Advertisement

Existentieel lijden als indicatie voor palliatieve sedatie

  • Rogier van Deijck
  • Carel Veldhoven
  • Jeroen Hasselaar
  • Stans Verhagen
  • Kris Vissers
  • Raymond Koopmans
Beschouwing

Samenvatting

Behalve bij refractaire symptomen als pijn, dyspneu en delier passen artsen palliatieve sedatie ook toe bij niet-lichamelijke refractaire symptomen als existentieel lijden. Maar is dat wel de geëigende interventie bij deze indicatie? Wat zeggen de richtlijnen hierover? En wordt deze interventie bij existentieel lijden niet te snel als een verkapt euthanasiemiddel ingezet? Er is meer duidelijkheid nodig over toepassing van continue palliatieve sedatie bij de indicatie existentieel lijden.

Literatuur

  1. 1.
    Beller EM, Van Driel ML, McGregor L, Truong S, Mitchell G. Palliative pharmacological sedation for terminally ill adults. Cochrane Database Syst Rev 2015 Jan 2;1:CD010206.  https://doi.org/10.1002/14651858.cd010206.pub2.
  2. 2.
    Berger JT. Rethinking guidelines for the use of palliative sedation. Hastings Cent Rep 2010;40:32-8.
  3. 3.
    Papavasiliou EE, Payne S, Brearley S; EUROIMPACT. Current debates on end-of-life sedation: an international expert elicitation study. Support Care Cancer 2014;22:2141-9.  https://doi.org/10.1007/s00520-014-2200-9.
  4. 4.
  5. 5.
    Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG). Richtlijn Palliatieve sedatie. Utrecht: KNMG, 2009.
  6. 6.
  7. 7.
  8. 8.
    Kirk TW, Mahon MM; Palliative Sedation Task Force of the National Hospice and Palliative Care Organization Ethics Committee. National Hospice and Palliative Care Organization (NHPCO) position statement and commentary on the use of palliative sedation in imminently dying terminally ill patients. J Pain Symptom Manage 2010;39:914-23.  https://doi.org/10.1016/j.jpainsymman.2010.01.009.
  9. 9.
  10. 10.
    World Health Organization. Definition of Palliative Care.
  11. 11.
  12. 12.
    Maltoni M, Scarpi E, Rosati M, Derni S, Fabbri L, Martini F, et al. Palliative sedation in end-of-life care and survival: a systematic review. J Clin Oncol 2012;30:1378-83.  https://doi.org/10.1200/jco.2011.37.3795.
  13. 13.
  14. 14.
    Cherny N, Radbruch L, Board of the European Association for Palliative Care. European Association for Palliative Care (EAPC) recommended framework for the use of sedation in palliative care. Palliat Med 2009;23:581-93.  https://doi.org/10.1177/0269216309107024.
  15. 15.
    Dean M, Cellarius V, Henry B, Oneschuk D, Librach Canadian Society Of Palliative Care Physicians Taskforce SL. Framework for continuous palliative sedation therapy in Canada. J Palliat Med 2012;15:870-9.  https://doi.org/10.1089/jpm.2011.0498.
  16. 16.
    De Graeff A, Dean M. Palliative sedation therapy in the last weeks of life: a literature review and recommendations for standards. J Palliat Med 2007;10:67-85.Google Scholar
  17. 17.
  18. 18.
    National Ethics Committee, Veterans Health Administration. The ethics of palliative sedation as a therapy of last resort. Am J Hosp Palliat Care 2007;23:483-91.
  19. 19.
  20. 20.
  21. 21.
  22. 22.
  23. 23.
    Broeckaert B, Mullie A, Gielen J, Desmet M, Declerck D, Vanden Berghe P, et al. Richtlijn palliatieve sedatie. Vilvoorde: Federatie Palliatieve Zorg Vlaanderen, 2012.
  24. 24.
  25. 25.
    Hasselaar JG, Reuzel RP, Verhagen SC, De Graeff A, Vissers KC, Crul BJ. Improving prescription in palliative sedation: compliance with Dutch guidelines. Arch Intern Med 2007;167:1166-71.
  26. 26.
  27. 27.
  28. 28.
  29. 29.
    Schur S, Weixler D, Gabl C, Kreye G, Likar R, Masel EK, et al; AUPACS (Austrian Palliative Care Study) Group. Sedation at the end of life – a nation-wide study in palliative care units in Austria. BMC Palliat Care 2016;15:50.  https://doi.org/10.1186/s12904-016-0121-8.
  30. 30.
    Rietjens JA, Van Delden JJM, Van der Heide A, Vrakking AM, Onwuteaka-Philipsen BD, Van der Maas PJ, et al. Terminal sedation and euthanasia. A comparison of clinical practices. Arch Intern Med 2006;166:749-53.
  31. 31.
  32. 32.
  33. 33.

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum is een imprint van Springer Media B.V., onderdeel van Springer Nature 2018

Authors and Affiliations

  • Rogier van Deijck
    • 1
  • Carel Veldhoven
    • 2
    • 7
  • Jeroen Hasselaar
    • 3
  • Stans Verhagen
    • 4
  • Kris Vissers
    • 5
  • Raymond Koopmans
    • 6
  1. 1.Specialist ouderengeneeskundeDe Zorggroep, Hospice de ArkRoermondNederland
  2. 2.Kaderhuisarts palliatieve zorgHuisartsenpraktijk Berg en DalBerg en DalNederland
  3. 3.Wetenschappelijk onderzoekerRadboudumc, afdeling Anesthesiologie, Pijn en Palliatieve GeneeskundeNijmegenNederland
  4. 4.Internist-oncoloogRadboudumc, afdeling Anesthesiologie, Pijn en Palliatieve GeneeskundeNijmegenNederland
  5. 5.Anesthesioloog, pijnspecialist, consulent palliatieve zorgRadboudumc, afdeling Anesthesiologie, Pijn en Palliatieve GeneeskundeNijmegenNederland
  6. 6.Specialist ouderengeneeskundeRadboudumc, afdeling Eerstelijnsgeneeskunde, De Waalboog, Joachim en AnnaNijmegenNederland
  7. 7.HuisartsRadboudumc, afdeling Anesthesiologie, Pijn en Palliatieve GeneeskundeNijmegenNederland

Personalised recommendations