Advertisement

Neuropraxis

pp 1–7 | Cite as

Sociale cognitie bij psychose: is meten ook weten?

  • Steven de JongEmail author
  • Anouar Gallouh
  • Stynke Castelein
  • G. H. Marieke Pijnenborg
Artikel

Samenvatting

In de problematiek van psychotische stoornissen lijkt sociale cognitie een grote rol te spelen. Er kunnen echter zowel empirische als theoretische vragen gesteld worden bij de meetinstrumenten die sociale cognitie meten. Deze instrumenten zijn vaak relatief eenvoudig, zoals emotieherkenning in foto’s of zelfrapportagevragenlijsten. De afgelopen jaren is er echter steeds meer aandacht gekomen voor het construct metacognitie (‘denken over denken en voelen’) en hoe dit construct gemeten kan worden. Wij hebben onderzocht op welke manier metacognitie samenhangt met bestaande maten van sociale cognitie, en of metacognitie als maat een toegevoegde waarde heeft bij onderzoek en diagnostiek op het gebied van sociale cognitie bij psychotische stoornissen. In dit artikel bespreken wij onderzoek waaruit naar voren komt dat vragenlijsten over empathie (Interpersonal Reactivity Index, Questionnaire of Cognitive and Affective Empathy) enkel met elkaar correleren, maar niet met de Faux Pas-test, een vignettaak van Theory of Mind, noch met een multimodale test van empathie, de Empathic Accuracy Task. Daarnaast bespreken wij onderzoek dat evidentie levert voor de toegevoegde diagnostische waarde van meetinstrumenten rond neurocognitie, empathie, theory of mind, multimodale empathie en metacognitie om te voorspellen of deelnemers met een psychotische stoornis uit een forensische of niet-forensische sample komen, aangezien enkel de scores op de Empathic Accuracy Task en de Metacognition Assessment Scale‑A voorspellend bleken te zijn. Wij relateren deze bevindingen aan bestaande literatuur en raden bij psychotische stoornissen het gebruik van vragenlijsten voor constructen als empathie af. Voorts raden wij aan om scores op ‘eenvoudige’ taken (bijv. de Faux Pas-test) niet te generaliseren naar het brede, overkoepelende construct (zoals theory of mind).

Trefwoorden

sociale cognitie metacognitie diagnostiek meetinstrumenten psychotische stoornissen 

