Advertisement

TandartsPraktijk

, Volume 26, Issue 1, pp 53–55 | Cite as

Cariës, een eeuw na Black

  • J. G. A. Advokaat
Cariologie
  • 11 Downloads

Abstract

Een congres van een hele dag over cariës en ook nog een verdiepingscursus, georganiseerd door de Nederlandse Vereniging van Tandartsen: is dat nog wel nodig?

'Zonder meer', is het stellige antwoord van Dirk Bittermann en Peter van Amerongen, respectievelijk voorzitter van de NVT en moderator van het congres.

'Het lijkt wel of cariës in Nederland een bedwongen ziekte is, maar dat is schijn. Veel personen jonger dan ongeveer 40 jaar hebben geen of slechts enkele caviteiten of vullingen. Dat verklaart een laag gemiddeld DMF-getal. Het is echter gevaarlijk om van een gemiddeld getal te spreken, want tegenover die velen met een nagenoeg gaaf gebit staan er heel wat met een aantal vullingen of caviteiten.'

Wat tijdens het congres duidelijk moet worden, is dat onderzoek van de laatste tientallen jaren heeft aangetoond dat tandartsen heel anders moeten omgaan met cariës dan ze tot nu toe doen.

Factoren die een belangrijke rol spelen zijn nog steeds dezelfde als voorheen. Plaque is pas cariogeen als het langere tijd aanwezig is, fluoride gaat het tegen, en het belang van voeding als risocofactor bij het cariësproces verdient heroverwogen te worden. Die oude plaque moet weg, maar sommige gedeelten van het tandoppervlak worden bij de gebitsreiniging categorisch overgeslagen. In de Angelsaksische literatuur wordt daarom gesproken van een 'site specific disease'.

Dat anders omgaan met cariës is kort weer te geven. De tandarts moet zich ervan bewust worden dat er een verschuiving moet plaatsvinden van invasief en restauratief ingrijpen naar niet-invasief en preventief. Want invasief te werk gaan betekent iatrogene beschadigingen en dus herstelwerkzaamheden in de toekomst.

Thylstrup, Fejerskov, Nyvad en ook Koch hebben laten zien dat als plaque die initiële of zelfs voortgeschreden cariës bedekt, wordt weggepoetst, het cariësproces stopt. Sommigen gaan zelfs zover dat ze bij glazuurondermijnende processen de randen van de caviteit beslijpen en vervolgens de patiënt laten poetsen, waarna het proces wordt bedwongen. Om esthetische redenen zal dan vaak een vulling worden gemaakt.

Op vrijdag 1 april 2005 organiseert de NVT een congres met sprekers die tot de top op het gebied van cariësonderzoek kunnen worden gerekend.

Ole Fejerskov

Ole Fejerskov uit Aarhus bijt de spits af. De titel van zijn voordracht luidt: The big shift in clinical cariology and operative dentistry. Fluoride, het meest aansprekende voorbeeld van cariëspreventie, en de wetenschap dat cariës een multifactoriële ziekte is waarin omgevings- en gedragsfactoren een rol spelen, maken dat preventie van cariës en de behandeling ervan op een nieuwe manier moeten worden uitgevoerd. Zo is er vanaf ongeveer 1960 veel kennis verzameld over de werking van fluoride en weet men meer over demineralisatie en remineralisatie van glazuur (een omkeerbaar proces), maar vreemd genoeg heeft deze kennis tot nu toe te weinig invloed gehad op het klinisch handelen van de tandarts.

Bente Nyvad

Cariësdetectie en cariësdiagnostiek worden vaak door elkaar gehaald. Meestal wordt gesproken van diagnostiek waar sprake is van detectie. Bij detectie van een laesie gaat het om verlies van mineraal dat wordt waargenomen. Diagnose voert daar een dimensie aan toe. Cariës is een dynamisch proces en de vraag moet dan ook worden gesteld of het proces actief is of is gestopt. Pas dan kan een plan van aanpak worden opgesteld.
1.

De uitgangssituatie: cariës en plaque. De onondersteunde glazuurpartijen worden met een fineerboor verwijderd en er wordt poetsinstructie gegeven.

2.

De situatie na een week: het cariësproces is onder controle.

(Met dank aan dr. P.J. van Amerongen voor het beschikbaarstellen van de foto's)

Bente Nyvad, eveneens verbonden aan de universiteit van Aarhus zal spreken over diagnose van cariës. Om eer te betuigen aan prof. Backer Dirks, die belang van witte vlekken op glazuur reeds omstreeks 1960 onderkende, is de titel van haar voordracht Clinical caries diagnosis in the wake of Otto Backer Dirks.

