed a literature search for data on the effects that gatekeeping might have on appropriateness of care.

Methods Searches were carried out in Pubmed (‘gatekeeping’, ‘gatekeeper’, ‘appropriate(ness)’ and ‘triage’) and in the registers of Huisarts & Wetenschap and Medisch Contact.

Results 13 studies of varying quality were found, 11 of them from the United States. There were considerable differences in the types of triage in these studies. Triage may lead to considerable reduction in unnecessary emergency visits, e.g. for children (differences of up to 75% have been reported). No clear effect was seen on health care use in patients with non-acute cardiac or respiratory complaints. One study reported a weakening of co-ordination of care in a gatekeeper managed care programme. Most studies showed no indications of hazardous effects of gatekeeping with regard to missed diagnoses or insufficient care. Retrospectively there were indications that patients with rare diseases would have been better off in a direct access system.

Discussion Empirical studies on the effectiveness of the gatekeeper are rare and of uneven quality. Gatekeepers do not seem to improve appropriateness in all health problems. Further prospective studies are needed, preferably international comparisons.

Literatuur

  1. Gervas J, Perez Fernandez M, Starfield BH. Primary care, financing and gatekeeping in western Europe. Family Practice 1994;11:307-17.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  2. Young GP, Lowe RA. Adverse outcomes of managed care gatekeeping. Academic Emerg Med 1997;4:1129-36.CrossRefGoogle Scholar
  3. Angell M. The doctor as double agent. Kenn Inst Ethics J 1994;5:279-86.Google Scholar
  4. Caplan A. The ethics of gatekeeping in rehabilitation medicine. J Head Trauma Rehab 1997;12:29-36.CrossRefGoogle Scholar
  5. Bloche MG. Clinical loyalties and the social purposes of medicine. JAMA 1999;281:268-74.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  6. Delnoij D, Van Merode G, Paulus A, Groenewegen P. Does general practitioner gatekeeping curb health care expenditure? J Health Serv Res Policy 2000;5:22-6.PubMedGoogle Scholar
  7. De Neeling, J. Passende medische zorg. Over keuzen en richtlijnen. Eindrapport KNMG-project Passende Zorg. Utrecht: KNMG, 2000.Google Scholar
  8. Franco SM, Mitchell CK, Buzon RM, Primary care physician access and gatekeeping: a key to reducing emergency department use. Clin Pediatr 1997;36:63-8.CrossRefGoogle Scholar
  9. Gadomski AM, Perkis V, Horton L, Cross S, Stanton B. Diverting managed care Medicaid patients from pediatric emergency department use. Pediatrics 1995:170-8.Google Scholar
  10. Gadomski A, Jenkins P, Nichols M. Impact of a Medicaid primary care provider and preventive care on pediatric hospitalization. Pediatrics 1998;101:E1.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  11. Barber J, King W, Monroe K, Nichols M. Evaluation of emergency department referrals by telephone triage. Pediatrics 2000;105:819-21.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  12. Forrest C, Glade G, Starfield B, Baker A, Kang M, Reid R. Gatekeeping and referral of children and adolescents to specialty care. Pediatrics 1999;104:28-34.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  13. Peeters F, Bayer H, Milius H, Verschuren T, Kempinski S, Van der Horst F. de huisarts als poortwachter voor de RIAGG? MGV 1997;121:219-30.Google Scholar
  14. Øiesvold T, Sandlund M, Hansson L, Christiansen L, Gostas G, Lindthardt A, et al. Factors associated with referral to psychiatric care by general practitioners compared with self referrals. Psych Med 1998;28:427-36.CrossRefGoogle Scholar
  15. Feldman SR, Fleischer AB, Chen JG. The gatekeeper model is inefficient for the delivery of dermatologic services. J Am Acad Dermat 1999;40:426-32.CrossRefGoogle Scholar
  16. Washington DL, Stevens CD, Shekelle PG, Henneman PL, Brook RH. Next-day care for emergency department users with nonacute conditions. Ann Intern Med 2002;137:707-14.PubMedGoogle Scholar
  17. Dillon EC, Sergott RC, Savino PJ, Bosley TM. Diagnostic management by gatekeepers is not cost effective for neuro-ophthalmology. Ophthalmology 1994;101:1627-30.PubMedGoogle Scholar
  18. Rask K, Deaton C, Culler S, Kohler S, Morris D, Alexander W, et al. The effect of primary care gatekeepers on the management of patients with chest pain. Am J Man Care 1999;5:1274-82.Google Scholar
  19. Schillinger D, Bibbins Domingo K, Vranizan K, Bacchetti P, Kuce JM, Bindman AB. Effects of primary care coordination on public hospital patients. J Gen Intern Med 2000;15:329-36.CrossRefPubMedGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2004

Authors and Affiliations

  1. 1.

Personalised recommendations