Advertisement

Medisch Farmaceutische Mededelingen

, Volume 36, Issue 2, pp 27–27 | Cite as

Rusteloze benen in beweging

Farmacotherapie
  • 16 Downloads

Ongeveer tien tot vijftien procent van de bevolking zou lijden aan het syndroom van rusteloze benen (restless legsRestless Legs Syndrome, RLS), dat vaak pas na een paar jaar als zodanig wordt herkend. Het kan op elke leeftijd voorkomen. Een kort overzichtsartikel van Silbervanuit de Mayo Clinic gaat in op de kliniek, de etiologie en de diagnostiek en geeft een praktische richtlijn voor de behandeling.

RLS wordt gekenmerkt door onprettige gevoelens in de ledematen, die toenemen in rust en afnemen bij beweging, leidend tot bewegingsdrang. Aangezien de symptomen het hevigst zijn in de avond en nacht kan RLS slapeloosheid tot gevolg hebben. Daarnaast heeft ongeveer 80% van de patiënten ook in de slaap herhaalde trekkingen van de ledematen, die verder niet hinderlijk zijn.

Een oorzaak voor RLS wordt meestal niet gevonden; wel zijn er publicaties over de relatie tussen RLS en zwangerschap, neurologische en hematologische afwijkingen, chronisch nierfalen, reumatoïde artritis, hypothyreoïdie, bepaalde medicijnen, en foliumzuur-, vitamine-B12- of ijzergebrek. Het syndroom is vaak familiair. Men denkt dat het een gevolg is van verminderde zenuwsuppressie.

De diagnose wordt gesteld op basis van de anamnese, eventueel gesteund door slaaponderzoek. In de differentiaaldiagnose staan perifere neuropathie, nachtelijke krampen, fibromyalgie en akathisie (een neurotisch onvermogen tot stilzitten). Eenvoudig neurologisch onderzoek van de benen ’ en eventueel gericht laboratoriumonderzoek ter uitsluiting van voornoemde ziekten ’ moet plaatsvinden als de klachten recentelijk zijn begonnen of verergerd.

De behandeling bestaat uit adviezen (minder koffie- en alcoholgebruik, stoppen met roken) en medicamenteuze therapie. De auteur stelt een stapsgewijze aanpak voor. Eerste stap (mild RLS): starten met benzodiazepines (clonazepam, temazepam) of zwakke opioïden (codeïne). Tweede stap (matig-ernstige klachten): levodopa in combinatie met carbidopa. Bij onvoldoende effect, bijwerkingen of toename van de klachten overdag (derde stap): dopamine-agonisten (pergolide, bromocriptine). Als vierde stap kunnen zwaardere opiaten (methadon), clonidine of anticonvulsiva worden voorgeschreven; eventueel in combinatietherapie.

Redactie MFM: In Nederland wordt voor rusteloze benen ook hydrokinine voorgeschreven. Onlangs is dit middel in de Lancet echter alleen beschreven als een effectief middel tegen nachtelijke spierkrampen in de benen (vgl. MFM 1993; 31: 128 en 1995; 33: 440). Deze krampen zijn dus echter niet synoniem met RLS. Nederlandse onderzoekers deden een gerandomiseerd dubbelblind onderzoek bij ruim 100 mensen met minstens drie spierkrampen per week. De helft kreeg 300 mg hydrokinine, de andere helft kreeg placebo. In de actief behandelde groep namen het aantal dagen met spierkrampen en het aantal spierkrampen af. De ernst van eenmaal opgetreden krampen veranderde niet. Een zorgvuldige anamnese is dan ook nodig om de juiste farmacotherapie te kiezen.

Literatuur

  1. Jansen PHP et al. Lancet 1997; 349: 528-32.CrossRefGoogle Scholar
  2. Silber MH. Mayo Clin Proc 1997; 72: 261-4.CrossRefGoogle Scholar

Copyright information

© Bohn Stafleu van Loghum 1998

Personalised recommendations