Advertisement

Tijdschrift voor Psychotherapie

, Volume 28, Issue 2, pp 33–46 | Cite as

Uitgespeeld. Een casus over testiskanker: seksuele gevolgen en emotionele verwerking

  • Grieteke Jonker-Pool
  • Jan Jaspers
  • Harry Van de Wiel
Article
  • 64 Downloads

Abstract

Dit artikel beschrijft hoe de confrontatie met kanker een verstoring van verschillende levensgebieden kan betekenen. Kanker is een veel voorkomende ziekte: 30% van de vrouwen en 40% van de mannen worden er in de loop van hun leven door getroffen. Aan de hand van een gevalsbeschrijving worden psychotherapeutische interventies geïllustreerd. De patiënt heeft testiskanker gehad, een vorm van kanker die mannen meestal in de kracht van hun leven treft: tussen de 20 en 40 jaar. Hoewel de prognose gunstig is (90% geneest), is de medische behandeling ingrijpend en kan deze leiden tot verminking en fysieke beperkingen, zoals vermoeidheid en geringe neurologische problemen. Verder blijkt uit onderzoek in Nederland dat 30 tot 40% van de patiënten seksuele problemen ervaart. In de gevalsbeschrijving zijn seksuele problemen de aanleiding om hulp te zoeken, maar andere levensgebieden komen eveneens aan bod in het psycho-oncologische therapeutische proces: aanpassing aan de storende fysieke en seksuele beperkingen, de psychotraumatische effecten van de diagnose kanker en de behandeling ervan, de rol van eerdere levensgebeurtenissen, verstoring van de ‘normale’ volwassen ontwikkelingsfase, het evenwicht in de partnerrelatie en existentiële vragen. Tot slot worden het belang van integratieve psychotherapie en de rol van de houding van de therapeut aangaande ziekte, leven en dood besproken.

Abstract

Whatever view we hold, it must be shown

Why every lover has a wish to make

Some other kind of otherness his own:

Perhaps, in fact, we never are alone.

(W.H. Auden, 1967)

