Advertisement

Tijdschrift voor Psychotherapie

, Volume 34, Issue 3, pp 151–168 | Cite as

Klinische besluitvorming ten aanzien van de indicatie voor psychoanalyse en psychoanalytische psychotherapie

Een empirische invalshoek
  • Jolien Zevalkink
  • Caspar C. Berghout
Artikel

Samenvatting

In de Nederlandse GGZ is een groot aanbod aan psychotherapeutische behandelvormen. Langdurige psychoanalytische psychotherapie en psychoanalyse maken slechts een klein deel uit van deze zorg. Al ruim 40 jaar vindt indicatiestelling plaats ten aanzien van deze twee behandelvormen. Naar aanleiding van een rapport van de Gezondheidsraad (2001) over de doelmatigheid van langdurige psychotherapie is een protocol opgesteld waarin de stappen en procedures in de besluitvorming rond de toewijzing van psychoanalytische behandelingen beschreven staan. Een standaardonderdeel van het protocol is een gestandaardiseerde gegevensverzameling, ook wel ‘routine outcome monitoring’ of ‘patiëntenvolgsysteem’ genoemd (Zevalkink, 2004).

Clinical decision-making regarding indication for psychoanalysis and psychoanalytic psychotherapy

The present study investigates which characteristics might differentiate patients assigned by clinicians to two forms of long-term ambulatory treatment: psychoanalysis (PA) versus psychoanalytic psychotherapy (PP) (N = 170). We found that patients assigned to PA report significantly more interpersonal problems and more often have an avoidant coping style compared to PP patients. Also, PA patients are relatively less aggressive, less disconnected from reality and have less perceptual thinking problems. Furthermore, they are more often diagnosed as dysthymic and have less relational problems in contrast with PP patients. We also found that patients with a non-western cultural background are less often assigned to PA than to PP. Limitations of the study are considered, such as the lack of outcome data and reliability of DSM-IV-TR diagnoses.

