Advertisement

Farmacotherapie bij patiënten met een verminderde nierfunctie

  • Willemijn Eppenga
  • Cornelis Kramers
  • Hieronymus Derijks
  • Michel Wensing
  • Jack Wetzels
  • Peter de Smet
Nascholing

Samenvatting

De geschatte glomerulaire filtratiesnelheid (eGFR) is een belangrijk onderdeel van medicamenteus therapiemanagement bij patiënten met een verminderde nierfunctie. Als de patiënt met een verminderde nierfunctie een geneesmiddel nodig heeft, kan een niet-renaal uitgescheiden middel een effectief en veiliger alternatief vormen voor een renaal uitgescheiden geneesmiddel. Wanneer toch een renaal uitgescheiden geneesmiddel nodig is, zult u eerst moeten nagaan of de eGFR een realistische weergave is van de nierfunctie. Daarna bepaalt u de dosering van het geneesmiddel in relatie tot: 1) het therapeutisch venster van het geneesmiddel, 2) de snelheid waarmee het doel van de farmacotherapie bereikt dient te worden en 3) de mogelijkheid tot het monitoren van bijwerkingen en de effectiviteit. Deze overwegingen zijn ook van belang bij chronische farmacotherapie, waarbij u de dosering in de loop van de tijd gradueel moet aanpassen aan de afname van de nierfunctie. Bij geneesmiddelen met een smalle therapeutische breedte moet u bij voorkeur een lagere dosering voorschrijven als de indicatie dat toelaat.