Literatuur

  1. 1.
    American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 5e druk. 2013.Google Scholar
  2. 2.
    Galbusera L, Finn MT, Fuchs T. Interactional synchrony and negative symptoms: an outcome study of body-oriented psychotherapy for schizophrenia. Psychother Res. 2018;28(3):457–69.PubMedGoogle Scholar
  3. 3.
    Cornelius HR. Het kernsymptoom der schizophrenie en het “praecoxgevoel”. Ned Tijdschr Geneeskd. 1941;85:4516–21.Google Scholar
  4. 4.
    Kean C. Silencing the self: schizophrenia as a self-disturbance. Schizophr Bull. 2009;35(6):1034–6.PubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  5. 5.
    Ungvari GS, Xiang YT, Hong Y, Leung HCM, Chiu HFK. Diagnosis of schizophrenia: reliability of an operationalized approach to “praecox-feeling.”. Psychopathology. 2010;43(5):292–9.PubMedGoogle Scholar
  6. 6.
    Sagi G, Schwartz M. The “praecox feeling” in the diagnosis of schizophrenia; a survey of Manhattan psychiatrists. Schizophr Res. 1989;2(1):35.Google Scholar
  7. 7.
    Bleuler E. Dementia praecox, or the group of schizophrenias. 1911.Google Scholar
  8. 8.
    Moskowitz A, Heim G. Eugen Bleuler’s dementia praecox or the group of schizophrenias (1911): a centenary appreciation and reconsideration. Schizophr Bull. 2011;37(3):471–9.PubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  9. 9.
    Veluw SJ van, Chance SA. Differentiating between self and others: an ALE meta-analysis of fMRI studies of self-recognition and theory of mind. Brain Imaging Behav. 2014;8(1):24–38.PubMedGoogle Scholar
  10. 10.
    Meer L van der, Costafreda S, Aleman A, David AS. Self-reflection and the brain: a theoretical review and meta-analysis of neuroimaging studies with implications for schizophrenia. Neurosci Biobehav Rev. 2010;34(6):935–46.PubMedGoogle Scholar
  11. 11.
    Brüne M. Emotion recognition, “theory of mind,” and social behavior in schizophrenia. Psychiatry Res. 2005;133(2–3):135–47.PubMedGoogle Scholar
  12. 12.
    Brüne M. “Theory of mind” in schizophrenia: a review of the literature. Schizophr Bull. 2005;31(1):21–42.PubMedGoogle Scholar
  13. 13.
    Schneider M, Myin E, Myin-Germeys I. Is theory of mind a prerequisite for social interactions? A study in psychotic disorder. Psychol Med. 2019;  https://doi.org/10.1017/S0033291719000540.PubMedGoogle Scholar
  14. 14.
    Janssens M, Lataster T, Simons CJP, Oorschot M, Lardinois M, Os J van, et al. Emotion recognition in psychosis: no evidence for an association with real world social functioning. Schizophr Res. 2012;142(1–3):116–21.PubMedGoogle Scholar
  15. 15.
    Fett AKJ, Viechtbauer W, Dominguez MG de, Penn DL, Os J van, Krabbendam L. The relationship between neurocognition and social cognition with functional outcomes in schizophrenia: a meta-analysis. Neurosci Biobehav Rev. 2011;35(3):573–88.PubMedGoogle Scholar
  16. 16.
    Dimaggio G, Popolo R, Salvatore G, Lysaker PH. Mentalizing in schizophrenia is more than just solving theory of mind tasks. Front Psychol. 2013;4:83.PubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  17. 17.
    Jong S de, Donkersgoed RJM van, Arends J, Lysaker PH, Wunderink L, Gaag M van der, et al. Metacognitie bij psychotische stoornissen : van concept naar interventie. Tijdschr Psychiatr. 2016;58(6):455–62.PubMedGoogle Scholar
  18. 18.
    Lysaker PH, Klion RE. Recovery, meaning-making, and severe mental illness: a comprehensive guide to metacognitive reflection and insight therapy. 1e druk. New York: Routledge; 2017.Google Scholar
  19. 19.
    Lysaker PH, Carcione A, Dimaggio G, Johannesen JK, Nicolò G, Procacci M, et al. Metacognition amidst narratives of self and illness in schizophrenia: associations with neurocognition, symptoms, insight and quality of life. Acta Psychiatr Scand. 2005;112(1):64–71.PubMedGoogle Scholar
  20. 20.
    Fonagy P, Bateman AA, Bateman AA. The widening scope of mentalizing: a discussion. Psychol Psychother Theor Res Pract. 2011;84(1):98–110.Google Scholar
  21. 21.
    Kemps SJLM, Kooiman CG. Het meten van mentaliseren: Een poging met de Reflective Functioning Rating Scale. Tijdschr Psychiatr. 2015;57(9):645–55.PubMedGoogle Scholar
  22. 22.
    Lysaker PH, Dimaggio G, Carcione A, Procacci M, Buck KD, Davis LW, et al. Metacognition and schizophrenia: the capacity for self-reflectivity as a predictor for prospective assessments of work performance over six months. Schizophr Res. 2010;122(1–3):124–30.PubMedGoogle Scholar
  23. 23.
    Semerari A, Carcione A, Dimaggio G, Falcone M, Nicolò G, Procacci M, et al. How to evaluate metacognitive functioning in psychotherapy? The metacognition assessment scale and its applications. Clin Psychol Psychother. 2003;10(4):238–61.Google Scholar
  24. 24.
    Lysaker PH, Buck KD, Fogley RL, Ringer J, Harder S, Hasson-Ohayon I, et al. The mutual development of intersubjectivity and metacognitive capacity in the psychotherapy for persons with schizophrenia. J Contemp Psychother. 2013;43(2):63–72.Google Scholar
  25. 25.
    Baron-Cohen S, O’Riordan M, Stone V, Jones R, Plaisted K. Recognition of faux pas by normally developing children and children with Asperger syndrome or high-functioning autism. J Autism Dev Disord. 1999;29(5):407–18.PubMedGoogle Scholar
  26. 26.
    Davis MH. Measuring individual differences in empathy: evidence for a multidimensional approach. J Pers Soc Psychol. 1983;44(1):113–26.Google Scholar
  27. 27.
    Rot M aan het, Hogenelst K. The influence of affective empathy and autism spectrum traits on empathic accuracy. PLoS ONE. 2014;9(6):1–7.Google Scholar
  28. 28.
    Thiel F, Rot M aan het. Het effect van alcoholinname op empathische accuraatheid. Neuropraxis. 2019;  https://doi.org/10.1007/s12474-019-00235-1.Google Scholar
  29. 29.
    Donkersgoed RJM van, Jong S de, Rot M aan het, Wunderink L, Lysaker PH, Hasson-Ohayon I, et al. Measuring empathy in schizophrenia: the empathic accuracy task and its correlation with other empathy measures. Schizophr Res. 2019;  https://doi.org/10.1016/j.schres.2019.03.024.PubMedGoogle Scholar
  30. 30.
    Reniers RLEP, Corcoran R, Drake R, Shryane NM, Völlm BA. The QCAE: a questionnaire of cognitive and affective empathy. J Pers Assess. 2011;93(1):84–95.PubMedGoogle Scholar
  31. 31.
    Schmand B, Bakker D, Saan R, Louman J. The Dutch reading test for adults: a measure of premorbid intelligence level. Tijdschr Gerontol Geriatr. 1991;22(1):15–9.PubMedGoogle Scholar
  32. 32.
    Wechsler D. Manual for the Wechsler adult intelligence scale. Oxford: Psychological Corp; 1995.Google Scholar
  33. 33.
    Jong S de, Donkersgoed R van, Renard S, Carter S, Bokern H, Lysaker PH, et al. Social-cognitive risk factors for violence in psychosis: a discriminant function analysis. Psychiatry Res. 2018;265:93–9.PubMedGoogle Scholar
  34. 34.
    Øie M, Sundet K, Rund BR. Neurocognitive decline in early-onset schizophrenia compared with ADHD and normal controls: evidence from a 13-year follow-up study. Schizophr Bull. 2010;36(3):557–65.PubMedGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2019

Authors and Affiliations

  1. 1.Lentis Research, LentisGroningenNederland
  2. 2.FACT Noord Groningen, LentisUithuizenNederland
  3. 3.FACT Amsterdam-Oost, MentrumAmsterdamNederland
  4. 4.Afdeling Psychotische StoornissenGGZ Noord-DrentheAssenNederland
  5. 5.Centrum Integrale Psychiatrie, LentisGroningenNederland
  6. 6.Klinische Psychologie en Experimentele PsychopathologieRijksuniversiteit GroningenGroningenNederland

Personalised recommendations