Advertisement

Neuropraxis

pp 1–10 | Cite as

Diagnostiek van dementie: praktijkvariatie in Nederlandse geheugenpoliklinieken

  • Marleen Kunneman
  • Femke H. Bouwman
  • Ellen M. A. Smets
  • Wiesje M. van der Flier
Artikel

Samenvatting

Op het gebied van dementiediagnostiek is de afgelopen jaren veel bereikt. In Nederland zijn zo’n 100 geheugenpoliklinieken, ieder met een eigen aanpak. Het doel van deze studie was het in kaart brengen van de praktijkvariatie in diagnostische zorg voor dementie. Het onderzoek is uitgevoerd als een kwalitatieve studie. Wij voerden een gestructureerd diepte-interview met 13 specialisten (8 neurologen, 4 geriaters, 1 ouderenpsychiater) van 12 Nederlandse geheugenpoliklinieken. De geheugenpoli’s zien tussen de 1 en 12 nieuwe patiënten per week (mediaan 7). In de 12 klinieken zijn in totaal 18 verschillende zorgpaden (1–3 per kliniek). De meeste zorgpaden bevatten de volgende componenten: na triage volgt een intakeconsult, een of meer diagnostische tests, bespreking in het multidisciplinair overleg en een uitslagconsult. Er is zeer grote variatie in de structuur van deze zorgpaden, betrokken zorgverleners, tests die worden aangeboden en wanneer deze worden aangeboden en de ruimte voor het betrekken van patiënten en hun naasten bij het nemen van beslissingen rond diagnostisch tests. De conclusie luidt dat in de Nederlandse geheugenpoliklinieken aanzienlijke variatie is in aanpak en organisatie van diagnostische zorg. Harmonisatie van werkwijze tussen geheugenpoli’s lijkt wenselijk. Tevens dient er ruimte te blijven voor variabele invulling binnen geheugenpoli’s, teneinde gepersonaliseerde zorg te kunnen bieden. Het Nederlands Geheugenpoli Netwerk kan hierbij een belangrijke rol spelen.

Trefwoorden

dementie geheugenpoli diagnostiek 

Notes

Financiering

Financiële ondersteuning: ZonMw Memorabel (70.73305-98-205).

