Skipr

, Volume 11, Issue 5, pp 47–47 | Cite as

Boeken

  • Bohn Stafleu van Loghum
Boeken
  • 1 Downloads

Samenvatting

De mens heeft een aangeboren neiging tot altruïsme en in de loop van de evolutie is hij ook empathisch geworden.

Suzanne Weusten is psycholoog en directeur van de Argumentenfabriek Denkacademie. Ze was lid van de hoofdredactie van de Volkskrant en daarvoor hoofdredacteur van Psychologie Magazine.

Pleidooi voor een optimistische samenleving

De mens heeft een aangeboren neiging tot altruïsme en in de loop van de evolutie is hij ook empathisch geworden. Maar de laatste tijd staan deze vermogens onder druk, betoogt sociaal psycholoog Rijn Vogelaar. We zijn in de ban van het negativiteitsdenken: het onderwijssysteem is gericht op het vermijden van onvoldoendes, in de zorg worden fouten breed uitgemeten, en kranten en tv brengen vooral het slechte nieuws. Waarom eigenlijk?

Evolutionair gezien is de gerichtheid op negatieve zaken functioneel. Hoewel dat tegenwoordig niet meer nodig is, zitten we nog steeds met een overgevoelige antenne voor gevaar. Bovendien zijn we gefixeerd op de korte termijn. En hoe meer we ons in onze eigen bubbel terugtrekken, hoe minder begrip we voor anderen kunnen opbrengen.

In Negativiteit mania analyseert Vogelaar vanuit een psychologisch kader deze gerichtheid op de negatieve kanten van de samenleving. Vooral de journalistiek krijgt ervan langs. De manier waarop journalisten een verhaal vertellen is volgens hem te vergelijken met de verteltrant van iemand met een neiging tot depressie. Net als mensen die depressief zijn merken journalisten vooral negatieve zaken op, interpreteren ze neutrale gebeurtenissen eerder negatief en hebben ze een pessimistische attributiestijl: negatieve gebeurtenissen zijn niet incidenteel maar structureel, ze zijn toe te wijzen aan een persoon en breed generaliseerbaar.

In het laatste hoofdstuk geeft Vogelaar enkele handvatten voor een constructievere samenleving. Hij baseert zich daarbij vooral op inzichten uit de positieve psychologie en de neurologie en geeft voorbeelden, zoals De Correspondent en dagblad Trouw in de journalistiek. Maar ook in de zorg zijn voorbeelden te vinden van wat hij ‘constructieve innovaties’ noemt.

Rijn Vogelaar, Negativiteit mania, de waan van negativiteitsdenken. AnderZ, 2018. 254 pagina’s.

ISBN 9789462960718.

€ 20,-

Informatie is macht

Nepnieuws is van alle tijden, leren we van het jongste boek van historicus Han van der Horst. De Engelse term ‘fake news’ werd al in 1901 gebruikt in een krantenberichtje over de Amerikaanse spoorwegen. En de Nederlandse term ‘nepnieuws’ dook in 1987 op in De Telegraaf, die de Tagesshow van Rudy Carell een ‘nepnieuws-show’ noemde en daarbij verwees naar een onderdeel van de show waarin vrouwen ondergoed gooiden naar de Iraanse ayatollah Khomeini.

Het fenomeen is echter al veel ouder. Van der Horst begint bij de oude Grieken en Romeinen die de kunsten van de retorica gebruikten om onwaarheden voor feiten te laten doorgaan. Hij leidt ons met vaste hand door de geschiedenis en toont overtuigend aan dat de nieuwsgierige lezer uit de zestiende eeuw voor dezelfde problemen stond als de huidige internetsurfer. Wat is waar? Welke informatie kun je vertrouwen? Wat is kwaadsprekerij en wat is aangedikt?

Van der Horst sluit zijn rijke en vlammend geschreven boek af met een handleiding om zelf nepnieuws te maken: verdiep je in de taal van je doelgroep, kom met anekdotisch bewijs, houd de vijand vaag, wees suggestief. En ten slotte het tegengif: slik niets voor zoete koek, identificeer de bronnen en schat ze op hun geloofwaardigheid.

Han van der Horst, Nepnieuws, een wereld van desinformatie, Scriptum, 2018. 310 pagina’s.

ISBN 978 94 6319 0831.

€ 17,95

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2018

Authors and Affiliations

  • Bohn Stafleu van Loghum
    • 1
  1. 1.

Personalised recommendations