Vakblad Sociaal Werk

, Volume 19, Issue 2, pp 15–15 | Cite as

Omdenken is verzet op de werkvloer smoren

  • Marc Hoijtink
Wisselcolumn
  • 22 Downloads

Samenvatting

Daar zat de onderzoeker. Op een stoeltje, achter zijn telescoop, turend naar de aarde. Hij zoomde in op Europa. Op het sociale domein in Nederland om precies te zijn. Hij draaide de lens nog eens scherp. Tot zijn verbazing veroverde een klein boekje het domein in rap tempo. Hij zag het overal opduiken.

Daar zat de onderzoeker. Op een stoeltje, achter zijn telescoop, turend naar de aarde. Hij zoomde in op Europa. Op het sociale domein in Nederland om precies te zijn. Hij draaide de lens nog eens scherp. Tot zijn verbazing veroverde een klein boekje het domein in rap tempo. Hij zag het overal opduiken. Op tafels bij managers van welzijnsorganisaties. In tassen van ambtenaren. In handen van organisatieadviseurs. Op kantoren van sociale wijkteams. De titel van het boekje luidde: ‘Omdenken’. Een landelijk kennisinstituut had de auteur ervan zelfs uitgenodigd als hoofdspreker op de dag van de sociaal werker in 2015.

Hij zoomde in op de achterflap van het boekje en las de tekst: ‘omdenken gaat om het aanpassen van het denken in beperkingen naar denken in mogelijkheden. Dus niet langer beren op de weg zien, maar het tegenovergestelde’. Naast het boekje lag een interview met de schrijver ervan in een tijdschrift voor zorg en welzijn. De onderzoeker las een passage over professionals: ‘Je kan accepteren dat de invulling van je werk anders is geworden. Als je grote moeite hebt met de veranderingen in je werk, kun je ook besluiten weg te gaan. Of je kunt het systeem gaan bevechten. Maar richt dan een actiecomité op en ga bijvoorbeeld de politiek in. Van elke andere beslissing: mokken, boos zijn, je verzetten maar toch blijven werken, word je ongelukkig’. Het boekje moest wel van grote waarde zijn, zo bedacht de onderzoeker, want ook de jaren erna bleef het onverminderd populair. Hij besloot zich daarom te verdiepen in het sociale domein om de populariteit ervan beter te begrijpen.

Al snel kwam de onderzoeker erachter dat 2015 een bijzonder jaar was: het jaar van de decentralisering, misschien wel de meest ingrijpende verbouwing van de verzorgingsstaat in Nederland sinds de Tweede Wereldoorlog. Daarin viel de onderzoeker een aantal zaken op. Denemarken had nauwelijks genoeg aan zes jaar om de jeugdzorg te decentraliseren. In Nederland moest de hele operatie in anderhalf jaar worden uitgevoerd. Daarnaast kregen gemeenten 15 procent minder geld dan voorheen de nationale overheid had, in tegenstelling tot in Denemarken, waar juist extra geïnvesteerd werd. Bovendien ging de decentralisering gepaard met een sterk pleidooi voor een zich terugtrekkende overheid omwille van het vergroten van de zelfredzaamheid, het eigen netwerk, en de vrijwillige inzet van mensen. Opmerkelijk genoeg, want wetenschappelijk onjuist, onder meer de wereld ingebracht door een invloedrijk adviesorgaan met een wetenschappelijke zweem, de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling. Het stond geschreven in een advies aan de regering uit 2013 met als veelzeggende titel ‘Terugtreden is vooruitzien’.

Hoe meer de onderzoeker erover nadacht, hoe beter hij de populariteit van omdenken begreep. Voor professionals die worstelen met de onmogelijkheden om met minder meer te realiseren of tegen het nieuwe beleid zijn, maar de luxe ontberen om hun baan op te zeggen of het talent of de energie missen om activisten of politici te worden, is er omdenken. Omdenken betekent jezelf aanpassen aan de omstandigheden en ideologie van de nieuwe verzorgingsstaat. Omdenken is het wegorganiseren van verzet van professionals op de werkvloer (‘neem ontslag’) of verplaatsing daarvan naar hun private levens (‘wordt activist of politicus’). Dat scheelt een hoop conflicten bij de implementatie van nieuw beleid. Geen wonder dat het boekje zo populair is sinds 2015. Omdenken is de smeerolie van de decentralisering.

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2018

Authors and Affiliations

  • Marc Hoijtink
    • 1
  1. 1.

Personalised recommendations