Literatuur

  1. American Psychiatric Association (1976). Manual of Psychiatric Peer Review. Washington, DC: American Psychiatric Association.Google Scholar
  2. American Psychiatric Association (2000). Diagnostic and statistical manual of mental disorders, 4th ed. rev.: DSM-IV-TR. Washington, DC: American Psychiatric Association.Google Scholar
  3. Arrindell, W.A., & Ettema, J.H.M. (2003). Symptom Checklist: Handleiding bij een multidimensionele psychopathologie-indicator. Lisse: Swets Test Publisher.Google Scholar
  4. Berghout, C.C. & Zevalkink, J. (2007). Klinisch geval of worried well? Een beschrijving van patiënten voorafgaand aan psychoanalytische behandeling. Psychologie & Gezondheid, 35, 76-84.Google Scholar
  5. Bijl, R.V., Zessen, G. van, & Ravelli, A. (1998). Prevalence of psychiatric disorder in the general population: results of the Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study. Social Psychiatry Psychiatric Epidemiology, 33, 587-595.Google Scholar
  6. Blatt, S.J. (1974). Levels of object representation in anaclitic and introjective depression. Psychoanalytic Study of the Child, 29, 107-157.Google Scholar
  7. Blatt, S.J., & Shahar, G. (2004). Psychoanalysis - With whom, for what, and how? Comparisons with psychotherapy. Journal of the American Psychoanalytic Association, 52, 393-448.Google Scholar
  8. Blomberg, J., Lazar, A., & Sandell, R. (2001). Long-term outcome of long-term psychoanalytically oriented therapies: First findings of the Stockholm Outcome of Psychotherapy and Psychoanalysis study. Psychotherapy Research, 11, 361-382.Google Scholar
  9. Brandl, Y., Bruns, G., Gerlach, A., Hau, S., Janssen, P. L., Kächele, H., Leichsenring, F., Leuzinger-Bohleber, M., Mertens, W. , Rudolf, G., Schlösser, A.-M., Springer, A., Stuhr, U., & Windaus, E. (2004). Psychoanalytische therapie: Eine stellungnahme für die wissenschaftliche Öffentlichkeit und für den wissenschaftlichen beirat Psychotherapie. Forum Der Psychoanalyse, 20, 13-125.Google Scholar
  10. Cabaniss, D.L., Oquendo, M.A., & Singer, M.B. (1994). The impact of psychoanalytic values on transference and countertransference: A study in transcultural psychotherapy. Journal of the American Academy of Psychoanalysis, 22,4, 609-621.Google Scholar
  11. Daniëls, M. (2004). Het profiel van de NPI cliënt. Een vergelijking van cliëntenstromen bij intake en indicatiestelling. Doctoraalscriptie Klinische Psychologie, Universiteit van Amsterdam.Google Scholar
  12. Derksen, J.J.L., Mey, H.R.A. de, Sloore, H., & Hellenbosch, G. (2006). MMPI-2: Handleiding voor afname, scoring en interpretatie. Nijmegen: Pen Psychodiagnostics.Google Scholar
  13. Does, A.J.W. van der (2002). BDI-II-NL: Handleiding Beck Depression Inventory-II, Nederlandse vertaling en bewerking. Lisse: Swets Test Publisher.Google Scholar
  14. Doidge, N., Simon, B., Brauer, L., Grant, D.C., First, M., Brunshaw, J., Lancee, W.J., Stevens, A., Oldham, J.M., & Mosher, P. (2002). Psychoanalytic patients in the U.S., Canada, and Australia: 1.DSM-III-R disorders, indications, previous treatment, medications, and length of treatment. Journal of the American Psychoanalytic Association, 50, 575-614.Google Scholar
  15. Erle, J.B., & Goldberg, D.A. (2003). The course of 253 analyses from selection to outcome. Journal of the American Psychoanalytic Association, 51,1, 257-294.Google Scholar
  16. Exner, J.E. (2001). A Rorschach workbook for the Comprehensive System. Asheville, North Carolina: Rorschach Workshops.Google Scholar
  17. Exner, J.E. (2003). The Rorschach: A Comprehensive System (4th ed.). Hoboken, New Jersey : John Wiley & Sons, Inc.Google Scholar
  18. Fonagy, P., Leigh, T., Steele, M., Steele, H., Kennedy, R., Mattoon, G., Target, M., & Gerber, A. (1996). The relation of attachment status, psychiatric classification, and response to psychotherapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 64, 22-31.Google Scholar
  19. Fonagy, P., Roth, A., & Higgitt, A. (2005). Psychodynamic psychotherapies: Evidence-based practice and clinical wisdom. Bulletin of the Menninger Clinic, 69,1, 1-58.Google Scholar
  20. Gomperts, W. (2004). Effectonderzoek en de moeizame relatie tussen psychoanalyse en empirische wetenschap: De les van een historische gevalsbeschrijving. MGV, 59, 10-39.Google Scholar
  21. Gomperts, W. (2005). Herkenning en verschil. Psychoanalytische psychotherapie bij migranten en vluchtelingen. Maandblad Geestelijke Volksgezondheid, 60, 681-702.Google Scholar
  22. George, C., Kaplan, N., & Main, M. (1996). Adult Attachment Interview (3rd ed.). Department of Psychology, University of California, Berkeley.Google Scholar
  23. Gezondheidsraad. (2001). Doelmatigheid van langdurige psychotherapie. Den Haag: Gezondheidsraad, 2001/8E.Google Scholar
  24. Harkness, A.R., & McNulty, J.L. (2006). An overview of personality: The MMPI-2 Personality Psychopathology Five Scales. In James N. Butcher (Ed.), MMPI-2: A practitioner's guide (pp. 73-97). Washington, DC: American Psychological Association.Google Scholar
  25. Holmes, J. (2001). The search for the secure base: Attachment theory and psychotherapy. Hove: Brunner-Routledge.Google Scholar
  26. Horowitz, L.M., Aldern, L.E., Wiggins, J.S., & Pincus, A.L. (2000). Inventory of Interpersonal Problems: Manual. New York: The Psychological Corporation Harcourt.Google Scholar