Literatuur

  1. Abroms, G. (1979). Waarden in de psychotherapie. In G. Abroms, Waarden en ethiek in de hulpverlening (pp. 10-36). Baexem: Gamma.Google Scholar
  2. Adami, H. O., Bergstrom, R., Mohner, M., Zatonski, W., Storm, H., Ekbom, A., Tretli, S., Teppo, L., Ziegler, H., & Rahu, M. (1994). Testicular cancer in nine northern European countries. International Journal of Cancer, 59, 33-38.CrossRefGoogle Scholar
  3. Albersnagel, F., & Jaspers, J. (1999). Somatoforme stoornissen, nagebootste stoornis en psychosomatische klachten. In G. Smeets, S.M. Bogels, H.T. van der Molen en A. Arntz, Klinische Psychologie – Diagnostiek en therapie (pp. 325-355). Groningen: Wolters-Noordhoff.Google Scholar
  4. Alexander, G. M. & Sherwin, B. B. (1991). The association between testosterone, sexual arousal, and selective attention for erotic stimuli in men. Hormones and Behavior, 25, 367-381.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  5. Alter, C. L., Pelcovitz, D., Axelrod, A., Goldenberg, B., Harris, H., Meyers, B., Grobois, B., Mandel, F., Septimus, A., & Kaplan, S. (1996). Identification of PTSD in cancer survivors. Psychosomatics, 37, 137-143.PubMedGoogle Scholar
  6. Auden, W. H. (1967). Collected Shorter Poems (New York: Random House). Geciteerd in R. May, Love and will (1969, p. 308). New York: Norton.Google Scholar
  7. Baider, L., Perez, T., & De-Nour, A.-K. (1992). Effect of the holocaust on coping with cancer. Social Science and Medicine, 34, 11-15.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  8. Basten, J. P.A. van, Driel, M. F. van, Hoekstra, H. J., Sleijfer, D. Th., Wiel, H. B. M. van de, Droste, J. H. J., Schraffordt Koops, H., & Mensink, H. J. A. (1999). Objective and subjective effects of treatment for testicular cancer on sexual function. British Journal of Urology, 84, 671-678.Google Scholar
  9. Basten, J. P. A. van, Schraffordt Koops, H., Sleijfer, D. Th., Pras, E., Driel, M. F. van, & Hoekstra, H. J. (1997). Current concepts about testicular cancer. European Journal of Surgical Oncology, 23, 354-360.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  10. Bloom, J. R., Fobair, P., Gritz, E., Wellisch, D., Spiegel, D., Varghese, A., & Hoppe, R. (1993). Psychosocial outcomes of cancer: a comparative analysis of Hodgkin's disease and testicular cancer. Journal of Clinical Oncology, 11, 979-988.PubMedGoogle Scholar
  11. Bolen, J. S. (1996). Tot op het bot – levensbedreigende ziekte en persoonlijke groei (vert.). Rotterdam: Lemniscaat.Google Scholar
  12. Bulthuis-Vegter, P., Remie, M. & Vries-Kragt, K. de (1998). Zonder franje ervaringen in het omgaan met een levensbedreigende ziekte. Rotterdam: Uitgeverij Marita Meeuwes/Historische Uitgeverij.Google Scholar
  13. Couzijn, A. L., Dam, F. S. van, & Hanewald, G. J. (1982). Chemotherapie van het gemetastaseerde testiscarcinoom; ervaringen van patiënten en hun partners. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 126, 1854-1857.PubMedGoogle Scholar
  14. Donne, J. (1952). Complete poetry and selected prose. Geciteerd in I. Yalom (1981), Existential Psychotherapy. USA: Basic Books(p. 332). New York: Modern Library.Google Scholar
  15. Ferrel, B. R., & Dow, K. H. (1996). Portraits of cancer survivorship: a glimpse through the lens of survivor's eyes. Cancer Practice, 4, 76-80.Google Scholar
  16. Ferry, L. (1998). De god-mens of de zin van het leven (vert.) (pp. 19, 80). Amsterdam: Uitgeverij Ambo.Google Scholar
  17. Frank, J. D. (1974). Psychotherapy: The restoration of morale. American Journal of Psychiatry, 131, 271-274.PubMedGoogle Scholar
  18. Gans, E. (1993). ‘Hou me vast laat me los’. In Stufkens, A. (red.), Op de man af. Psychoanalytische ideeën over mannelijke seksualiteit (pp. 57-72). Amsterdam: Boom.Google Scholar
  19. Hannah, M. T., Gritz, E., Wellisch, D., Fobair, P., Hoppe, R. T., Bloom, J. R., Sun, G.-W., Varghese, A., Cosgrove, M. D., & Spiegel, D. (1992). Changes in marital and sexual functioning in long-term survivors and their spouses: testicular cancer versus Hodgkin's disease. Psycho-Oncology, 1, 89-103.CrossRefGoogle Scholar
  20. Hart, O. van der, & Nijenhuis, E. R. S. (1999). Psychotherapie en hervonden herinneringen – deel I: Fasegerichte traumabehandeling tegenover ‘Recovered Memory Therapy’. Tijdschrift voor Psychotherapie, 25, 387-405.Google Scholar
  21. D'Hennezel, M. (1996). De intieme dood, levenslessen van stervenden (vert.). Bloemendaal: Uitgeverij J.H. Gottmer.Google Scholar
  22. Heyink, J., Tempelaar, R., Heuvel, F., Grol, B.M.F., & Sanderman, R. (1997). Kortdurende interventies bij kankerpatiënten. Groningen: Noordelijk Centrum voor gezondheidsvraagstukken.Google Scholar