Literatuur

  1. 1.
    Helldén A, Bergman U, Von Euler M, Hentschke M, Odar-Cederlof I, Ohlen G. Adverse drug reactions and impaired renal function in elderly patients admitted to the emergency department: a retrospective study. Drugs Aging 2009;26:595-606.
  2. 2.
    Leendertse AJ, Van Dijk EA, De Smet PA, Egberts TC, Van den Bemt PM. Contribution of renal impairment to potentially preventable medication-related hospital admissions. Ann Pharmacother 2010;46:625-33.
  3. 3.
    NHG-werkgroep Chronische nierschade. NHG-Standaard Chronische nierschade. Huisarts Wet 2018;61(4):50-60.
  4. 4.
    NHG-werkgroep Diabetes mellitus type 2. NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 (derde herziening). Huisarts Wet 2013;56:512-25.
  5. 5.
    NHG-werkgroep Cardiovasculair risicomanagement. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (tweede herziening). Huisarts Wet 2012;55:14-28.
  6. 6.
    KNMP. Nederlandse doseringsadviezen bij een verminderde nierfunctie. Den Haag: Thieme GrafiMedia; 2012.Google Scholar
  7. 7.
    De Vries TPGM, Henning RH, Hogerzeil HV, Fresle DA. Guide to good prescribing. A practical manual. Geneva: World Health Organization Action Programme on Essential Drugs, 2014. Geraadpleegd op 3 december 2014.
  8. 8.
  9. 9.
  10. 10.
    Blix HS, Viktil KK, Moger TA, Reikvam A. Drugs with narrow therapeutic index as indicators in the risk management of hospitalised patients. Pharm Pract (Granada) 2010;8:50-5.
  11. 11.
    Anthony PK. Pharmacology Secrets. Eerste editie. Philadelphia: Elsevier Health Sciences, 2001.
  12. 12.
    Brunton L. Goodman and Gilman’s the pharmacological basis of therapeutics. 12th edition. New York: McGraw-Hill Professional, 2010.
  13. 13.
    Schulz M, Iwersen-Bergmann S, Andresen H, Schmoldt A. Therapeutic and toxic blood concentrations of nearly 1,000 drugs and other xenobiotics. Crit Care 2012;16:R136.
  14. 14.
    Thompson CA. Better renal-function estimates not expected to alter drug dosing right away. Am J Health Syst Pharm 2005;62:2442-4.
  15. 15.
  16. 16.
  17. 17.
    Verhave JC, Wetzels JF, Bakker SJ, Gansevoort RT. Schatting van de nierfunctie met behulp van formules. Ned Tijdschr Geneeskd 2007;151:1002-4.
  18. 18.
    Jones GR. Estimating renal function for drug dosing decisions. Clin Biochem Rev 2011;32:81-8.
  19. 19.
  20. 20.
    Stamp LK, O’Donnell JL, Zhang M, James J, Frampton C, Barclay ML, et al. Using allopurinol above the dose based on creatinine clearance is effective and safe in patients with chronic gout, including those with renal impairment. Arthritis Rheum 2011;63:412-21.
  21. 21.
    Hudson JQ, Nyman HA. Use of estimated glomerular filtration rate for drug dosing in the chronic kidney disease patient. Curr Opin Nephrol Hypertens 2011;20:482-91.
  22. 22.
  23. 23.
    Stevens LA, Nolin TD, Richardson MM, Feldman HI, Lewis JB, Rodby R, et al. Comparison of drug dosing recommendations based on measured GFR and kidney function estimating equations. Am J Kidney Dis 2009;54:33-42.
  24. 24.
  25. 25.
    Levey AS, Stevens LA, Schmid CH, Zhang YL, Castro AF, III, Feldman HI, et al. A new equation to estimate glomerular filtration rate. Ann Intern Med 2009;150:604-12.
  26. 26.
    Earley A, Miskulin D, Lamb EJ, Levey AS, Uhlig K. Estimating equations for glomerular filtration rate in the era of creatinine standardization: a systematic review. Ann Intern Med 2012;156:785-95.
  27. 27.
    Delanaye P, Pottel H, Botev R, Inker LA, Levey AS. Con: Should we abandon the use of the MDRD equation in favour of the CKD-EPI equation? Nephrol Dial Transplant 2013;28:1396-1403; discussion 1403.
  28. 28.
    Stevens LA, Levey AS. Measurement of kidney function. Med Clin North Am 2005;89:457-73.
  29. 29.
    Stevens LA, Levey AS. Measured GFR as a confirmatory test for estimated GFR. J Am Soc Nephrol 2009;20:2305-13.
  30. 30.
    Levey AS, Stevens LA, Hostetter T. Automatic reporting of estimated glomerular filtration rate – just what the doctor ordered. Clin Chem 2006;52:2188-93.
  31. 31.
    Delanghe JR, Speeckaert MM. Creatinine determination according to Jaffe – what does it stand for? NDT Plus 2011;4:83-6.
  32. 32.
    Coresh J, Stevens LA. Kidney function estimating equations: where do we stand? Curr Opin Nephrol Hypertens 2006;15:276-84.
  33. 33.
    Stevens LA, Levey AS. Use of the MDRD study equation to estimate kidney function for drug dosing. Clin Pharmacol Ther 2009;86:465-67.
  34. 34.
    Frazee EN, Personett HA, Wood-Wentz CM, Herasevich V, Lieske JC, Kashani KB. Overestimation of glomerular filtration rate among critically ill adults with hospital-acquired oligoanuric acute kidney injury. J Pharm Pract 2016;29: 125-31.
  35. 35.
    Raebel MA, Carroll NM, Andrade SE, Chester EA, Lafata JE, Feldstein A, et al. Monitoring of drugs with a narrow therapeutic range in ambulatory care. Am J Manag Care 2006;12:268-74.
  36. 36.
    Doogue MP, Polasek TM. Drug dosing in renal disease. Clin Biochem Rev 2011;32:69-73.

Copyright information

© Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) 2018

Authors and Affiliations

  • Willemijn Eppenga
    • 1
    • 2
  • Cornelis Kramers
    • 3
  • Hieronymus Derijks
    • 4
    • 5
  • Michel Wensing
    • 6
  • Jack Wetzels
    • 7
  • Peter de Smet
    • 8
    • 9
  1. 1.ZiekenhuisapothekerRadboudumc, IQ healthcareNijmegenNederland
  2. 2.ICT-apothekerCanisius Wilhelmina Ziekenhuis, afdeling Klinische farmacieNijmegenNederland
  3. 3.Internist, klinisch farmacoloogRadboudumc, afdeling Interne GeneeskundeNijmegenNederland
  4. 4.Ziekenhuisapotheker, klinisch farmacoloogZANOB apotheek’s-HertogenboschNederland
  5. 5.Klinisch onderzoekerRadboudumc, afdeling FarmacieNijmegenNederland
  6. 6.Hoogleraar gezondheidszorgonderzoekRadboudumc, IQ healthcareNijmegenNederland
  7. 7.NefroloogRadboudumc, afdeling NierziektenNijmegenNederland
  8. 8.Bijzonder hoogleraar Kwaliteit van de farmaceutische patiëntenzorgRadboudumc, IQ healthcareNijmegenNederland
  9. 9.Bijzonder hoogleraar Kwaliteit van de farmaceutische patiëntenzorgRadboudumc, afdeling FarmacieNijmegenNederland

Personalised recommendations