  27. Horowitz, L.M., Rosenberg, S.E., & Bartholomew, K. (1993). Interpersonal problems, attachment styles, and outcome in brief dynamic psychotherapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 61, 549-560.Google Scholar
  28. Kessler, R. C., McGonoagle, K. A., Zhao, S., Nelson, C. B., Hughes, M., Eshleman, S., Wittchen, H.-U., & Kendler, K. S. (1994). Lifetime and 12-month prevalence of DSM-II-R psychiatric disorders in the United States. Archives of General Psychiatry, 51, 8-19.Google Scholar
  29. Klein, D., Schwartz, J., Rose, S., & Leader, J. (2000). Five-year course and outcome of dysthymic disorder: A prospective, naturalistic follow-up study. American Journal of Psychiatry, 157,6, 931-939.Google Scholar
  30. Knekt, P., & Lindfors, O. (2004). A randomized trial of the effect of four forms of psychotherapy on depressive and anxiety disorders: Design, methods, and results on the effectiveness of short-term psychodynamic psychotherapy and solution-focused therapy during a one-year follow-up. Helsinki: Edita.Google Scholar
  31. Leichsenring, F., Biskup, J., Kreische, R., & Staats, H. (2005). The Göttingen study of psychoanalytic therapy: First results. International Journal of Psychoanalysis, 86, 433-455.Google Scholar
  32. Luborsky, L. (1984). Principles of psychoanalytic psychotherapy: A manual for supportive-expressive treatment. New York: Basic Books.Google Scholar
  33. Maat, S. de (2007). On the effectiveness of psychoanalytic therapy. Short if possible, long if necessary? Proefschrift Vrije Universiteit Amsterdam.Google Scholar
  34. Main, M. (2000). The organized categories of infant, child, and adult attachment: Flexible versus inflexible attention under attachment-related stress. Journal of the American Psychoanalytic Association, 48,4, 1055-1096.Google Scholar
  35. Nieberding, R.J., Gacono, B.B., Pirie, M., Bannatyne, L.A., Viglione, D.J., Cooper, B., Bodholt, R.H., & Frackowiak, M. (2003). MMPI-2 based classification of forensic psychiatric outpatients: An exploratory cluster analytic study. Journal of Clinical Psychology, 59, 907-920.Google Scholar
  36. Ploeg, H.M. van der (2000). Handleiding bij de Zelf BeoordelingsVragenlijst: Een Nederlandstalige bewerking van de Spielberger State-Trait Anxiety Inventory. Lisse: Swets Test Publisher.Google Scholar
  37. Ree, W. van der. (2006). Psychoanalytisch indiceren en onderzoek: de Rorschach-inktvlekkentest volgens het Comprehensive System nader bekeken. Tijdschrift Voor Psychoanalyse, 11,4, 262-279.Google Scholar
  38. Romp, M., & Zevalkink, J. (2008). Is de combinatie van MMPI- en Rorschach gegevens van nut voor psychoanalytische indicatiestelling? Tijdschrift voor Psychotherapie, 34,2, 77-146.Google Scholar
  39. Ruiter, C. de (2003). Dynamische persoonlijkheidsdiagnostiek met behulp van de Rorschach Inktvlekken Methode (RIM). In E. H. M. Eurelings-Bontekoe, & W. Snellen (Red.), Dynamische persoonlijkheidsdynamiek (pp. 241-261). Lisse: Swets & Zeitlinger.Google Scholar
  40. Schalkwijk, F. (2006). Dit is psychoanalyse. Een inleiding tot de geschiedenis,theorie en praktijk van de psychoanalyse. Amsterdam: Boom.Google Scholar
  41. Ticho, G.R. (1971). Cultural aspects of transference and countertransference. Bulletin of the Menninger Clinic, 35, 313-334.Google Scholar
  42. Terlidou, C., Moschonas, D., Kakitsis, P., Manthouli, M., Moschona, T., & Tsegos, I.K. (2004). Personality changes after completion of long-term group-analytic psychotherapy. Group Analysis, 37, 401-418.Google Scholar
  43. Vaughan, S. C., Marshall, R. D., MacKinnon, R. A., Vaughan, R., Mellman, L., & Roose, S. P. (2000). Can we do psychoanalytic outcome research? A feasibility study. International Journal of Psychoanalysis, 81, 513-527.Google Scholar
  44. Waning, A. van (1999). Inleiding bij het thema multiculturele samenleving en psychoanalyse. In. A. van Waning (red.), Multiculturele samenleving en psychoanalyse (pp. 1-13). Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  45. Waning, A. van (2002). A mindful self and beyond: Sharing in the ongoing dialogue of Buddhism and psychoanalysis. In P. Young-Eisendrath & S. Muramoto (Eds.), Awakening and insight: Zen Buddhism and psychotherapy (pp. 93-105). New York: Brunner-Routledge.Google Scholar
  46. Verheul, R., Brink, W. van den, Spinhoven, Ph., & Haringsma, R. (2000). Richtlijnen voor klinische diagnostiek van DSM-IV-persoonlijkheidsstoornissen. Tijdschrift voor Psychiatrie, 42, 409-422.Google Scholar
  47. Wolf, H.M.H. de (2003). Inleiding in de psychoanalytische psychotherapie. Ontwikkeling, psychopathologie, diagnostiek en behandelvormen (2de herziene druk). Bussum: Coutinho.Google Scholar
  48. Zevalkink, J. (2004). Indicatie- en behandelingsprotocol voor volwassenen. Amsterdam: Nederlands Psychoanalytisch Instituut.Google Scholar
  49. Zevalkink, J. (2007). De bril van nu: Het inkleuren van het heden door ervaringen uit het verleden. In J. Zevalkink & Q. van Dam (Red.), Tegenwoordigheid van geest: Het actuele moment in een psychoanalytische behandeling (pp. 53-73). Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  50. Zevalkink, J., & Berghout, C.C. (2006). Expanding the evidence base for the cost-effectiveness of long-term psychoanalytic treatment. Journal of the American Psychoanalytic Association, 54, 1313-1319.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2008

Authors and Affiliations

  1. 1.

Personalised recommendations