Advertisement

Dth

, Volume 17, Issue 4, pp 160–168 | Cite as

Rehabilitatie bij chronische schizofrenie: wat voegt cognitieve–functietraining toe?

  • Martin Appelo
  • Frank Woonings
  • Jan–Willem Louwerens
  • Cees Slooff
  • Robert van den Bosch
  • Mark van der Gaag
Article

Samenvatting

In dit artikel wordt de gecontroleerde evaluatie van een klinisch rehabilitatieprogramma voor patiënten met chronische schizofrenie beschreven. Het programma bevat modules waarin patiënten wordt geleerd hun kwetsbaarheid te accepteren en te hanteren, en waarbij zowel basale als toepassingsvaardigheden worden aangeleerd. Tevens wordt gedurende het programma gezocht naar een woonsituatie en dagelijkse bezigheden buiten het ziekenhuis.

Het programma wordt in twee condities aangeboden. Naast de standaardconditie wordt in één conditie cognitieve–functietraining toegevoegd aan het programma.

De beide condities worden met elkaar vergeleken en met een traditioneel programma voor patiënten met schizofrenie die op verblijfsafdelingen van psychiatrische ziekenhuizen zijn opgenomen. Tot een jaar na afloop van het programma worden de effecten bepaald. Gemeten variabelen zijn symptomen, cognitief functioneren, coping, sociale vaardigheden, algemeen functioneren, woonsituatie, en dagelijkse activiteiten.

De resultaten tonen significante verbeteringen op vrijwel alle variabelen. De meeste patiënten gaan met ontslag en vinden een structurele vorm van dagelijkse activiteiten buiten de kliniek. Toch kunnen de effecten niet worden toegeschreven aan het rehabilitatieprogramma, aangezien de meeste verbeteringen ook worden gevonden bij de drop–outs en de patiënten in de controlegroep. Ook wordt er geen toegevoegde waarde voor de cognitieve–functietraining gevonden.

Deze studie leidt tot een pleidooi voor de ontwikkeling van extramurale voorzieningen voor rehabilitatie van patiënten met schizofrenie. Een betekenisvolle context die een beroep doet op restcapaciteiten leidt waarschijnlijk tot meer resultaat dan vaardigheidstraining in een ziekenhuisomgeving.

Abstract

A controlled evaluation of a clinical rehabilitation program for patients with chronic schizophrenia is described. The program included various skills training modules for teaching patients to accept and deal with their vulnerability, developing basic and survival skills, finding appropriate accommodation and developing daily activities outside the hospital. In one condition cognitive remediation training (core) was added to the program. Follow–up measures up to one year after finishing the program were obtained. The focus was on symptomatology, functioning, living circumstances, employment status, and on the additional value of cognitive skills training.

Although the clinical and social improvements were significant and resettlement in the community was obtained for the majority of the patients, the results cannot be attributed to the skills training, since most improvements were also found in the drop–out and control conditions. Neither was the outcome dependent on the additional training of cognitive skills. It is concluded that the efficacy of rehabilitation in terms of symptomatic and functional improvement and in terms of resettlement does not seem to depend on the inclusion of (cognitive) skills training modules in a rehabilitation program. The results strongly plead for the further development and implementation of ‘community based care’ for schizophrenic patients.