Cor van Loveren

Kun je cariës voorspellen? Welke factoren zijn van invloed op het risico en wegen ze allemaal even zwaar? Wat is de waarde van de klinische blik waar de algemeen practicus het grotendeels mee moet doen? Op deze vragen zal Cor van Loveren van ACTA antwoord geven in zijn voordracht Preventive treatment and diet strategies.

Kim Ekstrand

In Nexø, op het Deense eiland Bornholm, wordt al jarenlang met succes tegen cariës opgetreden. Het concept is simpel. Aan ouders en kinderen wordt uitgelegd dat cariës een specifiek lokaal proces is dat kan worden voorkomen door er op de bedreigde plaatsen voor te zorgen dat de plaque wordt verwijderd - met andere woorden: leer ouders en kinderen poetsen. Dat zoiets gemakkelijker gezegd is dan gedaan, weten we allemaal. Kim Ekstrand van de universiteit van Kopenhagen zal uitleggen hoe ze het in Nexø hebben aangepakt.

Bob ten Cate

Fluoride is belangrijk voor tanden en kiezen. De vraag is echter hoe fluoride het beste kan worden toegediend in verschillende situaties. Dagelijks vragen patiënten wat de beste tandpasta is. Heeft het zin om kinderen extra tabletjes te geven? En wanneer moeten ze die dan slikken? Of liever zo lang mogelijk in de mond houden? Zijn lokale applicaties nog zinvol en wanneer gebruik je Duraphat? Allemaal kennis die nodig moet worden opgefrist, in dit geval door Bob ten Cate, hoogleraar aan ACTA.

Edwina Kidd

Toch komt er wel eens een caviteit die invasief ingrijpen noodzakelijk maakt. De laatste jaren is er veel discussie over de hoeveelheid dentine die moet worden verwijderd. Moet worden geëxcaveerd tot het dentine hard is? Of is de mate van verkleuring een goede richtlijn? In How clean must a cavity be before restoration, zal Edwina Kidd uit Londen de laatste inzichten hierover bespreken. Zij zal laten zien wat tot nu is onderzocht, welke review-artikelen relevant zijn en wat de conclusies zijn en daarbij onderscheid maken tussen dentine langs de glazuurdentinegrens en centaal. Tevens zal zij haar mening geven over ontkalkte randen.

Dan Ericson

Zo'n 100 jaar geleden formuleerde Black een aantal regels waaraan de cavitietspreparatie moest voldoen. Een ervan was 'extension for prevention'. De randen van de restauratie moesten in een gemakkelijk te reinigen gebied of onder de gingivalrand liggen. We weten allang dat hiermee nieuwe cariës langs de randen niet wordt voorkomen. Toch hebben we de neiging preparaties groter te maken dan nodig. Dat komt ook omdat we hebben leren prepareren voor amalgaamrestauraties, dus niet-ondersteund glazuur moesten weghalen en aan eisen van retentie en resistentie moesten voldoen. Preparaties kunnen veel kleiner, zal Dan Ericson, verbonden aan de universiteit van Malmø, laten zien. Diverse technieken zullen daarbij de revue passeren; boren, excaveren en zandstralen. Ook chemische technieken en de laser zullen de revue passeren.

Paul Wesselink

Er valt veel te vertellen over cariës; zoveel dat het niet in één dag kan. Daarom is een tweede dag georganiseerd met een verdiepingscursus vooraf op donderdagmiddag en -avond. Op vrijdag wordt de cariës beschouwd vanuit het tandoppervlak. Op donderdag meer vanuit de pulpa. De pulpa heeft te lijden van cariës en de vraag is hoeveel die pulpa kan hebben. Wanneer is de aanval zo groot dat pulpitis optreedt? En is die reversibel of irreversibel? Een onderwerp voor Paul Wesselink.

Lars Bjørndal

Naast Nyvad en Ericson houdt Lars Bjørndal een voordracht. Bjørndal heeft veel onderzoek gedaan naar stapsgewijs excaveren. Daarbij laat men cariës zitten onder de restauratie. Als na verloop van een paar maanden de caviteit opnieuw wordt geopend, blijkt dat er uit het harder geworden dentine nauwelijks bacteriën zijn te kweken. De vraag is dan of het opnieuw openen niet overbodig is.

Op donderdag is een diner gepland. Er is een mogelijkheid tot overnachten in het congrescentrum 'De Reehorst' te Ede/Wageningen.

De NVT heeft er dus alles aan gedaan om het de congresganger zo gemakkelijk mogelijk te maken.
3-4.

Initiële cariës, zoals in 1966 door Backer Dirks in Dental Research beschreven.

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2005

Authors and Affiliations

  • J. G. A. Advokaat
    • 1
  1. 1.

Personalised recommendations