Advertisement

Huisarts en Wetenschap

, Volume 44, Issue 13, pp 19–25 | Cite as

Tussen paternalisme en consumentisme Het dilemma van de huisarts

  • Hans Peter Jung
  • Michel Wensing
  • Richard Grol
Onderzoek
  • 155 Downloads

Samenvatting

Dit artikel beschrijft en vergelijkt de ideeën van huisartsen en patiënten over de huisartsenzorg in Nederland. Door middel van vragenlijsten werd patiënten en huisartsen gevraagd welke van 40 aspecten van huisartsgeneeskundige zorg ze belangrijk vonden en hoe ze oordeelden over 23 van die aspecten. Er bleek grote overeenkomst te bestaan tussen de verwachtingen en oordelen van huisartsen en patiënten. Opvallend is dat het voor patiënten net zo belangrijk was als voor huisartsen dat het nut van medicijnen, adviezen, medisch onderzoek en verwijzingen kritisch beoordeeld wordt. Huisartsen onderschrijven net als patiënten het belang van patiëntgericht werken. Daarnaast waren er ook verschillen. Patiënten legden meer nadruk op het belang van de beschikbaarheid van de huisarts en de intensiteit van de informatievoorziening en huisartsen beaccentueerden meer het belang van de organisatie van de huisartsenzorg. Huisartsen zijn daarnaast kritischer dan patiënten over de door hen geleverde zorg, met name wat de intensiteit van de informatievoorziening en de kwaliteit van de arts-patiëntrelatie betreft. Huisartsen denken bovendien dat patiënten nog kritischer zijn dan zijzelf.

De grote overeenkomst tussen de ideeën van huisartsen en patiënten maakt dat het vertrouwen gerechtvaardigd is dat huisarts en patiënten min of meer dezelfde opvattingen hebben over verlening van adequate, effectieve, efficiënte, maar ook patiëntgerichte zorg. Dialooggerichte huisartsenzorg slaat een brug tussen het paternalisme van de huisarts en het consumentisme van de patiënt waardoor er een evenwicht gevonden kan worden tussen evidence-based huisartsgeneeskundig werken en de wensen en verwachtingen van de patiënt.

arts-patiënt relatie consultvoering huisarts patiëntenoordeel taakopvatting tijd(sduur) consult 