  23. Hobbie, W. L., Stuber, M., Meeske, K., Wissler, K., Rourke, M. T., Ruccione, K., Hinkle, A., & Kazak, A. E. (2000). Symptoms of posttraumatic stress in young adult survivors of childhood cancer. Journal of Clinical Oncology, 18, 4060-4066.PubMedGoogle Scholar
  24. Jaffe, D. T. (1985). Self-renewal: personal transformation following extreme trauma. Journal of Humanistic Psychology, 25, 99-124.CrossRefGoogle Scholar
  25. Janoff-Bulman, R., & McPherson, C. (1997). The impact of trauma on meaning. From meaninglessness to a meaningfull life. In R. Janoff-Bulman en C. McPherson. The transformation of meaning in psychological therapies: Integration, theory and practice(pp. 91-106) Chichester, UK: John Wiley and Sons, Inc.Google Scholar
  26. Janson, R., Remie, M.E., Maex, E., Visser, A. Ph., & Garssen, B. (1996). Meer dan mijn kanker. Rotterdam: Barjestew Meeuwes.Google Scholar
  27. Johansson, S., Steineck, G., Hursti, T., Fredrikson, M., Furst, C. J., & Peterson, C. (1992). Aspects of patient care. Interviews with relapse-free testicular cancer patients in Stockholm. Cancer Nursing, 15, 54-60.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  28. Jonker-Pool, G., Basten, J. P. van, Hoekstra, H. J., Driel, M. F. van, Sleijfer, D.Th., Schraffordt Koops, H. & Wiel, H. B. M. van de (1997). Sexuality after testicular cancer treatment – comparison of treatment modalities. Cancer, 80, 454-464.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  29. Jonker-Pool, G., Wiel, H. B.M van de, Hoekstra, H. J., Sleijfer, D. T., Driel, M. F. van, Basten, J. P. van, & Schraffordt Koops, H. S. (2001a). Sexual functioning after treatment for testicular cancer – review and meta-analysis of 36 empirical studies between 1975-2000. Archives of Sexual Behavior, 30, 55-74.CrossRefGoogle Scholar
  30. Jonker-Pool, G., Hoekstra, H. J., Imhoff, G. van, Sleijfer, D. T., Sonneveld, D. J., Driel, M. F. van, Schraffordt Koops, H., & Wiel, H. B. M. van de (2001b). Male sexual functioning after cancer treatment: testicular cancer versus Hodgkin's disease and non-Hodgkin's Lymphoma (aangeboden).Google Scholar
  31. Jonker-Pool, G. (2001c). Kanker: een existentiële opgave. In J.C.J.M de Haes, L.M. Gualthérie van Weezel, R. Sanderman en H.B.M. van de Wiel (red.), Psychologische patiëntenzorg in de oncologie (pp. 73-85). Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  32. Kalmthout, M. van (1998). Metatheorieën. In W. Trijsburg, S. Colijn, E. Collumbien en G. Lietaer, Handboek Integratieve Psychotherapie, inventarisatie en perspectief. Maarssen: Elseviers/De Tijdstroom, Hfst. I.1.2, pp. 1-23.Google Scholar
  33. Katz, J. (1984). The silent world of doctor and patient (pp. 19 en 219). New York: The Free Press.Google Scholar
  34. Korrelboom, K. (2000). Open-exploratief versus klachtgericht? Dimensies voor het classificeren van psychotherapie. In W. Trijsburg, S. Colijn, E. Collumbien en G. Lietaer, Handboek Integratieve Psychotherapie, inventarisatie en perspectief. (Hfdst II.7, pp. 1-28) Maarssen: Elseviers/De Tijdstroom.Google Scholar
  35. Kuyper, M. B. (1993). Op de achtergrond – een onderzoek naar problemen van partners van patiënten met een chronische ziekte. Amsterdam: Thesis Publishers.Google Scholar
  36. Lavee, Y. (1991). Western and non-Western human sexuality: implications for clinical practice. Journal of Sexual and Marital Therapy, 17, 203-213.Google Scholar
  37. Leijssen, M. (2000). Het ethos van de hulpverlener. In J. Graste en D. Bauduin, Waardenvol werk. Ethiek in de geestelijke gezondheidszorg (pp. 78-93). Assen: Van Gorcum.Google Scholar
  38. May, R. (1983). The discovery of being. New York: W.W. Norton & Company.Google Scholar
  39. Moolen, C. R. van der (1998). Moeilijke cliënten? Over de cliëntgerichte behandeling van psychosomatische problematiek. Tijdschrift Cliëntgerichte Psychotherapie, 36, 115-133.Google Scholar
  40. Nijhuis, L. (2001). Opnieuw aanraken na kankertherapie, het verhaal van een partner. Huizen: Wind Publishers.Google Scholar
  41. Pelcovitz, D., Goldenberg, B., Kaplan, S., Weinblatt, M., Mandel, F., Meyers, B., & Vinciguerra, V. (1996). Posttraumatic stress disorder in mothers of pediatric cancer survivors. Psychosomatics, 37, 116-126.PubMedGoogle Scholar
  42. Pols, J. (1998). Naar een integratief opleidingsmodel. In W. Trijsburg, S. Colijn, E. Collumbien en G. Lietaer, Handboek Integratieve Psychotherapie, inventarisatie en perspectief (Hfst. VIII.2.1, pp. 1-31). Maarssen: Elseviers/De Tijdstroom.Google Scholar
  43. Price, B. (1998). Cancer: altered body image. Nursing-standard, 12, 49-53.PubMedGoogle Scholar
  44. Ranchor, A., & Sanderman, R. (1991). The role of personality and socio-economic status in the stress- illness relation: A longitudinal study. Special Issue: Personality and physical health. European Journal of Personality, 5, 93-108.CrossRefGoogle Scholar