Literatuur

  1. 1.
    McKhann G, Drachman D, Folstein M, Katzman R, Price D, Stadlan EM. Clinical diagnosis of Alzheimer’s disease: report of the NINCDS-ADRDA Work Group under the auspices of Department of Health and Human Services Task Force on Alzheimer’s Disease. Neurology. 1984;34:939–44.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  2. 2.
    Blennow K, Hampel H, Weiner M, Zetterberg H. Cerebrospinal fluid and plasma biomarkers in Alzheimer disease. Nat Rev Neurol. 2010;6:131–44.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  3. 3.
    Frisoni GB, Fox NC, Jack CR Jr., Scheltens P, Thompson PM. The clinical use of structural MRI in Alzheimer disease. Nat Rev Neurol. 2010;6:67–77.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  4. 4.
    Herholz K, Ebmeier K. Clinical amyloid imaging in Alzheimer’s disease. Lancet Neurol. 2011;10:667–70.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  5. 5.
    Dubois B, Feldman HH, Jacova C, Dekosky ST, Barberger-Gateau P, Cummings J, Delacourte A, Galasko D, Gauthier S, Jicha G, Meguro K, O’Brien J, Pasquier F, Robert P, Rossor M, Salloway S, Stern Y, Visser PJ, Scheltens P. Research criteria for the diagnosis of Alzheimer’s disease: revising the NINCDS-ADRDA criteria. Lancet Neurol. 2007;6:734–46.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  6. 6.
    Dubois B, Feldman HH, Jacova C, Hampel H, Molinuevo JL, Blennow K, DeKosky ST, Gauthier S, Selkoe D, Bateman R, Cappa S, Crutch S, Engelborghs S, Frisoni GB, Fox NC, Galasko D, Habert MO, Jicha GA, Nordberg A, Pasquier F, Rabinovici G, Robert P, Rowe C, Salloway S, Sarazin M, Epelbaum S, Souza LC de, Vellas B, Visser PJ, Schneider L, Stern Y, Scheltens P, Cummings JL. Advancing research diagnostic criteria for Alzheimer’s disease: the IWG-2 criteria. Lancet Neurol. 2014;13:614–29.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  7. 7.
    McKhann GM, Knopman DS, Chertkow H, Hyman BT, Jack CR Jr., Kawas CH, Klunk WE, Koroshetz WJ, Manly JJ, Mayeux R, Mohs RC, Morris JC, Rossor MN, Scheltens P, Carrillo MC, Thies B, Weintraub S, Phelps CH. The diagnosis of dementia due to Alzheimer’s disease: recommendations from the National Institute on Aging-Alzheimer’s Association workgroups on diagnostic guidelines for Alzheimer’s disease. Alzheimers Dement. 2011;7:263–9.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  8. 8.
    Albert MS, DeKosky ST, Dickson D, Dubois B, Feldman HH, Fox NC, Gamst A, Holtzman DM, Jagust WJ, Petersen RC, Snyder PJ, Carrillo MC, Thies B, Phelps CH. The diagnosis of mild cognitive impairment due to Alzheimer’s disease: recommendations from the National Institute on Aging-Alzheimer’s Association workgroups on diagnostic guidelines for Alzheimer’s disease. Alzheimers Dement. 2011;7:270–9.CrossRefPubMedPubMedCentralGoogle Scholar
  9. 9.
    Werner P, Karnieli-Miller O, Eidelman S. Current knowledge and future directions about the disclosure of dementia: a systematic review of the first decade of the 21st century. Alzheimers Dement. 2013;9:e74–e88.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  10. 10.
    Gulbrandsen P, Clayman ML, Beach MC, Han PK, Boss EF, Ofstad EH, Elwyn G. Shared decision-making as an existential journey: aiming for restored autonomous capacity. Patient Educ Couns. 2016;99(9):1505–10.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  11. 11.
    Joosten-Weyn Banningh L, Vernooij-Dassen M, Rikkert MO, Teunisse JP. Mild cognitive impairment: coping with an uncertain label. Int J Geriatr Psychiatry. 2008;23:148–54.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  12. 12.
    Kunneman M, Pel R, Bouwman FH, Gillissen F, Schoonenboom N, Claus JJ, Flier WM van der, Smets EM. Patients’ and caregivers’ views on conversations and shared decision making in diagnostic testing for Alzheimer’s disease: the ABIDE project. Alzheimers Dement Transl Res Clin Interv. 2017;3:9.Google Scholar
  13. 13.
    Kunneman M, Smets EM, Bouwman F, Schoonenboom N, Zwan M, Pel R, Flier WM van der . Clinicians’ views on conversations and shared decision making in diagnostic testing for Alzheimer’s disease: the ABIDE project. Alzheimers Dement Transl Res Clin Interv. 2017;3:9.Google Scholar
  14. 14.
    Flier WM van der, Kunneman M, Bouwman F, Petersen RC, Smets EM. Diagnostic dilemmas in Alzheimer’s disease: room for shared decision making. Alzheimers Dement Transl Res Clin Interv. 2017;3:4.Google Scholar
  15. 15.
    Wilde A de, Maurik IS van, Kunneman M, Bouwman F, Zwan M, Willemse EA, Biessels GJ, Minkman M, Pel R, Schoonenboom NS, Smets EM, Wattjes MP, Barkhof F, Stephens A, Lier EJ van, Batrla-Utermann R, Scheltens P, Teunissen CE, Berckel BN van, Flier WM van der. Alzheimer’s biomarkers in daily practice (ABIDE) project: rationale and design. Alzheimers Dement (amst). 2017;6:143–51.Google Scholar
  16. 16.
    Heath I. Divided we fail. Clin Med (lond). 2011;11:576–86.CrossRefGoogle Scholar
  17. 17.
    JafariNaimi N, Nathan L, Hargraves I. Values as hypotheses: design, inquiry, and the service of values. Des Issues. 2015;31:91–104.CrossRefGoogle Scholar
  18. 18.
    Légaré F, Ratte S, Gravel K, Graham ID. Barriers and facilitators to implementing shared decision-making in clinical practice: update of a systematic review of health professionals’ perceptions. Patient Educ Couns. 2008;73:526–35.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  19. 19.
    Hargraves I, Kunneman M, Brito JP, Montori VM. Caring with evidence based medicine. BMJ. 2016;353:i3530.CrossRefPubMedGoogle Scholar
  20. 20.
    Henselmans I, Kunneman M, Van Laarhoven HW. Gedeelde besluitvorming: makkelijker kunnen we het niet maken. Een perspectief vanuit de oncologie. Ned Tijdschr Geneeskd. 2017;161:D947.Google Scholar
  21. 21.
    Abhyankar P, Summers BA, Velikova G, Bekker HL. Framing options as choice or opportunity: Does the frame influence decisions? Med Decis Making. 2014;34:567–82.CrossRefPubMedGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2018

Authors and Affiliations

  • Marleen Kunneman
    • 1
    • 2
  • Femke H. Bouwman
    • 5
  • Ellen M. A. Smets
    • 4
  • Wiesje M. van der Flier
    • 3
  1. 1.Knowledge and Evaluation Research (KER) UnitMayo ClinicRochesterVerenigde Staten
  2. 2.Afdeling Biomedical Data SciencesLeids Universitair Medisch CentrumLeidenNederland
  3. 3.Alzheimercentrum Amsterdam, afdeling Neurologie, afdeling Epidemiologie & Biostatistiek, Amsterdam NeuroscienceVrije Universiteit Amsterdam, Amsterdam UMCAmsterdamNederland
  4. 4.Afdeling medische psychologieUniversiteit van Amsterdam, Amsterdam UMCAmsterdamNederland
  5. 5.Alzheimercentrum Amsterdam, afdeling Neurologie, Amsterdam NeuroscienceVrije Universiteit Amsterdam, Amsterdam UMCAmsterdamNederland

Personalised recommendations