Literatuur

  1. Armstrong D. The patient's view. Soc Sci Med 1984;18:737-744.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  2. Parson T. The social system. Glencoe: The Free Press, 1951.Google Scholar
  3. Stewart M, Brown JB, Weston WW, McWhinney IR, McWilliam CL, Freeman TR. Patient Centred Medicine: Transforming the Clinical Method. Thousand Oaks: Sage, 1995.Google Scholar
  4. Towle A. Physician and Patient Communication Skills: Competencies for Informed Shared Decision-Making. Informed Shared Decision Making 1997. Project: University of British Columbia. Vancouver, Canada, 1997.Google Scholar
  5. Stewart MA. Effective physician-patient communication and health outcomes: a review. Can Med Ass J 1995;152:1423-3.Google Scholar
  6. Little P, Everitt H, Williamson I, Warner G, Moore M, Gould C, et al. Preferences of patients for patient centred approach to consultation in primary care: observational study. BMJ 2001;322:468-72.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  7. Braddock CH, Edwards KA, Hasenberg NM, Laidley TL, Levinson W. Informed decision making in outpatient practice: time to get back to basics. JAMA 1999;282:2313-20.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  8. Elwyn G, Edwards A, Kinnersly P. Shared decision-making in primary care: the neglected second half of the consultation. Br J Gen Pract 1999;49:477-82.PubMedGoogle Scholar
  9. Stewart M, Brown JB, Donner A, McWhinney, McWilliam CI, Freeman TR. The impact of patient-centered care on outcomes. J Fam Pract 2000;49:796-804.PubMedGoogle Scholar
  10. Smith R. The NHS: possibilities for the endgame. BMJ 1999;318;209-10.PubMedGoogle Scholar
  11. Appleton K, House A, Dowell A. A survey of job satisfaction, sources of stress and psychosocial symptoms among general practitioners in Leeds. Br J Gen Pract 1998;48:1059-63.PubMedGoogle Scholar
  12. Wensing M, Jung HP, Mainz J, Olesen F, Grol R. A systematic review of the literature on patients priorities for general practice care. Description of the research domain. Soc Sci Med 1998;47:1573-88.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  13. Jung HP, Wensing M, Grol R. Wat vinden patiënten belangrijk? Aspecten van de huisartsenzorg, gezien vanuit het perspectief van de patiënt. Huisarts Wet 1996;39:594-9.Google Scholar
  14. Grol R, Wensing M, Mainz J, Ferreira P, Hearnshaw H, Hjortdahl P, et al. Patients' priorities with respect to general practice care: an international comparison. Fam Pract 1999;16:4-11.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  15. Jung HP, Van Horne F, Wensing M, Hearnshaw H, Grol R. Which aspects of general practitioners' behaviour determine patients' evaluations of care? Soc Sci Med 1998;46:1077-87.CrossRefGoogle Scholar
  16. Jung HP, Wensing M, De Wilt A, Olesen F, Grol R. Comparison of patients' preferences and evaluations regarding aspects of general practice care. Fam Pract 2000;17:236-42.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  17. Wensing M, Mainz J, Grol R. A standardised instrument for patient evaluations of general practice care in Europe. Eur J Gen Pract 2000;6:82-7.CrossRefGoogle Scholar
  18. Grol R, Wensing M, Mainz J, Jung HP, Ferreira P, Hearnshaw H, et al. Patients in Europe evaluate general practice care: an international comparison. Br J Gen Pract 2000;50:882-7.PubMedGoogle Scholar
  19. Jung HP, Wensing M, Grol R. What makes a good general practitioner: do patients and doctors have different views? Br J Gen Pract 1997;47:805-9.PubMedGoogle Scholar
  20. Jung HP, Wensing M, Olesen, Grol R. A comparison of patients' and general practitioners' evaluations of general practice care. In: Quality of care in general practice. The patient perspective. [Proefschrift]. Universiteit van Nijmegen, 1999:123-132.Google Scholar
  21. De Ridder D, Depla M, Severens P, Malsch M. Beliefs on coping with illness: a consumer's perspective. Soc Sci Med 1997;44:553-9.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  22. Kassirer JP. Incorporating patients' preferences into medical decisions. N Engl J Med 1994;330:1895-6.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  23. Bensing J. Bridging the gap. The separate worlds of evidence-based medicine and patient-centered medicine. Patient Educ Couns 2000;39:17-25.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  24. Jung HP. Quality of care in general practice. The patient perspective. [Proefschrift]. Universiteit van Nijmegen, 1999:154-9.Google Scholar
  25. Van den Berg GWC. De hulpverlener in spagaat. Tussen de behoefte van de patiënt en het verantwoord professioneel handelen. Medisch Contact 1999;54:873-5.Google Scholar
  26. Gafni A, Charles C, Whelan T. The physician-patient encounter: the physician as a perfect agent for the patient versus the informed treatment decision-making model. Soc Sci Med 1998;47:347-54.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  27. Berwick DM, Enthoven A, Bunker JP. Quality management in the NHS: the doctor's role – I. BMJ 1992;304:235-9.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  28. Wolf AMD, Schorling JB. Preferences of elderly men for prostate-specific antigen screening and the impact of informed consent. J Gerontol 1998;53:195-200.Google Scholar
  29. O'Connor AM, Rostom A, Fiset V, Tetroe J, Entwistle V, Llerwellyn-Thomas H, et al. Decision aids for patients facing health treatment or screening decisions: systematic review. BMJ 1999;319:731-4.PubMedGoogle Scholar
  30. Malsch M, Blaauwbroek H. Tijd voor patiënten. Utrecht: NPCF, 1994.Google Scholar
  31. Roter DL, Stewart M, Putnam SM, Lipkin M, Stiles W, Inui TS. Communication patterns of primary care physicians. JAMA 1997;227:350-6.CrossRefGoogle Scholar
  32. Barry MJ. Involving patients in medical decisions. JAMA 1999;282;2356-7.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  33. Charles C, Gafni A, Whelan T. Decision-making in the physician-patient encounter: revisiting the shared treatment decision-making model. Soc Sci Med 1999;49:651-61.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  34. Beisecker AE, Beisecker TD. Patient information-seeking behaviors when communicating with doctors. Med Care 1990;28:19-28.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  35. Stewart M. Towards a global definition of patient centred care. The patient should be the judge of patient centred care. BMJ 2001;322:444-5.CrossRefPubMedGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2001

Authors and Affiliations

  1. 1.

Personalised recommendations