  45. Rieker, P. P., Fitzgerald, E. M., Kalish, L. A., Richie, J. P., Lederman, G. S., Edbril, S. D., & Garnick, M. B. (1989). Psychosocial factors, curative therapies, and behavioral outcomes. A comparison of testis cancer survivors and a control group of healthy men. Cancer, 64, 2399-2407.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  46. Rijff, C. D., & Singer, B. (1998). The role of purpose in life and personal growth in positive human health. In P.T.P. Wong, P. T. P. en P.S. Fry, The human quest for meaning (pp. 213-237). Mahwah, New Jersey, London: Lawrence Erlbaum Associates.Google Scholar
  47. Ropponen, P., Aalberg, V., Rautonen, J., & Siimes, M. A. (1994). Reflections of testicular damage on psychosexual development in adolescent males who survived childhood malignancies. Acta Paedopsychiatrica, 56, 273-277.PubMedGoogle Scholar
  48. Schaap, C. P. D. R. (2000). Integratie en differentiatie in de psychotherapie, perspectief op een beroep en opleiding (inaugurele rede). Zeist: Wetenschappelijke Uitgeverij, CURE.Google Scholar
  49. Schaefer, J. A., & Moos, R. S. (1998). The context for post-traumatic growth: life crises, individual and social resources and coping. In R.G. Tedeschi, C.L. Park en L.G. Calhoun, Posttraumatic growth: positive changes in the aftermath of crises (pp. 99-126). Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaum associates.Google Scholar
  50. Schover, L. R., & Eschenbach, A. C. von (1985). Sexual and marital relationships after treatment for nonseminomatous testicular cancer. Urology, 25, 251-255.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  51. Schrameijer, F., & Brunenberg, W. (1992). Psychosociale zorg bij kanker. Patiënten en hulpverleners over problemen en hulpaanbod. Utrecht: Nederlands Centrum Geestelijke Volksgezondheid.Google Scholar
  52. Simons, J. S., & Carey, P. (2001). Prevalence of sexual dysfunctions: results from a decade of research. Archives of Sexual Behavior, 30, 177-219.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  53. Smith, M. Y., Redd, W. H., Peyser, C., & Vogl, D. (1999). Post-traumatic stress disorder in cancer: a review. Psychooncology, 8, 521-537.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  54. Snijders, J. A. (1998). Integratieve psychotherapie en cliëntgerichte psychotherapie. Deel I: Categoraal en symptoomgericht of is er een integratief-cliëntgericht alternatief? Tijdschrift Cliëntgerichte Psychotherapie, 2, 96-114.Google Scholar
  55. Stenager, E., & Stenager E. (1998). Cancer and suicide. In E. Stenager en E. Stenager. Disease, pain, and suicidal behavior (pp. 51-60). New York/London: The Haworth Medical Press.Google Scholar
  56. Swildens, H. (1988). Procesgerichte gesprekstherapie. Amersfoort/Leuven: Acco.Google Scholar
  57. The, B. A. M. (1999). Palliatieve behandeling en communicatie. Een onderzoek naar het optimisme over herstel van longkankerpatiënten(pp. 262-273). Houten/Diegem: Bohn Stafleu Van Loghum.Google Scholar
  58. Trijsburg, R. W. (1997). De zaak van de integrationisten. Tijdschrift voor Psychotherapie, 23, 48-69.Google Scholar
  59. Visser, O., Coebergh, J. W. W., Schouten, L. J., & Dijck, J. A. A. M. van (2001). Incidence of cancer in the Netherlands 1997: ninth report of the Netherlands cancer registry. Utrecht: Vereniging van Integrale Kankercentra.Google Scholar
  60. Weijmar Schultz, W. C. M., & Wiel, H. B. M. van de (1991). Sexual functioning after gynaecological cancer treatment. Proefschrift Rijksuniversiteit Groningen: Dijkhuizen Van Zanten B.V.Google Scholar
  61. White, C. A. (2000). Body image dimensions and cancer: a heuristic cognitive behavioral model. Psychooncology, 9, 183-192.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  62. Wiel, H. B. M. van de, Weijmar Schultz, W. C. M., & Thurkow, F. G. (1991). The system theory approach to the sexual consequences of genital cancer. Sexual and Marital Therapy, 6, 41-18.Google Scholar
  63. Wijngaarden, H. R. (1982). Waarden in de psychologische therapieën. Tijdschrift voor Psychotherapie, 8, 297-308.Google Scholar
  64. Wilber, K. (1991). Overgave en strijd (vert.). Amsterdam: Karnak.Google Scholar
  65. Yalom, I. (1989). In search of the dreamer. In I.D. Yalom, Love's executioner & other tales of psychotherapy (pp. 230-270). New York: Basic Books.Google Scholar
  66. Yalom, I. D. (1980). Life, death, and anxiety. In I.D.Yalom, Existential psychotherapy (pp. 29-74). New York: Basic Books.Google Scholar
  67. Yang, W. & Staps, T. (2000). Kanker: eindigheid, zin, spiritualiteit ontweken aspecten van de psychosociale oncologie. Nijmegen: Valkhof Pers.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2002

Authors and Affiliations

  • Grieteke Jonker-Pool
    • 1
  • Jan Jaspers
  • Harry Van de Wiel
  1. 1.

Personalised recommendations