Referenties

  1. American Psychiatric Association (1987). Diagnostic and statistical manual of mental disorders– III, revised. Washington DC: American Psychiatric Association.Google Scholar
  2. Andreasen, N.C. (1983). The Scale for the Assessment of Negative Symptoms (SANS). Iowa City: University of Iowa.Google Scholar
  3. Appelo, M.T. (1995). Bottom up rehabilitation in schizophrenia. Groningen: De Regenboog.Google Scholar
  4. Appelo, M.T., Slooff, C.J., Woonings, F.M.J., Louwerens, J.W., Van der Gaag, M., & Van den Bosch, R.J. (1994). Clinical rehabilitation of schizophrenia: development of a theory based program. In: W. Spaulding (Ed.), Cognitive technology in psychiatric rehabilitation. Lincoln: University of Nebraska Press (pp. 115–138).Google Scholar
  5. Asberg, M., Montgomery, S., & Perris, C. (1978). A comprehensive psychopathological rating scale. Acta Psychiatrica Scandinavica, 271, 5–27.CrossRefGoogle Scholar
  6. Baker, R., & Hall, J.N. (1983). Rehabilitation evaluation of Hall and Baker ( REHAB ). Aberdeen: Vine Publishing.Google Scholar
  7. Bellack, A.S. (1992). Cognitive rehabilitation for schizophrenia: Is it possible? Is it necessary? Schizophrenia Bulletin, 18, 43–50.PubMedGoogle Scholar
  8. Benedict, R.H.B., Harris, A.E, Markow, T., McCormick, J.A., Nuechterlein, K.H., & Asarnow, R.F. (1994). Effects of attention training on information processing in schizophrenia. Schizophrenia Bulletin, 20, 537–546.PubMedGoogle Scholar
  9. Bowen, L., Wallace, C.J., Glynn, S.M., Nuechterlein, K.H., Lutzker, J.R., & Kuehnel, T.G. (1994). Schizophrenic individuals' cognitive functioning and performance in interpersonal interactions and skills training procedures. Journal of Psychiatry Research, 28, 289–301.CrossRefGoogle Scholar
  10. Brenner, H.D., Hodel, B., Roder, V., & Corrigan, P. (1992). Treatment of cognitive dysfunctions and behavioral deficits in schizophrenia. Schizophrenia Bulletin, 18, 21–26.PubMedGoogle Scholar
  11. Brenner, H.D., Stramke, W.G., Mewes, J., Liese, F., & Seeger, G. (1980). Erfahrungen mit einem spezifischen Therapieprogramm zum Training kognitiver und kommunikativer Fahigkeiten in der Rehabilitation chronisch schizophrener Patienten. Nervenarzt, 51, 106–112.PubMedGoogle Scholar
  12. Buchanan, R.W., & Carpenter, W.T. (1994). Domains of psychopathology. An approach to the reduction of heterogeneity in schizophrenia. Journal of Nervous and Mental Disease, 182, 193–204.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  13. Curran, J.P. (1982). A procedure for the assessment of social skills: the simulated social interaction test. In: J.P. Curran & P.M. Monti (Eds.), Social skills training: a practical handbook for assessment and treatment (pp. 348–373). New York: Guilford.Google Scholar
  14. Funke, B., Reinecker, H., Commichau, A. (1989) Grenzen kognitiver Trainingsmethoden bei schizophrenen Langzeitpatienten. Nervenarzt, 60, 750–756.PubMedGoogle Scholar
  15. Gaag, M. van der (1992). The results of cognitive training in schizophrenic patients. Delft: Eburon.Google Scholar
  16. Gaag, M. van der, Woonings, F.M.J., Bosch, R.J. van den, Appelo, M.T., Slooff, C.J., & Louwerens, J.W. (1994). Cognitive training of schizophrenic patients: a behavioral approach based on experimental psychopathology. In: W. Spaulding (Ed.), Cognitive technology in psychiatric rehabilitation. Lincoln: University of Nebraska Press (pp. 139–158).Google Scholar
  17. Green, M.F. (1996). What are the functional consequences of neurocognitive deficits in schizophrenia? American Journal of Psychiatry, 153, 321–330.PubMedGoogle Scholar
  18. Green, M.F. (1993). Cognitive remediation in schizophrenia: Is it time yet? American Journal of Psychiatry, 150, 178–187.PubMedGoogle Scholar
  19. Leff, J., Thornicroft, G., Coxhead, N., & Crawford, C. (1994). The taps project. 22: A five year follow up of long stay psychiatric patients discharged to the community. British Journal of Psychiatry, 165, 13–17.CrossRefGoogle Scholar
  20. Liberman, R.P. (1988). Psychiatric rehabilitation of chronic mental patients. New York: American Psychiatric Press.Google Scholar
  21. Liberman, R.P., & Green, M.F. (1992). Whither cognitive behavioral therapy for schizophrenia? Schizophrenia Bulletin, 18, 27–35.PubMedGoogle Scholar
  22. Mueser, K.T., Bellack, A.S., Douglas, M.S., & Wade, J.H. (1991). Prediction of social skill acquisition in schizophrenic and major affective disorder patients from memory and symptomatology. Psychiatric Research, 37, 281–296.CrossRefGoogle Scholar
  23. Nuechterlein, K.H., & Dawson, M.E. (1984). A heuristic vulnerability–stress model of schizophrenic episodes. Schizophrenia Bulletin, 10, 300–312.PubMedGoogle Scholar
  24. Olbrich, R., & Mussgay, L. (1990). Reduction of schizophrenic deficits by cognitive training: an evaluative study. European Archives of Psychiatry and Neurological Sciences, 239, 366–369.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  25. Penn, D.L. (1991). Cognitive rehabilitation of social deficits in schizophrenia: A direction of promise or following a primrose path? Psychosocial Rehabilitation Journal, 15, 27–41.Google Scholar
  26. Roder, V., Brenner, H.D., Kienzle, N., & Hodel, B. (1988). Integriertes psychologisches Therapieprogramm für schizofrene Patienten ( IPT ). München–Weinheim: Psychologie Verlags Union.Google Scholar
  27. Schreurs, P.J.G., Willige, G. van de, Tellegen, B., & Brosschot, J.F. (1988). De Utrechtse Coping–Lijst. Omgaan met problemen en gebeurtenissen. Handleiding. Lisse: Swets & Zeitlinger, 1988.Google Scholar
  28. Simon, H.A. (1975). The functional equivalence of problem solving skills. Cognitive Psychology, 7, 267–268.CrossRefGoogle Scholar
  29. Stuve, P., Erickson, R.C., & Spaulding, W. (1991). Cognitive rehabilitation: The next step in psychiatric rehabilitation. Psychosocial Rehabilitation Journal, 15, 9–26.Google Scholar
  30. Watts, F., & Bennett, D. (1983). Theory and practice of psychiatric rehabilitation. New York: Wiley.Google Scholar
  31. Wechsler, D. (1981). WAIS–R manual. New York: Psychological Corporation.Google Scholar
  32. Wing, J.K. (1982). Rehabilitation and management of schizophrenia. In: J.K. Wing & L. Wing (Eds.), Handbook of Psychiatry, vol. 3. Psychoses of uncertain aetiology. New York: Cambridge University Press.Google Scholar
  33. Wykes, T. (1994). Predicting symptomatic and behavioural outcomes of community care. British Journal of Psychiatry, 165, 486–492.CrossRefPubMedGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 1997

Authors and Affiliations

  • Martin Appelo
    • 1
  • Frank Woonings
  • Jan–Willem Louwerens
  • Cees Slooff
  • Robert van den Bosch
  • Mark van der Gaag
  1. 1.

Personalised recommendations