Advertisement

Neuropraxis

, Volume 13, Issue 6, pp 147–152 | Cite as

De rol van geslachtshormonen bij de seksuele differentiatie van de hersenen en gedrag

  • Julie Bakker
Artikelen

Samenvatting

Mannen en vrouwen verschillen, niet alleen in uiterlijk, maar ook in gedrag. Onderzoek met diermodellen heeft aangetoond dat geslachtsverschillen in gedrag ontstaan onder invloed van geslachtshormonen tijdens een kritieke periode in de foetale ontwikkeling waarin de hersenen het meest gevoelig zijn voor hormonale invloeden. De hersenen ontwikkelen zich in mannelijke richting door een directe werking van het testosteron bij een mannetje en in vrouwelijke richting in de afwezigheid van dit hormoon bij een vrouwtje. Onder invloed van testosteron ontstaan er vooral geslachtsverschillen in de hypothalamus, een hersengebied dat uitermate belangrijk is voor de expressie van seksueel gedrag, maar ook in het olfactorische systeem, dat een belangrijke rol speelt bij partnerkeuze. Bij de mens zijn er ook duidelijke aanwijzingen dat testosteron een mannelijke genderidentiteit induceert, en dat er verschillen zijn in hersenstructuren en functies die samenhangen met seksuele oriëntatie en genderidentiteit.

Literatuur

  1. Bakker, J. (2003). Sexual differentiation of the neuroendocrine mechanisms regulating mate recognition in mammals. Journal of Neuroendocrinology, 2,15, 615-621.Google Scholar
  2. Bakker, J., Honda, S., Harada, N. & Balthazart, J. (2002). Sexual partner preference requires a functional aromatase (Cyp19) gene in male mice. Hormones and Behavior, 42,2, 158-171.Google Scholar
  3. Bakker, J., Honda, S., Harada, N. & Balthazart, J. (2004). Restoration of male sexual behavior by adult exogenous estrogens in male aromatase knockout mice. Hormones and Behavior, 46,1, 1-10.Google Scholar
  4. Bakker, J., Ophemert, J. van, & Slob, A.K. (1996). Sexual differentiation of odor and partner preference in the rat. Physiology and Behavior, 60,2, 489-494.Google Scholar
  5. Buck, L., & Axel, R. (1991). A novel multigene family may encode odorant receptors: a molecular basis for odor recognition. Cell, 65, 175-187.Google Scholar
  6. Burman, D.D., Bit, T. & Booth, J.R. (2008). Sex differences in neural processing among children. Neuropsychologia, 46,5, 1349-1362.Google Scholar
  7. Levay, S. (1991). A difference in hypothalamic structure between heterosexual and homosexual men. Science, 253, 1034-1037.Google Scholar
  8. Meyer-Bahlburg, H.F.L., Dolezal, C., Baker, S.W. & New, M.I. (2008). Sexual orientation in women with classical or non-classical congenital adrenal hyperplasia as a function of degree of prenatal androgen excess. Archives of Sexual Behavior, 37,1, 85-99.Google Scholar
  9. Morris, J.A., Jordan, C.L, & Breedlove, S.M. (2004). Sexual differentiation of the vertebrate nervous system. Nature Neuroscience, 7, 1034-1039.Google Scholar
  10. Phoenix, C.H., Goy, R.W., Gerall, A.A. & Young, W.C. (1959). Organizing action of prenatally administered testosterone propionate on the tissues mediating mating behavior in the female guinea pig. Endocrinology, 65, 369-382.Google Scholar
  11. Roselli, C.E., Larkin, K., Resko, J.A., Stellflug, J.N. & Stormshak, F. (2004). The volume of a sexually dimorphic nucleus in the ovine medial preoptic area/anterior hypothalamus varies with sexual partner preference. Endocrinology, 145,2, 478-483.Google Scholar
  12. Savic, I., Berglund, H., Gulyas, B., Roland, P. (2001). Smelling of odorous sex hormone-like compounds causes sex-differentiated hypothalamic activation in humans. Neuron 31,4, 661-668.Google Scholar
  13. Smith, E.P., Boyd, J., Frank, G.R., Takahashi, H., Cohen, R.M., Specker, B., Williams TC, Lubahn DB, Korach KS (1994). Estrogen resistance caused by a mutation in the estrogen-receptor gene in a man. New England Journal of Medicine, 331,16, 1056-1061.Google Scholar
  14. Swaab, D.F. & Hofman, M.A. (1984). Seksuele differentiatie van de menselijke hersenen: een historisch overzicht. Wending, 2, 75-81.Google Scholar
  15. Swaab, D.F. (2007). Sexual differentiation of the brain and behavior. Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism 21,3, 431-444.Google Scholar
  16. Wisniewski, A.B., Migeon, C.J., Meyer-Bahlburg, H.F., Gearhart, J.P., Berkovitz, G.D., Brown, T.R. & Money, J. (2000). Complete androgen insensitivity syndrome: long-term medical, surgical, and psychosexual outcome. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 85,8, 2664-2669.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2009

Authors and Affiliations

  1. 1.

Personalised recommendations