Advertisement

Medisch Farmaceutische Mededelingen

, Volume 45, Issue 5, pp 143–143 | Cite as

Preventie van anafylactische reacties ten gevolge van contrastmiddelen

  • B. E. Smink
Article
  • 64 Downloads

Samenvatting

Levensbedreigende anafylactische reacties na toediening van contrastmiddelen zijn zeldzaam. Het standaard gebruik van premedicatie is niet rationeel gezien het grote aantal patiënten dat aan een contrastmiddel wordt blootgesteld. Er zijn onvoldoende gegevens bekend om aan te tonen dat gebruik van premedicatie effectief is bij personen met allergische reacties in de anamnese. In een review artikel beschrijven de auteurs de effectiviteit van farmacologische preventie van ernstige bijwerkingen na toediening van jodiumbevattende röntgencontrastmiddelen. Diverse databases (Medline, Oldmedline, Embase, HealthSTAR en CINAHL) werden doorzocht op relevante artikelen uit de periode 1950 tot oktober 2005,met behulp van een uitgebreide lijst van generieke en merknamen van contrastmiddelen, steroïden, antihistaminica, efedrine en trefwoorden voor bijwerkingen, preventie en profylaxe. Het Cochrane controlled trial register en de literatuurlijsten van relevante artikelen werden ook doorzocht. Inclusiecriteria waren random toewijzing van patiënten, gebruik van premedicatie alleen of in combinatietherapie, gebruik van een controlegroep en verslaglegging van aan- of afwezigheid van allergische reacties.

Levensbedreigende anafylactische reacties na toediening van contrastmiddelen zijn zeldzaam. Het standaard gebruik van premedicatie is niet rationeel gezien het grote aantal patiënten dat aan een contrastmiddel wordt blootgesteld. Er zijn onvoldoende gegevens bekend om aan te tonen dat gebruik van premedicatie effectief is bij personen met allergische reacties in de anamnese. In een review artikel beschrijven de auteurs de effectiviteit van farmacologische preventie van ernstige bijwerkingen na toediening van jodiumbevattende röntgencontrastmiddelen. Diverse databases (Medline, Oldmedline, Embase, HealthSTAR en CINAHL) werden doorzocht op relevante artikelen uit de periode 1950 tot oktober 2005,met behulp van een uitgebreide lijst van generieke en merknamen van contrastmiddelen, steroïden, antihistaminica, efedrine en trefwoorden voor bijwerkingen, preventie en profylaxe. Het Cochrane controlled trial register en de literatuurlijsten van relevante artikelen werden ook doorzocht. Inclusiecriteria waren random toewijzing van patiënten, gebruik van premedicatie alleen of in combinatietherapie, gebruik van een controlegroep en verslaglegging van aan- of afwezigheid van allergische reacties. Van de oorspronkelijk 64 relevante onderzoeken werden er uiteindelijk negen geïncludeerd met in totaal 10011 patiënten,waarvan er 6108 premedicatie hadden gekregen. Hierin werden als premedicatie antihistaminica (hydroxyzine, clemastine, chloorfeniramine, dimenhydrinaat), corticosteroïden (betametason, dexametason, methylprednisolon, prednisolon) en/of de combinatie clemastine-cimetidine toegepast. Er werden diverse jodiumbevattende röntgencontrastmiddelen gebruikt, zowel ionogeen als niet-ionogeen. In acht onderzoeken werd het middel intraveneus toegediend, in één onderzoek intrathecaal. Radiologische interventies waren urografie (n = 5), CT-scan (n = 3), venografie of arteriografie (n = 3),myelografie (n = 1), pyelografie (n = 1) of cholangiografie (n = 1). De mogelijke bijwerkingen werden onderverdeeld in verschillende klassen. De meeste bijwerkingen waren niet gerelateerd aan allergie en slechts een enkele bijwerking was potentieel levensbedreigend. In twee onderzoeken is een kleinere kans op larynxoedeem geconstateerd na orale toediening van methylprednisolon (2x 32 mg) of intraveneus prednisolon (250 mg) als premedicatie in vergelijking met de controlegroep (odds ratio (OR) 0,31; 95% betrouwbaarheidsinterval (CI) 0,11-0,88). In twee onderzoeken werd een verminderde kans op reacties waargenomen na orale toediening van methylprednisolon 2x 32 mg (onder andere shock, bronchospasmen en laryngospasmen; OR 0,28; 95% CI 0,13-0,60). In één onderzoek is minder frequent angio-oedeem geconstateerd na intraveneuze toediening van clemastine 0,03 mg/kg en cimetidine 2- 5 mg/kg als premedicatie in vergelijking met de controlegroep (OR 0,20; 95% CI 0,05-0,76). Bij gebruik van andere premedicatie werden geen gunstige effecten waargenomen voor wat betreft het bijwerkingenprofiel ten opzichte van de controlegroep. Een vroegtijdige herkenning en adequate behandeling van anafylactische reacties verdient de voorkeur boven routinematig gebruik van profylaxe voordat contrastmiddelen worden toegediend.

Literatuur

  1. Tramer MR, Von Elm E, Loubeyre P, Hauser C. Pharmacological Prevention of serious anaphylactic reactions due to iodinated contrast media: systematic review. BMJ, doi:10.1136/bmj.38905.634132.Google Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 2007

Authors and Affiliations

  • B. E. Smink
    • 1
  1. 1.

Personalised recommendations