Advertisement

Tijdschrift voor Psychotherapie

, Volume 30, Issue 1, pp 3–12 | Cite as

Emotie, neurobiologie en de toekomst van de psychotherapie

  • Gerrit Glas
Artikel
  • 174 Downloads

Abstract

De sterke groei van de cognitieve neurowetenschap raakt ook de psychotherapie als professie. Hoe verhoudt de toenemende kennis over neuronale processen zich tot de psychotherapeutische praktijk? Omdat deze vraag de grondslagen van de psychotherapie raakt, wordt eerst een schets gegeven van de relatie tussen wetenschappelijke kennis en professionaliteit. Vervolgens wordt aan de hand van het werk van Damasio en LeDoux ingegaan op de betekenis van neurowetenschappelijk onderzoek voor het begrijpen van emoties en van het psychotherapeutische proces. Die betekenis kan worden samengevat in een aantal termen: erkenning van de betekenis van embodiment, van de gelaagdheid van emoties en van de betekenis van het innerlijk en de fantasie. Daarnaast suggereert neurowetenschappelijk onderzoek dat er grenzen zijn aan de veranderbaarheid. Aan het slot van het artikel wordt gesteld dat de potentieel reductionistische implicaties van neurowetenschappelijk onderzoek de psychotherapeut er niet van moeten weerhouden met de neurowetenschapper een constructieve dialoog aan te gaan.

Notes

Literatuur

  1. Averill, J.R. (1988). Disorders of emotion. Journal of Social and Clinical Psychology, 6, 247-268.Google Scholar
  2. Beck, A.T. (1976). Cognitive therapy and the emotional disorders. New York: New American Library.Google Scholar
  3. Bowlby, J. (1969). Attachment and Loss, Vol. 1. London: Hogarth Press.Google Scholar
  4. Clark, D.M. (1986). A cognitive approach to panic. Behavior, Research, and Therapy, 24, 461-470.CrossRefGoogle Scholar
  5. Damasio, A.R. (1994). Descartes’ error. Emotion, reason, and the human brain. New York: AVON Books.Google Scholar
  6. Damasio, A.R (1999). The feeling of what happens. Body, emotion and the making of consciousness. London: Vintage, Random House.Google Scholar
  7. Emde, R.N. (1982). The development of attachment and affiliative systems. New York: Plenum Press.Google Scholar
  8. Emde, R.N. (2001). Infancy to early childhood. Oxford: Oxford University Press.Google Scholar
  9. Flack, W.F., & Laird J.D. (Eds.) (1988). Emotions in psychopathology. Theory and research. New York: Oxford University Press.Google Scholar
  10. Fonagy, P. (2001). Attachment theory and psychoanalysis. New York: Other Books.Google Scholar
  11. Frijda, N.H. (1986). The emotions. London/New York: Cambridge University Press.Google Scholar
  12. Fulford, K.W.M. (1989). Moral theory and medical practice. Cambridge: Cambridge University Press.Google Scholar
  13. Glas, G. (1988). Aristoteles, emoties en psychopathologie. Tijdschrift voor Psychiatrie, 30, 567-577.Google Scholar
  14. Glas, G. (1991). Concepten van angst en angststoornissen. Een psychiatrische en vakfilosofische studie. Amsterdam/Lisse: Swets & Zeitlinger.Google Scholar
  15. Glas, G. (2001). Angst – beleving, structuur, macht. Amsterdam: Boom.Google Scholar
  16. Glas, G. (2003). Anxiety – animal reactions and the embodiment of meaning. In: K.W.M. Fulford, J. Sadler & G. Stangellini (Eds.). Nature and Narrative. An Introduction to the New Philosophy of Psychiatry (pp. 163-177). Oxford/New York: Oxford University Press.Google Scholar
  17. Greenberg, L.S., & Safran, J.D. (1987). Emotion in psychotherapy. Affect, cognition, and the process of change. New York: The Guilford Press.Google Scholar
  18. Greenberg, L.S., & Lietaer, G. (2002). Integratie van affect, gedrag en cognitie van psychotherapie. In: W. Trijsburg, S. Colijn, E. Collumbien & G. Lietaer (Red.). Handboek Integratieve Psychotherapie (pp. II.6.1-34). Utrecht: De Tijdstroom.Google Scholar
  19. Izard, C.E. (1977). Human emotions. New York: Plenum Press.Google Scholar
  20. Jochemsen, H., & Glas. G. (1997). Verantwoord medisch handelen. Proeve van een christelijke medische ethiek. Amsterdam: Buijten & Schipperheijn.Google Scholar
  21. Kandel, E.R. (1983). From metapsychology to molecular biology: Explorations into the nature of anxiety. American Journal of Psychiatry, 140, 1277-1293.PubMedGoogle Scholar
  22. Kandel, E.R. (1998). A new intellectual framework for psychiatry. American Journal of Psychiatry, 155, 457-469.PubMedGoogle Scholar
  23. Kandel, E.R. (1999). Biology and the future of psychoanalysis: a new intellectual framework for psychiatry revisited. American Journal of Psychiatry, 156, 505-524.PubMedGoogle Scholar
  24. Lang, P.J. (1979). The bio-informational theory of emotional imagery. Psychophysiology, 16, 495-512.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  25. LeDoux, J. (1996). The emotional brain. The mysterious underpinnings of emotional life. New York: Touchstone/Simon & Schuster.Google Scholar
  26. LeDoux, J. (2002). Synaptic Self: How our brains become who we are. New York/Northhampton: Viking Press.Google Scholar
  27. Lewis, M., & Haviland, J.M. (Eds.) (1993). Handbook of emotions. New York: The Guilford Press.Google Scholar
  28. Panksepp, J. (1998). Affective neuroscience. The foundations of human and animal emotions. New York: Oxford University Press.Google Scholar
  29. Plutchik, R. (1980). Emotion: A psychoevolutionary synthesis. New York: Harper and Row.Google Scholar
  30. Stern, D.N. (1985). The interpersonal world of the infant. New York : Basic Books.Google Scholar
  31. Schore, A.N. (1994). Affect Regulation and the Origin of the Self: The Neurobiology of Emotional Development. New Jersey: Lawrence Erlbaum Assoc.Google Scholar
  32. Schore, A.N. (2003a). Affect regulation and disorders of the self. New York: W.W. Norton & Comp.Google Scholar
  33. Schore, A.N. (2003b). Affect regulation and the repair of the self. New York: W.W. Norton & Comp.Google Scholar
  34. Toulmin, S. (1953). The philosophy of science: an introduction. New York: Harper & Row.Google Scholar
  35. Varela, F.J., Thompson, E., & Rosch, E. (1993). The embodied mind. Cognitive science and human experience. Cambridge (Mass.): MIT Press.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2004

Authors and Affiliations

  • Gerrit Glas
    • 1
  1. 1.

Personalised recommendations